Hoewel Virtual Reality (VR) al een lange tijd bestaat, lijkt het nu op de drempel te staan naar een doorbraak in de zorg en voor het toepassen in de patiëntenzorg. Drempels als wetenschappelijk bewijs, een goede hygiëne-oplossing en het ontbreken van een App Store voor applicaties zijn geslecht.
Sinds de eerste dagen van virtual reality zijn er grote sprongen gemaakt. Niet alleen is de VR-bril kleiner en lichter, ook de beelden zijn beter, de prijs is geen (grote) belemmerende factor meer en er is een duidelijke hygiëne-protocol voor het veilig gebruik ervan. Dit heeft ertoe geleid dat VR nu op grote schaal gebruikt kan worden in vele bedrijfstakken. De zorg is geen uitzondering. Over de afgelopen jaren is het gebruik van VR in de zorg enorm toegenomen. Inmiddels maakt ongeveer 70% van de Nederlandse ziekenhuizen gebruik van VR en zijn er vele bedrijven actief op dit gebied.
Voorlichting, training personeel
VR wordt onder andere veel gebruikt als methode om patiënten alvast voor de opname of voor de operatie bekend te maken met het ziekenhuis, de mensen en procedures. Zo kan een patiënt voorafgaand aan de operatie al een rondleiding door de operatiekamer krijgen van een anesthesiemedewerker.
Ook zijn er applicaties beschikbaar om zorgpersoneel in levensechte medische VR-simulaties te laten trainen, zoals SimX. Zo kunnen zorgmedewerkers bijvoorbeeld een reanimatie-scenario trainen, of het uitvoeren van een operatie.
Inzet VR tijdens Covid
Door corona werkt de zorg nu al bijna ander- half jaar in de hoogste versnelling. Daardoor is er een enorme groei in het gebruik van ehealth-toepassingen om zorg op afstand mo- gelijk te maken. Zo hebben het Radboudumc en SyncVR Medical een VR Covidrevalidatie- programma ontwikkeld. Dit programma biedt VR-toepassingen voor de fysieke, cognitieve en mentale revalidatie van (post-IC) COVID-19 patiënten. Ze kunnen de oefeningen thuis doen en worden op afstand gemonitord.
Ook zijn er nieuwe toepassingen voor zorgpersoneel. Vele overuren worden gemaakt in war- me pakken en op afgesloten Covid-afdelingen. VR helpt zorgverleners om tijdens de dienst
een korte pauze te nemen van alle stress en om even de werkelijkheid te ontvluchten. Zo is het mogelijk om door gebruik van de toepassing van VRelax je als zorgverlener even terug te trekken in mooie natuurwerelden. Dit resulteert in een lagere bloeddruk, rustiger hartslag en een meer ontspannen gevoel.
Behandeling van pijn
Een ander indicatiegebied is de behandeling van pijn. Pijn is een dagelijks probleem voor 11 tot 40 procent van de bevolking. Het is moge- lijk om patiënten met behulp van VR minder chronische pijn te laten ervaren. Zo gebruikt het Amerikaanse ziekenhuis Ceder-Sinai VR in de pijnbehandeling voor lage rugpijn. In meerdere centra in ons land wordt er ook gebruikgemaakt van Reducept, een programma waarbij patiënten leren over chronische pijn en hoe daar mee om te gaan, door middel van een reis door je lichaam.
Niet alleen chronische pijn laat zich goed behandelen door VR. Ook bij de behandeling van acute pijn is VR een goede add-on naast eenvoudige pijnstillers als paracetamol of diclofenac. Zo zetten verschillende Nederlandse ziekenhuizen VR zelfs al in tijdens operatie voor pijn, medicatie en stress vermindering.
Daar waar bij chronische pijn er zo min mogelijk prikkels worden aangeboden is de behandeling van acute pijn gebaseerd op een overvloed aan prikkels. Door een patiënt onder te dompelen in beeld, geluid en interactie krijgen de hersenen zo veel te verwerken dat de acute pijn van bijvoorbeeld een gebroken bot naar de achter- grond verdwijnt.
Minder behandelingen door VR
“De hersenen geloven wat ze zien”. Dit is een uit- spraak van de illusionist Victor Mids. Door VR is het mogelijk om mensen met angstklachten gecontroleerd in een wereld te brengen waar ze kunnen wennen aan de voor hen angstige situatie. Denk hierbij aan de behandeling van hoogte- of pleinvrees of angst voor spinnen. Het blijkt dat, door patiënten op deze manier over de angsten heen te helpen, er minder the- rapiesessies nodig zijn dan als er gekozen wordt voor conventionele therapie.
Versplinterd landschap/Appstore
Hoewel er veel goede en ook bewezen toepassingen zijn, was de zorg-VR wereld een versplinterd landschap. Het was voor de eindgebruiker onduidelijk waar ze goede apps konden vinden. Een echte Appstore zoals we gewend zijn bij de telefoon ontbrak in het landschap. Sinds begin dit jaar is ook die gerealiseerd in de vorm van het SyncVR App Store.
De App Store is een mogelijkheid voor ontwikkelaars van zorggerelateerde VR-apps om versneld binnen de zorg terecht te komen. Zo zijn VR-apps voor chronische pijn (Reducept), logopedie (Peili Vision), medische hypnose (HypnoVR), simula- tietraining (SimX), ontspanning (VRelax) en revalidatie (SyncVR Fit) al beschikbaar in de VR App Store en groeit het aantal snel.
Ook de koppeling met EPD’s is al in vergevorderd stadium. Het is binnenkort mogelijk om in een EPD te registreren wat voor soort VR-content een patiënt gebruikt heeft, de tijdsduur en waar- des zoals pijnscores. Verder lopen er verschil- lende gesprekken met zorgverzekeraars en de Nederlandse Zorgautoriteit over een duurzame vergoeding van VR. Alle voorwaarden lijken dus aanwezig te zijn om VR tot een succes te maken in de zorg.
