Robots in de zorg, een kille gedachte? Willen we straks door apparaten verzorgd worden? Waarom zien we zoveel ethische bezwaren bij de ontwikkeling en inzet van robots, terwijl we zonder moeite mobiele telefoons, apps en sociale media ons leven binnenlaten? Privacy en security nemen we soms voor lief, zolang we maar gebruik kunnen maken van al die handige toepassingen. Gemak dient de mens, al vele eeuwen. Nieuwe gereedschappen maakten en maken het leven aangenamer, welvarender en productiever. Deze ontwikkelingen brachten vele veranderingen met zich mee. Van paarden die overbodig werden door de auto tot sociale media, waarmee we geen seconde meer missen van elkaars leven. En de ontwikkelingen gaan volop door, ook op het vlak van (sociale) robots, zo bleek tijdens technologie CES 2020 afgelopen januari in Las Vegas. De vraag is dus niet óf maar hóe sociale robots hun intrede in ons leven en de zorg doen.
Van veel apparaten die ons leven verrijken, zouden we nu geen afstand meer kunnen doen. We zijn vergroeid met onze mobiel, we voelen ons onthand zonder internet en we slaan gigabytes aan foto’s op in de cloud. We verzamelen zeer veel data van onszelf in de nieuwe digitale wereld. Daaronder ook data, waar we ons waarschijnlijk niet eens van bewust zijn.
Kunstmatige intelligentie wordt in steeds meer apparaten toegepast en belooft veel nieuwe mogelijkheden voor ons gemak en onze productiviteit. Superhandig, al die apparaten en apps die precies weten wat je op het programma hebt staan, die je coachen bij het afvallen, sporten of zelfs bij het bewust verminderen van je schermtijd op digitale apparaten.
Veilig gevoel
We voelen ons prettig met al die moderne technologie om ons heen, veilig en begrepen. Ons leven wordt steeds leuker en makkelijker met al die slimme toepassingen. Toch? We hebben meer contact met vrienden, familie en collega’s, allemaal eenvoudig digitaal te onderhouden. Onze persoonlijke netwerken groeien in de digitale wereld. We kunnen eigenlijk bijna niet meer zonder deze technologie, die buiten gemak ook een gevoel van geborgenheid biedt.
Hoeveel ouderen hebben de tv niet geregeld aanstaan, puur voor de gezelligheid? Tv en ook radio brengen ons gezelschap en maken dat wij ons als mens verbonden voelen. Met de komst van sociale media zagen we eenzelfde tendens ontstaan. Continu online verbonden willen zijn, maakt ons gelukkig. Althans zo lijkt het. We voelen ons in ieder geval niet alleen en de digitale wereld stelt ons in staat om bij te benen wat er om ons heen gebeurt.
Risico’s en gevaren
Nieuwe technologie brengt risico’s mee. Online apparaten kunnen gehackt worden, data kan gestolen worden en je privacy geschaad. Criminelen kunnen je misleiden met nepmailtjes om je geld afhandig te maken. Bovendien heeft alle digitale schermtijd effect op ons welzijn en gedrag.
Eén ding kunnen we concluderen: met de komst van moderne technologie, verandert er altijd iets in ons leven en doen zich nieuwe, voorheen onbekende effecten voor. Dit is nooit anders geweest. Het gedrag van de mens verandert met de komst van technologie en dat heeft zowel positieve als negatieve gevolgen. Die moeten we ervaren, beoordelen en er dan op reageren.
Steeds meer robots
De moderne technologie bracht ons ook robots. In tal van verschijningsvormen: zorgrobots, huishoudrobots, productierobots, operatierobots en zelfs dierenrobots. Dit is de zichtbare kant van robots, in tegenstelling tot chatbots of spraakassistenten.
Een chatbot met artificiële intelligentie kan zelf een antwoord formuleren in communicatie met een mens. De ‘bot’ raadpleegt een database en zoekt naar een zo goed mogelijke match tussen vraag en antwoord. Met de inzet van machine learning kan de bot steeds meer en complexere vragen beantwoorden en zelfstandig zijn algoritme verbeteren.
Robots vallen extra op, ze maken indruk met zowel ‘competenties’ als ‘gedrag’. Ze kunnen handelingen overnemen van een mens, zoals productierobots allang doen: robots zetten in fabrieken auto’s grotendeels autonoom in elkaar. De Atlas-robot van Boston Dynamics is een state-of-the-art verschijning van een dynamische humanoïde robot. Hij voert met ogenschijnlijk gemak een gymnastiekoefening uit waar Epke Zonderland zonder twijfel een hoog jurycijfer voor zou ontvangen. Humanoïde robots zien er vaak mensachtig uit qua lichaamsvorm of gezichtsuitdrukking, maar zijn in de basis net als andere apparaten.
