VGZ riep MDL-arts Charlotte Peters van het Utrechtse Diakonessenhuis in 2025 uit tot ‘zorgvernieuwer van het jaar’. De reden: zij implementeerde de darmecho, waardoor chronische darmpatiënten minder vaak een coloscopie hoeven te ondergaan. Inmiddels geldt Peters als Nederlandse voortrekker én opleider op dit gebied. De darmecho is vele malen patiëntvriendelijker, sneller en goedkoper dan de traditionele coloscopie. Wat komt er kijken bij de invoering van nieuw technologisch onderzoek? Welke lessen leerde het Diakonessenhuis en hoe reageren patiënten?
“Dit zijn leuke projecten om op te pakken met medisch specialisten”, begint biomedisch technoloog Ir. Jelle Room, zelf nauw betrokken bij de implementatie. “Het betekent directe vooruitgang voor patiënt én zorg. Als niet-academisch ziekenhuis passen wij meestal bewezen technologie toe op de behoefte in ons huis. Met de innovatie van darmecho voor IBD hebben we niet afgewacht maar bewust de voortrekkersrol in Nederland genomen. Dat deden we door slim gebruik te maken van bestaande techniek en mogelijkheden vanuit de markt. Zoiets geeft veel voldoening.”
Techniek sterk verbeterd
De doorbraak van de darmecho hangt samen met de technologische vooruitgang van echoapparatuur. Wetenschappelijke studies tonen aan dat de huidige apparatuur nauwkeurig genoeg is om de dikte van de darmwand te meten.
“Een echo werkt aan de hand van verschillen in dichtheid en geluidsnelheid tussen weefsels, de zogeheten akoestische impedantie,” schetst Room. “Vroeger zagen we minder detail, waardoor conclusies trekken lastiger was. Nu is de resolutie sterk verbeterd en kunnen we weefsellagen veel beter onderscheiden, zelfs op millimeterniveau.”
Het Amsterdam UMC introduceerde deze ontwikkeling in Nederland, waarna MDL-arts Peters de verdere uitrol op zich nam. “Ik hoefde de kwaliteit van de echo niet meer te bewijzen,” zegt ze. “Mijn focus lag op implementatie.”
Lobby voor vergoeding
Een landelijke uitrol is belangrijk, maar was niet vanzelfsprekend. “Voor bredere implementatie is training van MDL-artsen nodig,” aldus Peters. “Maar zonder vergoeding voor de darmecho door zorgverzekeraars bleef opschaling lastig.” Daarom startte zij een lobby bij de Nederlandse Zorgautoriteit. Ironisch genoeg bleek het zorgsysteem een obstakel: in dit geval werd duurdere zorg, zoals coloscopieën, beter vergoed dan goedkopere alternatieven.
Peters: “Dat kan ziekenhuizen ontmoedigen om te innoveren, en dat is natuurlijk niet de bedoeling. Dat het Diakonessenhuis mij - en vooral mijn patiënten - hierin steunde, was cruciaal om dit voor elkaar te krijgen.” Inmiddels is er wél een vergoeding en groeit de belangstelling snel. “Collega’s in andere ziekenhuizen zijn blij dat zij nu ook stappen kunnen zetten. Samen leiden we nieuwe MDL-artsen op tot echografist. De bereidheid om dit gezamenlijk op te pakken is groot.”
Interne afwegingen
In het Diakonessenhuis kwam het initiatief vanuit de MDL-artsen. Zij signaleerden een sterke stijging van de zorgvraag en realiseerden zich dat de voortschrijdende technologie een deel van het antwoord had. Na de vergoeding volgde de aanvraag voor een echoapparaat bij de investeringscommissie in het ziekenhuis.
Room hierover: “Een investering van ongeveer 80.000 euro vraagt om een solide businesscase. Zo’n apparaat koop je niet alleen voor een paar darmecho’s per week. Je wilt het ook breder inzetten, zoals op de afdeling, op zaal en bij andere specialismen. In dit traject ervaarden we dat het heel moeilijk is om de winst voor de patiënt in geld uit te drukken. Ons ziekenhuis staat bekend om warme zorg dichtbij de patiënt. Dus oók als het rekensommetje niet volledig positief is, is het niet direct een gesloten boek voor ons.”
