De pandemie heeft voor een versnelling van digitale innovaties gezorgd, ook op het gebied van Virtual Reality (VR) in de zorg. VR is een aanwinst in patiëntenzorg, verwerking, verpleegkundige scholing en medische opleiding. Het is snel, doeltreffend, op maat aan te bieden en is onafhankelijk van tijd en plaats.
Iedereen kent de VR-bril wel: zo’n ding dat op een duikbril lijkt. Een kijkdoos met bewegend beeldscherm. Je ziet en hoort de meest realistische situaties, alsof je er zelf in staat of doorheen loopt. Je zintuigen merken niet meer dat je je in een digitale omgeving bevindt, die je onderdompelt in een werkelijkheid die er buiten de bril niet is. Door en in de bril kijk je naar speciale films die in 360 graden - helemaal rondom - zijn opgenomen. Beweeg je met je hoofd, dan verandert het beeld.
Naast VR is er Augmented Reality: daarbij voegt een apparaat of een softwareprogramma virtuele elementen toe aan de wereld om je heen. Mixed Reality tot slot is een combinatie van realiteit en virtualiteit. De kamer om je heen is er nog steeds, maar alles is vervangen door een gesimuleerde fantasiewereld. Voor de gamers onder ons een prachtig verschijnsel, maar ook in de gezondheidszorg zijn deze ‘realities’ goed toe te passen. Zowel in de directe zorgverlening aan patiënten, als in het onderwijs aan zorgprofessionals.
Werkt het?
Er zijn ruim 5.000 onderzoeken gedaan naar de werking van VR in de zorg. Daaruit komt steeds naar voren dat VR kan helpen om pijn en spanning te verminderen en de geestelijke gezondheid te verbeteren. Geen pillen slikken, maar een bril opzetten om je beter te voelen!
Deze ‘virtual medicine’ biedt een fantastische aanvulling op het behandelpalet van de arts. VR wordt toegepast bij veel aandoeningen, zoals brandwonden, een beroerte, chronische aandoeningen, beginnende dementie en bij psychische klachten zoals eetstoornissen, PTSS of schizofrenie. VR kan helpen aan het begin van het leven, bij het baren van een baby, of bij existentiële angst aan het levenseinde. En alles daartussenin: het aantal toepassingen neemt razendsnel toe.
VR na IC-opname
In het Erasmus MC hebben we hoopgevende ervaringen met VR bij mensen op de Intensive Care, na behandeling voor COVID-19 maar ook bij andere levensbedreigende ziekten. De IC-opname is een ingrijpende periode, die naderhand vaak tot lichamelijke, cognitieve en psychische problemen leidt. Deze klachten kunnen langdurig zijn, tot vijf jaar na IC-behandeling. Ze hebben grote impact op kwaliteit van leven en sociaal welzijn.
Intensivist dr. Michel van Genderen, collega van prof. dr. Diederik Gommers, heeft onderzocht of VR kan helpen bij de verwerking van de IC-opname. De ene groep kreeg acht dagen na opname een VR-bril op, die hen meenam naar de IC en waarheidsgetrouw toonde wat ze hadden meegemaakt. De andere groep volgde een standaard behandeling. De eerste groep rapporteerde minder traumatische klachten, depressieve gevoelens en angst.
In EenVandaag zei Michel hierover: “VR helpt het brein om herinneringen beter te plaatsen en gaten in die herinneringen op te vullen. Patiënten kunnen dan ook ervaren dat de realiteit vaak minder eng is dan in hun herinnering.” Dat is buitengewoon waardevol, nu we steeds meer mensen zien ‘post-COVID-19’. De VR-bril is trouwens ook beschikbaar voor familie, want die kan net zo goed last hebben van angst of stressklachten door het IC-bezoek aan hun geliefde. Een studie naar de meerwaarde van VR bij familieleden is inmiddels gestart.
De VR-bril is nu een vast onderdeel van de behandeling op de post-IC poli in het Erasmus MC geworden. Goed nieuws dat dit navolging krijgt dankzij ondersteuning van DSW en Achmea. Een aantal ziekenhuizen is aan de slag met de VR-bril in studieverband: het Franciscus Gasthuis, het Maasstadziekenhuis en Ikazia. Het IJsselland en Catharinaziekenhuis starten binnenkort. We onderzoeken het klinische effect én kijken naar kostenreductie en toepassing thuis.
