Katarzyna Kolasa, Ph.D., hoogleraar gezondheidseconomie aan de Kozminski Universiteit (Polen), waarschuwt in haar nieuwste boek 'The Digital Transformation of the Healthcare System’ voor de financiële ineenstorting van zorgsystemen. Ook roept ze op tot een fundamentele transformatie van de sector, aangezien cosmetische veranderingen niet langer zullen helpen. In een interview met haar gaat Kolasa onder andere in op de groeiende rol van data om een transformationele verandering van de gezondheidszorg naar zorgmodel 5.0 te realiseren.
Wat zijn de pijlers van zorgmodel 5.0 en hoe verschillen deze pijlers van de huidige?
Katarzyna Kolasa: “Healthcare 5.0 voorziet in patiëntgerichte ecosystemen die zijn ontworpen rond de behoeften van individuen. Dit nieuwe tijdperk van de gezondheidszorg wordt aangedreven door digitale transformatie, waarbij de verschuiving plaatsvindt van traditionele doktersbezoeken naar toegankelijke, op mobiele apps gebaseerde oplossingen. Gezondheidszorg 5.0 benadrukt ook de cruciale rol van data bij het verenigen van niet-digitale technologieën binnen een patiëntgericht ecosysteem.”
“Gegevens dienen als een kritische bron van informatie over onze gezondheidsstatus, de effectiviteit van behandelingen en de resultaten van preventieve maatregelen. Digitale technologieën gaan verder dan louter diagnose en therapie: ze bieden waardevolle informatie. Gezondheidszorg 5.0 is gebouwd op dit fundamentele inzicht en stelt zich een toekomstig gezondheidszorg- landschap voor dat wordt gekenmerkt door een mondiaal virtueel gezondheidszorgsysteem of een netwerk dat bestaat uit talloze individuele ecosystemen met de toegankelijkheid van gegevens als kern.”
In hoeverre is zo’n visie realistisch? Zorgsystemen zijn enorme, zeer traditionele molochs.
“Het dreigende faillissement van het huidige gezondheidszorgsysteem is een probleem dat de dreigende catastrofe van de klimaatverandering weerspiegelt. Helaas is een aanzienlijk deel van de bevolking zich nog steeds niet bewust van deze realiteit. De statistieken tonen echter de feiten: we leven langer (volgens de laatste prognoses zal 10 procent van de OESO-bevolking in 2050 ouder zijn dan 80, red.), onze verwachtingen ten aanzien van de gezondheidszorg stijgen en er dreigt een tekort aan gezondheidszorgprofessionals. Naar schatting zullen er in 2030 wereldwijd nog eens 18 miljoen zorgprofessionals nodig zijn.”
“Deze factoren zullen de kosten verder opdrijven: de OESO-landen zullen naar verwachting tegen 2050 gemiddeld 10 procent van het bbp aan gezondheidszorg besteden. We moeten beginnen met het plannen van onze strategieën om de inefficiënties binnen het gezondheidszorgsysteem aan te pakken.”
Maar we weten al jaren van de zorgcrisis en er is niets veranderd.
“De gezondheidszorg verandert enorm: we zijn getuige van een golf van positieve transformaties. Denk aan de introductie van innovatieve behandelingen zoals CAR T-therapieën, hersen- machine-interfacetechnologieën als digitale brug tussen de hersenen en het ruggenmerg voor verlamde patiënten, en het vermogen om onszelf genetisch te testen om de risico's te identificeren die verband houden met 52 genen die verband houden met solide tumoren.”
“Maar er blijft een belangrijke uitdaging: de toegang tot deze innovaties blijft beperkt, voornamelijk als gevolg van de verouderde structuur van het gezondheidszorgsysteem die dateert uit de jaren zeventig.”
Wat moet er vanuit gezondheids-economisch perspectief de komende vijf jaar veranderen en hoe kan technologie hierbij helpen?
“Ten eerste is een mentaliteitsverandering essentieel. De dynamiek binnen het zorgsysteem moet zich richten op het prioriteren van de autonomie van de patiënt. Individuen moeten de beschikking krijgen over hulpmiddelen en gezondheidszorgmiddelen waarmee zij goed geïnformeerde beslissingen kunnen nemen over hun gezondheid. Om dit te bereiken, moeten we de traditionele relatie tussen arts en patiënt transformeren. Artsen moeten zich ontwikkelen tot adviseurs, terwijl patiënten de rol van beslissers op zich nemen. Ten tweede zou ons gezondheidszorgsysteem sterker de nadruk moeten leggen op preventie, wat een substantiëlere investering vereist in proactieve maatregelen gericht op het beschermen, uitstellen en/of elimineren van ziekte.”
Hoe kan de kloof tussen beschikbare innovaties en hun aanpassing in de klinische praktijk worden gedicht?
“De toegang tot innovatie moet worden gefinancierd op basis van de resultaten die innovaties opleveren binnen een raamwerk van risico-batenanalyse. De vereisten voor markttoegangstrajecten mogen niet afhangen van de vraag of een bepaalde technologie aansluit bij een specifieke werkingswijze, farmaceutisch of digitaal.”
“Dit vraagt om substantiële herzieningen van de wettelijke statuten en een verschuiving van de focus naar gezondheids- en efficiëntiewinsten, evenals naar de risico's die het gebruik van technologie met zich mee kan brengen in plaats van naar technische of biologische aspecten van innovatie.”
In uw boek schrijft u dat ‘het toenemende gebruik van data ons in staat zal stellen om holistisch naar gezondheidszorgproblemen en oplossingen te kijken.’ Wat bedoelt u daarmee?
