Sinds 2017 heeft een aantal partners uit het bedrijfsleven, hogeschool en zorgorganisaties in Noord-Brabant de handen ineengeslagen om te experimenteren met innovatieve trainingen voor kritieke situaties in zorg en welzijn. Aanleiding was een verzoek van een ziekenhuis om ànders te trainen zonder de praktijk te belasten. Als partners besloten we om in samenwerking toepassingen met Virtual Reality en 360°video’s te ontwikkelen en in de praktijk te evalueren.
Het samenwerkingsverband werkt via een triple helix model aan het ontwikkelen en evalueren van nieuwe educatieve toepassingen via Virtual Reality en 360° video’s. De focus ligt dus op het voorbereiden van (beginnend) professionals op kritieke situaties in zorg en welzijn.
De onderlinge afspraak is dat iedere partner vrij vruchtgebruik heeft van de toepassingen die gezamenlijk (met subsidies) zijn ontwikkeld en dat we evaluaties met elkaar delen om daarmee een verbeterde versie van de innovaties aan te zwengelen. Dat deze samenwerking een lonkend perspectief biedt, blijkt uit een landelijke erkenning als koploper door het actieleernetwerk van VWS én door de verbinding met steeds nieuwe partners in de regio. In dit artikel delen we onze ervaringen met deze samenwerking, waarmee we hopen anderen te inspireren om zich bij ons aan te sluiten.
Meerwaarde VR, 360° video’s
We hebben gekozen voor twee innovatieve vormen van 3D-educatie: Virtual Reality en 360° video’s. Beroepssituaties waarvan de context belangrijk is bij het trainen, kunnen hiermee worden gesimuleerd alsof we werkelijk in die context zitten. Dit maakt realistische, interactieve simulatie van kritieke en complexe casuïstiek mogelijk (Van der Zijpp et al. 2018; Kononowicz et al., 2019; Radianti, 2020; Scavarelli, 2020).
Deze innovatie maakt ons minder afhankelijk wanneer, waar en hoe frequent een bepaalde situatie zich in de praktijk voordoet. Ook voor situaties waarvan de impact voor de lerende of omstanders groot is, is dit bijzonder geschikt. Verder maakt deze innovatie flexibilisering van onderwijs mogelijk door het op maat qua moeilijkheidsgraad (Vygotski, 1978) en ‘just in time’ voorbereiden van professio- nals op een beroep specifieke context.
Het belangrijkste argument is weergeven in Figuur 1. VR en 360° video’s vullen een gat in een leercyclus (Kolb, 2014) tussen het leren reproduceren van theoretische kennis (knows) en het, veilig leren toepassen ervan in de reële beroepspraktijk (does) (Miller, 1990). In 360°-video’s kan een scenario met échte mensen in 3D worden geobserveerd, bijvoorbeeld om bepaalde indicatoren te leren herkennen (knows). Wanneer de video is voorzien van keuzemomenten, kan een cursist leren de juiste interventies te kiezen doordat hij de gevolgen van zijn keuze ziet (knows how). In VR kan het nemen van regie, via fysieke handelingen, echt worden geoefend (shows how) door interactie met virtuele representaties van mensen (avatars) vóórdat de cursist het in de praktijk brengt (does).
Wat is ontwikkeld?
Toepassingen die in onderlinge samenwerking ontwikkeld zijn, staan beschreven in het kader ‘Ontwikkelde toepassingen’. Het betreft VR-trainingen voor het leren omgaan met agressie en voor het aansturen van bedrijfs-hulpverlening door ploegleiders. Daarnaast is een lessencyclus met 360° video’s in ontwikkeling waarin keuzemogelijkheden worden verwerkt voor het trainen van protocollen bij een vitaal bedreigde patiënt.
Om de beroepspraktijk zo dicht mogelijk te benaderen, worden 3D-scans en films gebruikt uit authentieke werkplekken. De ontwikkelde VR-applicaties zijn inmiddels in gebruik bij Fontys Hogeschool Mens & Gezondheid en Saasen Opleidingen en binnenkort ook bij GGZ Breburg en het Summa College. De eerste evaluaties zijn positief.
