Programma

Nieuws
Tip hier de redactie
Bekijk overzicht
Artikel delen

KNMG houdt vinger aan pols bij wijzigingsproces Sleepwet

De overheid heeft haar publieke internetconsultatie over twee beleidsregels inzake de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) afgerond. Het wijzigingsvoorstel van de WiV is conform de inzet van artsenkoepel KNMG en volgt op een raadgevend referendum eerder dit jaar. De organisatie houdt wel de vinger aan de pols bij het vervolg van het wijzigingstraject.

Tags

Deel dit artikel

Wilt u belangrijke informatie delen met de redactie?

Tip hier de redactie

Extra aandacht voor medische gegevens, alleen gerichte verzameling van medische gegevens en alleen delen met buitenlandse diensten als deze aan strenge criteria voldoen. Dat was de inzet van de KNMG in haar kritiek op de Wiv, ook wel ‘Sleepwet’ genoemd. Het voorstel tot wijziging van de Wiv neemt twee beleidsregels alsnog in de wet op, waarmee de bescherming van medische gegevens ook is gediend.

Impact Wiv

De KNMG had samen met de LHV (landelijke Huisartsen Vereniging) in oktober 2017 en opnieuw in januari 2018 ernstige zorgen uitgesproken op de impact van de toen al goedgekeurde nieuwe Wiv. Zo zou de wet ook betrekking hebben op de vertrouwelijke communicatie tussen artsen en patiënten, bijvoorbeeld via telefoon, internet en e-mail.

Als de inlichtingendienst AIVD via de sleepnetmethode bulkinformatie zou verzamelen, kon daar als ‘bijvangst’ persoonlijke gezondheidsgegevens van patiënten tussen zitten, bijvoorbeeld spraakopnames, e-mails, faxen van consulten tussen dokters en patiënten en tussen hulpverleners onderling. Hierin schuilde het grote risico: niet alleen zou de AIVD deze gegevens zelf kunnen analyseren, ook zou de dienst deze gegevens als bulkinformatie kunnen delen met het OM en buitenlandse veiligheidsdiensten.

Wijzigingsvoorstel Sleepwet

In het wijzigingsvoorstel Wiv stelt het kabinet voor om twee beleidsregels in de wet vast te leggen. Het kabinet had dit beloofd in een Kamerbrief van 6 april 2018 naar aanleiding van de uitkomst van het raadgevend referendum over de Wiv:

  1. De AIVD/MIVD is verplicht tot een zo gericht mogelijke inzet van bijzondere bevoegdheden, zoals het observeren van mensen, het onderzoeken van computers en het onderzoeken van datastromen via de kabel (ook wel de ‘sleepnet’-methode genoemd);
  2. De AIVD/MIVD mag geen ongeëvalueerde gegevens aan buitenlandse diensten verstrekken zonder dat expliciet in een wegingsnotitie is afgewogen of die wel voldoen aan een aantal de in de wet vastgelegde rechtstatelijke beginselen.

Betere bescherming medische gegevens

De KNMG heeft in het wetstraject gepleit voor een betere bescherming van medische gegevens. Dat medische gegevens doorgaans meteen moeten worden vernietigd, volgde al uit artikel 19 van de Wiv, maar staat sinds 1 mei expliciet vermeld in Artikel 6 van de beleidsregels:

“Omgaan met medische gegevens: Indien de diensten bij de verwerking van gegevens stuiten op gegevens betreffende de gezondheid van een persoon en de verwerking niet voldoet aan de in artikel 19, vierde lid, van de wet neergelegde eis, worden deze terstond vernietigd.”

De CTIVD, die toezicht houdt op de AIVD, heeft de KNMG bevestigd dat de AIVD in de afgelopen jaren medische gegevens steeds direct heeft verwijderd zodra zij deze tegenkwam. De KNMG rekent erop dat dit nu standaard gebeurt als dat nodig is. Ook heeft de KNMG gepleit voor een betere bescherming van medische gegevens bij gegevensuitwisseling met buitenlandse diensten. Met dit wijzigingsvoorstel worden extra voorwaarden in de wet opgenomen, waaraan moet worden voldaan, voordat uitwisseling mogelijk is.

KNMG volgt proces op de voet

In maart dit jaar werd al duidelijk dat de AIVD medische gegevens beter zou beschermen. De KNMG toont zich nu tevreden over de wijzigingen, maar zal contact houden met de betrokken ministeries. Als de reacties op de internetconsultatie zijn verwerkt, wordt het wetsvoorstel aangeboden aan de ministerraad en de Raad van State en daarna aan de Tweede Kamer.

Pas dan is het uiteindelijke wetsvoorstel en het advies van de Raad van State (naar verwachting in het najaar) openbaar. De KNMG zal dit proces op de voet volgen. Hetzelfde geldt voor de evaluatie van de wet die twee jaar na de publicatie plaatsvindt.

Verschoningsrecht artsen

In de discussie over de Wiv werd regelmatig de vraag gesteld waarom in deze wet het verschoningsrecht van artsen op een andere manier beschermd wordt dan dat van journalisten en advocaten.

Dat komt volgens de KNMG doordat het verschoningsrecht van journalisten en advocaten vooral verband houdt met respectievelijk de vrijheid van meningsuiting en het recht op een eerlijk proces en vanwege Europese rechtspraak over deze pijlers van een democratische rechtstaat. Het verschoningsrecht van artsen (het medisch beroepsgeheim) gaat over de bescherming van vertrouwelijke informatie van patiënten en daarmee de waarborg van vrije toegang tot zorg. Dit is geen pijler van een democratische rechtstaat.

De wetgever heeft er daarom voor gekozen om medische gegevens op een andere manier te beschermen. De AIVD kan niet zomaar een bijzondere bevoegdheid (zoals afluisteren) inzetten tegen een arts. Hiervoor is de toestemming nodig van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De rechtmatigheid van die toestemming wordt vooraf ook getoetst door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). Die bestaat uit drie onafhankelijke leden, waaronder twee (oud)rechters. Bij advocaten en journalisten is naast die twee waarborgen, ook toestemming nodig van de Rechtbank Den Haag.

Openingsmanifestatie van de e-healthweek 2019
Meer weten over hoe de zorg haar toekomst implementeert? Wilt u deze mede inrichten, er invloed op uitoefenen en/of de relevante innovaties ervaren? Bezoek dan op 21 januari 2019 de jaarlijkse ICT&health Openingsmanifestatie van de e-healthweek. Entreekaarten zijn na registratie gratis maar nu al beperkt beschikbaar! Dus wacht niet en 
meld u snel aan!

Tags

Deel dit artikel

Wilt u belangrijke informatie delen met de redactie?

Tip hier de redactie

Mis niks en ontvang de spannendste ontwikkelingen