“Het zwaartepunt van de gegevensverzameling is verschoven van het gezondheidszorgsysteem. Elektronische patiënten dossiers (EPD’s) werden aanvankelijk gezien als een baanbrekende prestatie, die het tijdperk van bewijsmateriaal uit de echte wereld inluidde. In het tijdperk van digitale transformatie is de patiënt de primaire locatie voor gegevensverzameling.”
“Processorleverancier ARM voorspelt dat er in 2035 één biljoen Internet of Things-apparaten zullen zijn. Dit betekent dat het individu straks de ‘datafabriek’ is, vooral wanneer patiëntgegevens eindelijk aan EPD’s kunnen worden gekoppeld. Dan moeten mensen wel structureel worden aangemoedigd om hun gegevens te delen.”
“Laten we ons een scenario voorstellen waarin iedereen zich vrijwillig aanmeldt om zijn via mobiele apparaten verzamelde gegevens te delen voor onderzoek en ontwikkeling. De potentiële voordelen zijn enorm, vooral voor toekomstige generaties, omdat het onderzoekers zou kunnen inspireren om hun tijd en middelen te investeren, wetende dat gegevens direct beschikbaar zouden zijn voor hun werk.”
U benadrukt ook de noodzaak om gezondheidszorgsystemen te hervormen van ‘kantoorgericht’ naar ‘overal toegankelijk’.
“Naarmate Internet of Things (IoT)-apparaten die patiënten gebruiken gezondheidsgegevens verzamelen, verminderen we de noodzaak van fysiek arts-patiëntcontact. Op voorwaarde dat we interoperabiliteitsnormen kunnen garanderen, zal het delen van informatie in realtime plaatsvinden, waardoor gezondheidszorgdiensten ‘just in time’ kunnen worden geleverd, waardoor onnodige vertragingen in verband met wachttijden voor doktersafspraken worden geëlimineerd.”
Toch gaat het bij gezondheid niet alleen om beslissingen op basis van feiten en data, maar ook om persoonlijk contact met de arts, steun en empathie.
“In mijn boek schets ik het concept van patiëntennetwerken, gebaseerd op het idee deel uit te maken van een gemeenschap met gedeelde problemen en interesses. Ik geloof dat individuen aanzienlijke voordelen kunnen halen uit gesprekken met zowel hun collega's als medische professionals. Die professionals moeten echter prioriteit geven aan het helpen van ernstigere gevallen. Deze aanpak vertegenwoordigt een vorm van gelijke toegang op basis van behoeften, waarbij degenen met de meest kritieke aandoeningen als eerste moeten worden verzorgd in het licht van beperkte middelen. Door minder ernstige gevallen weg te leiden van artsen, kunnen we ervoor zorgen dat medische professionals meer tijd en empathie zullen hebben voor ernstig zieke patiënten.”
Je hebt de aannames van het Healthcare 5.0-model getest in een proof of conceptstudie met 320 vertegenwoordigers van de Millenials- en Z-generatie. Wat zijn de resultaten?
“Millennials staan open voor het omarmen van nieuwe virtuele gezondheidszorgsystemen. Ik heb ontdekt dat ervaringen uit het verleden met het gezondheidszorgsysteem een cruciale rol spelen in de voorkeur voor digitale gezondheidszorgmodellen in de toekomst. De verdere analyse van de prioriteiten van hulpverleners, getest in verschillende hypothetische afwegingsscenario's, gaf aan dat toekomstige omstandigheden geen invloed hebben op keuzes met betrekking tot levenswinst. Toch zijn het ervaringen uit het verleden die hen beïnvloeden. Degenen die geen interesse toonden in de verandering van de status quo van het huidige gezondheidszorgmodel, hadden een aantal potentiële vertrouwensproblemen ten aanzien van digitale technologieën.”
Uw boek belicht de paradigmaverschui- ving in de gezondheidszorg tijdens de COVID-19-pandemie. Ik heb echter de indruk dat we, nu de pandemiedreiging voorbij is, terugkeren naar de oude denkpatronen.
“Ik ben van mening dat de pandemie talloze inefficiënties binnen het gezondheidszorgsysteem heeft blootgelegd. Nu hebben we een kans om de noodzakelijke veranderingen door te voeren. De toenemende belangstelling voor de introductie van nieuwe terugbetalingsmodellen voor digitale technologieën is een stap in de goede richting.”
“Het faillissement van het gezondheidszorgsysteem is echt: een gemiddelde jaarlijkse stijging van de gezondheidszorguitgaven bedraagt 6 procent, wat voor veel landen ver boven de inflatie ligt. De klok tikt door.”
Naast de vraag hoe gegevens centraal zullen staan in de gezondheidszorg, moeten we ons afvragen hoe we deze eerlijk kunnen verwerken en gebruiken in het belang van iedereen. Hoe kan dit gebeuren?
“Datavrijheid moet gebaseerd zijn op een nieuwe cultuur van delen in ons wederzijds voordeel. In de eerste plaats moeten we het concept van data-eigendom vaststellen en ervoor zorgen dat individuen zich volledig bewust zijn van hun rol als data-eigenaren. Ten tweede moeten we mogelijkheden creëren voor individuen om te begrijpen dat het delen van gegevens wederzijds werkt.”
“Het gaat niet alleen om het verstrekken van onze gegevens. Het gaat ook over het ontvangen van gegevens van anderen via gedeelde ervaringen of wetenschappelijke vooruitgang en nieuwe inzichten in onze gezondheid.”