"Ik kreeg van ons ziekenhuis de ruimte om dit project te starten"
Toen die financiële puzzel gelegd was, ging Room als biomedische technoloog met leveranciers in gesprek. Hij noemt dat een balanceer-act, die je als technoloog samen met de arts moet uitvoeren: wat heb je nodig, hoe diep wil je kijken? “In de echografie geldt, dat hoe hoger de frequentie is, hoe minder diep je kunt kijken. Hoe lager de frequentie is, hoe dieper je kunt, maar dan verlies je ook aan resolutie.”
Meer dan een apparaat
De implementatie eindigt niet bij de aanschaf. “Het apparaat moet gekoppeld worden aan het EPD”, legt Room uit. “Beelden moeten direct opgeslagen kunnen worden in het patiëntendossier. Dat vraagt om goede inrichting van werkprocessen.” De ICT-component bleek groot. Samenwerking tussen verschillende afdelingen - van elektronisch patiëntendossier en opslag van beelden tot balie en medische technologie - is essentieel.
“Berichten moeten veilig en correct tussen systemen worden uitgewisseld”, vervolgt Room. “Naar aanleiding van dit soort trajecten hebben we een speciaal beeldenteam opgezet om dit in de toekomst beter te organiseren.” Zijn belangrijkste les: “Na het besluit ‘we gaan het doen’ moet je het project echt prioriteit geven. Met duidelijk eigenaarschap en een centrale projectleider.”
Enthousiasme groeit
Ook Peters benadrukt de complexiteit: “Elke verandering raakt meerdere werkprocessen, van verslaglegging tot beeldopslag. Maar ik ben trots op wat we hebben bereikt.”
Juist de eenvoud van de techniek maakt volgens haar het verschil. “Veel innovaties zijn ingewikkeld, maar dit is een vereenvoudiging van zorg. Ik kreeg van ons ziekenhuis de ruimte om dit project te starten, óók toen ik de echo’s nog zonder vergoeding deed. Leuk om te ervaren hoe is het is om een voorloper te zijn. Nu gaan we ervoor zorgen dat de darmecho binnen een paar jaar in alle Nederlandse ziekenhuizen beschikbaar is.”
Hoe het werkt
De darmecho maakt het mogelijk om via de buikwand opvlammingen van chronische darmontstekingen - zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa - in beeld te brengen.
“Voor patiënten maakt dit een groot verschil,” zegt Charlotte Peters. “Een echo is niet belastend. Waar je voor een coloscopie de darmen moet leegspoelen en vaak een roesje nodig hebt, is een echo in 15 minuten gemaakt tijdens een bezoek op de poli. Dat we nu een groot deel van de coloscopiëen door een echo kunnen vervangen, is vooral belangrijk voor IBD-patiënten. Zij moeten immers vaak herhaaldelijk een coloscopie ondergaan.”
Daarnaast helpt de darmecho volgens Peters om de druk op de zorg te verlagen. “Doordat minder coloscopieën nodig zijn, kunnen wachttijden afnemen. Het is dus zowel voor patiënten als voor de zorg een belangrijke verbetering.”
Voordeel voor patiënten
Manon is twintig als zij met darmproblemen in het ziekenhuis terechtkomt en na een coloscopie hoort dat ze lijdt aan de ziekte van Crohn. “Vanaf dat moment weet je dat je in elk geval jaarlijks een coloscopie moet ondergaan en in mijn geval vaker, omdat de ziekte tijdens mijn zwangerschappen extra van zich deed spreken.”
Met een coloscopie ben je twee dagen bezig, vertelt Manon: niet eten, zorgen dat je darmen leeg zijn, dus thuisblijven, en na het onderzoek nog een dag omdat je echt niet lekker bent. De impact is groot.
“Bovendien was het onderzoek voor mij soms pijnlijk, ondanks het roesje. Nu, met de echo wandel ik na een half uur het ziekenhuis weer uit en ga weer door met mijn ‘gewone leven’. Ik ben Charlotte dankbaar dat ze haar nek uitstak voor mij en mijn Utrechtse lotgenoten. Gelukkig pakken steeds meer ziekenhuizen dit nu op, ik wens al mijn medepatiënten een echo in plaats van een coloscopie!”
