Cataractlens geeft ook glaucoommedicatie af

Een experimentele kunstlens die tijdens een staaroperatie wordt geïmplanteerd, zou ook een langetermijnbehandeling voor glaucoom kunnen bieden, waardoor dagelijkse medicatie mogelijk overbodig wordt. Uit de resultaten van een klinische studie in een vroeg stadium blijkt dat een lens die het glaucoommedicijn bimatoprost afgeeft, de oogdruk op een niveau hield dat vergelijkbaar is met dat van een conventionele behandeling met oogdruppels. Na twaalf maanden had meer dan 95 procent van de patiënten met de experimentele lens geen aanvullende glaucoommedicatie nodig.

De bevindingen werden onlangs gepresenteerd tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Academy of Ophthalmology (AAO). De technologie zou een nieuwe behandelingsoptie kunnen bieden voor patiënten met zowel staar als glaucoom, twee veelvoorkomende oogaandoeningen die vaak bij oudere volwassenen voorkomen. Hoewel de eerste resultaten veelbelovend zijn, zijn grotere klinische onderzoeken en langere follow-up nodig om de effectiviteit en veiligheid van de behandeling op de lange termijn vast te stellen.

Combinatie van twee behandelingen

Staar ontstaat wanneer de natuurlijke ooglens troebel wordt, waardoor het gezichtsvermogen geleidelijk afneemt. Bij een operatie wordt de aangetaste lens verwijderd en vervangen door een kunstmatige intraoculaire lens. Glaucoom daarentegen beschadigt de oogzenuw en kan leiden tot onomkeerbaar gezichtsverlies. Verhoogde oogdruk is een belangrijke risicofactor, en het verlagen van deze druk blijft de belangrijkste bewezen strategie om de voortgang van de ziekte te vertragen.

Veel patiënten zijn aangewezen op dagelijkse oogdruppels om hun aandoening onder controle te houden. Het kan echter moeilijk zijn om de behandeling consequent vol te houden, met name voor oudere patiënten die mogelijk moeite hebben met het toedienen van medicatie of het bijhouden van complexe behandelingsschema’s. Onderzoekers hebben daarom een intraoculaire lens ontwikkeld die zichtcorrectie combineert met langdurige medicijnafgifte. De experimentele lens bevat twee kleine, met medicijn gevulde padjes die bimatoprost geleidelijk rechtstreeks in het oog afgeven.

Bimatoprost wordt al op grote schaal gebruikt om de oogdruk te verlagen, maar dankzij deze nieuwe aanpak hoeven patiënten het medicijn niet meer zelf toe te dienen. Jeffrey Kammer, oogarts aan het Vanderbilt University Medical Center en een van de onderzoekers in de studie, is van mening dat de technologie de behandeling zou kunnen vereenvoudigen voor patiënten die toch al een staaroperatie moeten ondergaan. In plaats van een extra ingreep te moeten uitvoeren, wordt het medicijnafgiftesysteem onderdeel van de kunstlens die tijdens een standaard staaroperatie wordt geïmplanteerd.

Oogdruk stabiel na twaalf maanden

Aan de fase 1/2-klinische studie namen 106 volwassenen deel met mild tot matig openhoekglaucoom of oculaire hypertensie die een staaroperatie zouden ondergaan. De deelnemers werden willekeurig ingedeeld in een groep die een experimentele lens met een lagere of hogere dosis bimatoprost kreeg, of een groep die een conventionele kunstlens kreeg in combinatie met tweemaal daags timolol-oogdruppels. Na twaalf maanden was de gemiddelde oogdruk gedaald tot 15,9 mmHg in de groep met de hogere dosis en tot 14,8 mmHg in de groep met de lagere dosis. Patiënten die standaardlenzen en timolol-druppels kregen, vertoonden een gemiddelde oogdruk van 15,7 mmHg.

Deze bevindingen wijzen erop dat de medicijnafgevende lenzen in het eerste jaar na de operatie een drukverlaging kunnen bewerkstelligen die vergelijkbaar is met die van conventionele medicatie. Belangrijk is dat meer dan 95 procent van de patiënten die de experimentele lenzen kregen, bij de evaluatie na twaalf maanden geen aanvullende glaucoommedicatie nodig had. Voor patiënten zou dit de last van de dagelijkse behandeling kunnen verminderen en de moeilijkheden wegnemen die gepaard gaan met het consequent toedienen van oogdruppels.

De resultaten tonen echter niet aan dat de experimentele lens langdurig gezichtsverlies voorkomt of superieure bescherming biedt tegen de progressie van glaucoom. De deelnemers aan het onderzoek zullen gedurende drie jaar worden gevolgd om de duurzaamheid van de oogdrukcontrole en mogelijke complicaties te beoordelen. Daarnaast lopen er twee grotere klinische onderzoeken. De bevindingen moeten op dit moment als voorlopig worden beschouwd, omdat ze op een wetenschappelijk congres zijn gepresenteerd en niet zijn gepubliceerd als een volledig, door vakgenoten beoordeeld rapport van een klinisch onderzoek.

Slimme lens

Eerder dit jaar schreven we over een slimme lens, ontwikkeld in Japan, waarmee continu draadloos de oogdruk kan worden gemeten. Een innovatie die perspectief biedt voor patiënten met glaucoom, een belangrijke oorzaak van blindheid. Een verhoogde oogdruk is een belangrijke risicofactor, maar bestaande meetmethoden zijn doorgaans beperkt tot periodieke controles.

De contactlens bevat een ultradunne, flexibele sensor die kleine veranderingen in de oogdruk registreert. Dankzij een innovatieve draadloze technologie is de meetgevoeligheid 183 keer hoger dan bij conventionele draadloze sensoren. Laboratoriumtests met varkensogen en dierproeven met konijnen lieten een sterke overeenkomst zien met metingen van bestaande oogdrukmeters.