Verbeeldingsvermogen en optimisme nodig voor zorgtransformatie

Verbeeldingsvermogen en optimisme. Anders kunnen, willen én moeten. Afkicken van het wereldkampioen pilots zijn. Meer nadruk op gelijke kansen ter preventie van zorg. Goed afkijken wat andere sectoren en landen doen. Tijd voor een maatschappelijk perspectief op zorginnovatie. Het zijn enkele van de vele rake uitspraken van sprekers tijdens het ICT&health congres op 30 januari in het Scheveningse Circustheater, waarmee weer traditiegetrouw het begin van een nieuw zorgjaar afgetrapt werd.

We zijn al op de goede weg, maar we zijn er tegelijkertijd nog lang niet: dat was de kernboodschap van veel sprekers. Er is optimisme over de impact van digitalisering, opluchting dat er eindelijk beweging komt in ontwikkelingen – denk aan wetgeving die digitale gegevensuitwisseling verplicht – en tevredenheid over toenemende samenwerking. Het besef is er dat we allemaal onderdeel zijn van één grote zorgketen.

Onder meer Hein Dekkers en Sander ten Hoedt van Cisco benadrukten nogmaals het belang van meer en verdergaande samenwerking. Want digitale sprints kun je alleen samen maken. Maar, zo stelde minister Conny Helder (Langdurige Zorg): na meer samenwerking is het nu tijd voor meer samenhang. De samenwerking gaat al steeds beter, wat in 2022 gesloten akkoorden zoals IZA en Wozo onderstrepen. “Maar ook de samenhang moet beter op veel gebieden. De ruis moet uit de samenwerking: het moet over ketens heen, overzichtelijker. Als we willen dat mensen hun heup niet breken, moeten we dat ook in de thuissituatie aanpakken, niet alleen in het verpleeghuis.”

Te smalle blik onwenselijk
Jet Bussemaker (voorzitter RVS) gooide de knuppel in het hoenderhok door te pleiten voor meer oog voor gezondheidsverschillen tussen burgers. Want gezondheid gaat vooral niet over zorg en innovatie vooral niet over technologie. “We hebben een te groot geloof in technische oplossingen. Een te smalle blik op zorg is onwenselijk, innovaties moeten eerst iets oplossen voor burgers en zorgprofessionals verder helpen. Gezondheidsverschillen pak je niet aan met alleen techniek, het gaat meer om de vraag hoe je sociale innovatie vorm kan geven, bijvoorbeeld in het sociaal domein."

Ook de woon- en leefomgeving kan, ondersteund door sociale en digitale innovaties, gaan dienen als een soort ‘medicijn’. Daarin gelooft Masi Mohammadi, onder meer actief binnen Deel Academy. Nu stimuleert een woon- en leefomgeving mensen vaak niet om meer te doen aan de eigen gezondheid, om binnen hun beperkingen het maximale uit hun leven te halen en zo fysiek en mentaal gezond te blijven. Dat moet anders: “Hoe kunnen we met slimme technologie sociale kracht en omgevingskracht laten samensmelten tot een nieuwe manier van wonen.”

Nederland wereldkampioen pilots
Joep de Groot, bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar CZ, ziet graag een andere manier van innoveren. Nederland, zo stelde hij, is wereldkampoen pilots. Maar telkens opnieuw het wiel uitvinden vreet tijd en geld. "Het is tijd om te stoppen met pilots als we geen plan hebben hoe we gaan opschalen als de pilot succesvol is. We moeten stoppen met pilots die al lang door de ‘buren’ bewezen zijn. Beginnen met een innovatie-aanpak die uitgaat van verbeteren van toegankelijkheid en kwaliteit van zorg en die mikt op grote inclusie."

Dergelijke inclusie vindt ook Merlijne Sonneveld belangrijk, oprichter en directeur van de digitale helpdesk. Die helpdesk moet de burgers helpen die niet mee kunnen met al wel ingevoerde digitale producten en diensten in de zorg. "Het gaat bij ons in de eerste plaats om de burger, die hoe dan ook online uit de voeten moet kunnen omdat er straks niet meer altijd directe zorg beschikbaar is. Er bestaat niet één patiënt, iedereen heeft zijn eigen vragen en eigen stressmomenten. Uiteindelijk gaat het er om mensen vanuit een collectieve verantwoordelijkheid randvoorwaarden te bieden om met e-health om te gaan."

En natuurlijk blijft zorg nodig en daarmee transformatie ervan. Alleen zo kunnen we met meer zorgvraag en steeds minder personeel toch de beste zorg blijven bieden. Hiervoor zijn echter wel belangrijke randvoorwaarden nodig, zoals goede standaarden en goed toezicht op het toepassen ervan, meende Vinood Mangroelal (directeur KPN Health). Daarvoor komen er ook wetten en verordeningen aan, zoals de Wegiz (Nederland en EHDS (EU). Nu is de tijd om daarop als Nederlandse zorgsector invloed uit te oefenen, vond Theo Hooghiemstra, expert-bestuurder van MedMij. Of deze en andere uitgesproken ambities gerealiseerd worden, daar kunnen we tijdens het volgende ICT&health-congres (14, 15 en 16 mei 2024) een oordeel over vellen.