Autonome UV-C-robot behaalt hoge desinfectiewaarden in labtests

Een autonome UV-C-desinfectierobot kan onder laboratoriumomstandigheden hoge reducties van bacteriën bereiken. Dat blijkt uit onderzoek van het Instituut Biologie Leiden van de Universiteit Leiden, gepubliceerd op 21 oktober 2026 in ‘Infection Prevention in Practice’. De onderzoekers testten de Omnia-robot van Ryberg Healthcare in een nagebootste ziekenhuisomgeving. De resultaten voldoen voor meerdere tests aan internationale desinfectiecriteria. Of de technologie dezelfde prestaties levert in de dagelijkse ziekenhuispraktijk, moet vervolgonderzoek uitwijzen.

De onderzoekers onderzochten zowel de microbiologische effectiviteit als het gebruiksgemak van de Omnia, een UV-C-desinfectierobot die is ontwikkeld door Ryberg Healthcare. De tests vonden plaats in een laboratorium dat een ziekenhuisomgeving nabootst. In de autonome modus behaalde de robot de acceptatiecriteria van de Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) en de Britse norm BS 8628:2022. Beide normen hanteren een minimale reductie van vijf log.

Log-reductie

Een log-reductie beschrijft de afname van het aantal micro-organismen op een logaritmische schaal. Een reductie van vijf log komt overeen met 99,999 procent minder micro-organismen. De onderzoekers maten bij autonoom rijden meer dan zeven log reductie voor Escherichia coli en meer dan vijf log voor Pseudomonas putida, een modelorganisme voor de ziekenhuisbacterie Pseudomonas aeruginosa.

Voor Bacillus subtilis, een model voor grampositieve bacteriën, bedroeg de reductie meer dan zeven log bij de instelling ‘Deep’. Ook op de snelste instelling, ‘Quick’, werd voor E. coli een reductie van meer dan zeven log gemeten. Volgens de onderzoekers waren alle monsters in deze test volledig gesteriliseerd.

Verschil statische en autonome desinfectie

Een belangrijk onderdeel van het onderzoek was de vergelijking tussen een statisch UV-C-apparaat en de robot in autonome modus. Bij dezelfde desinfectieduur en lichtintensiteit bleek de autonome toepassing effectiever. Vooral op plekken waar minder direct UV-C-licht komt, zogenoemde schaduwzones, was het verschil zichtbaar.

In de statische test volgens BS 8628 behaalde de robot een reductie van 7,1 log voor Staphylococcus aureus en eveneens 7,1 log voor Acinetobacter baumannii. Voor Enterococcus hirae was dat 5,0 log en voor de gist Candida albicans 4,8 log. De reductie voor E. coli bleef in de statische test steken op 4,0 log, onder de grens van vijf log voor bacteriën.

Bij autonoom rijden kwam de reductie voor deze bacterie in het Leidse onderzoek uit op meer dan zeven log.De onderzoekers concluderen dat beweging tijdens de desinfectie kan bijdragen aan een betere blootstelling van micro-organismen aan UV-C-licht. De resultaten wijzen er volgens hen op dat een autonome robot onder de onderzochte omstandigheden effectiever kan zijn dan een statisch apparaat.

Gebruiksgemak en rapportage

Naast de microbiologische tests beoordeelden de onderzoekers hoe eenvoudig de robot te bedienen is. Een gebruiker zonder eerdere ervaring had vier tot zeven minuten nodig om een desinfectiecyclus te starten. Tijdens de cycli was nauwelijks handmatige tussenkomst nodig.

Ook vergeleken de onderzoekers de gemeten log-reducties met de resultaten in de desinfectierapporten van de robot. De gemeten waarden waren gelijk aan of hoger dan de waarden die de robot zelf rapporteerde. Eerder onderzoek had vraagtekens geplaatst bij de technische inzetbaarheid van autonome UV-C-robots in dagelijkse schoonmaak- en desinfectieprotocollen. Volgens de onderzoekers werden dergelijke problemen tijdens deze studie niet waargenomen.

Aanvulling op bestaande infectiepreventie

De robot is bedoeld om complete ruimtes aanvullend te desinfecteren en kan bijvoorbeeld worden ingezet tussen operaties. De onderzoekers benadrukken echter dat UV-C-desinfectie de handmatige reiniging niet vervangt. De technologie moet worden beschouwd als een aanvullende maatregel die de totale desinfectieprestatie mogelijk kan verbeteren.

Zorginfecties blijven een belangrijke uitdaging voor ziekenhuizen. In een publicatie uit 2016 in PLOS Medicine schatten Cassini en collega's dat jaarlijks meer dan 91.000 sterfgevallen in Europa aan zorginfecties worden toegeschreven. Ook P. aeruginosa vormt een aandachtspunt vanwege de toenemende problematiek rond antimicrobiële resistentie.

Onderzoek kent beperkingen

De resultaten vragen om een zorgvuldige interpretatie. De tests zijn uitgevoerd in een ingericht laboratorium en niet in een ziekenhuis. ook zijn specifieke praktijksituaties, zoals een patiëntenbed en een badkamer, niet nagebootst. Daardoor is nog niet vastgesteld in hoeverre de gemeten prestaties zich vertalen naar de dagelijkse zorgpraktijk. Vervolgonderzoek moet onder meer uitwijzen hoe de robot presteert bij meer ziekteverwekkers en in moeilijk bereikbare schaduwzones.

De studie, getiteld Usability and microbial validation study of an autonomous UV-C disinfection robot, is gepubliceerd in het open-access tijdschrift Infection Prevention in Practice van Elsevier, namens de Healthcare Infection Society. De auteurs zijn Thomas R. de Jager, Tijn O. Delzenne en Dennis Claessen van het Instituut Biologie Leiden.

Bij de beoordeling van de resultaten is ook de transparantie rond het onderzoek relevant. Co-auteur Thomas de Jager is engineer bij Ryberg Healthcare, de ontwikkelaar van de robot. Volgens de belangenverklaring ontwierp, voerde en kwantificeerde Tijn Delzenne de microbiologische experimenten zelfstandig. De Universiteit Leiden ontving geen vergoeding en heeft de robot niet gekocht, geleased of ontvangen. Het onderzoek kreeg geen externe financiering.

Eerdere toepassingen van UV-C-robot

UV-C-robots worden al langer onderzocht en ingezet voor de aanvullende desinfectie van ziekenhuisruimtes. In een eerder artikel beschreef ICT&health hoe Loop Robots en het Spaarne Gasthuis samenwerkten aan de inzet van de robot SAM-UVC voor einddesinfectie. Daarbij kwamen ook praktische uitdagingen aan bod, zoals de werking van UV-C-licht in schaduwzones en de noodzaak om ruimtes vooraf handmatig te reinigen. De nieuwe Leidse studie richt zich specifiek op de microbiologische prestaties en het gebruiksgemak van een autonome UV-C-robot.