Data effectief gebruiken in de zorg is de gemeenschappelijke missie van Gabriëlle Speijer, radiotherapeut-oncoloog bij het HagaZiekenhuis, en Pim Volkert, coördinator Terminologiecentrum & SNOMED NRC bij Nictiz. Zij gingen met elkaar in gesprek over de uitdagingen en kansen voor het gebruik van medische data en welke meerwaarde SNOMED aan die data geeft.
Gabriëlle, jij bent een data driven dokter. Wat is je drive?
“Ik wil voor een ander zorgen, dat is waarom ik dokter ben geworden. Maar vandaag speelt technologie er een belangrijke rol in. Op dit moment gebruiken we die nog niet optimaal. Technologie wordt gebruikt zoals we gewend waren te werken toen we nog een semafoon droegen. Dat betekent hele epistels naar elkaar heen en weer pompen. Ik voorzie het gevolg wel: geen overzicht meer in de gezondheidssituatie van de patiënt. En dat terwijl het al anders kan!”
Pim, welke uitdagingen zie jij als het gaat om goed en veilig gebruik van medische data?
“Amerikanen noemen registratie aan de bron ‘Capturing Clinical Intent at Point of Care’. De uitdaging zit ‘m erin die intentie van de zorgverlener zo in het EPD te krijgen, dat het door de computer en daarmee door andere zorgverleners goed, ofwel eenduidig begrepen wordt. Dus geen verwarring bij de huisarts of verpleegkundige over wat die medisch specialist nu precies bedoelt in het ontslagbericht.”
En waar zie je in een dokterspraktijk bottlenecks, maar ook kansen voor SNOMED?
“Een grote bottleneck is de manier waarop zorgverleners hun dossier kunnen voeren. Ik hoor en zie dat men moeite heeft om gestructureerd en daarmee gecodeerd verslag te leggen. Veel waardevolle data zit verstopt in vrije tekstvelden. SNOMED biedt mogelijkheden voor gelaagdheid, dus de mate van details waarmee de zorgverlener zijn intenties kwijt wil. En SNOMED kan gebruik maken van de context waarin de zorgverlener werkt met een patiënt. Leveranciers kunnen userinterfaces daardoor veel slimmer en makkelijker in gebruik maken. Dat gaat veel betere gezondheidsinformatie opleveren.”
Gabriëlle, hoe zouden we de duiding vanuit het hart van de zorg kunnen bespoedigen en versterken?
“Ik stel me technologie voor die zodanig gebruik maakt van SNOMED, dat onze bijdrage uit ons specialisme gevangen wordt in de juiste onderliggende codes van SNOMED. Dat levert artsen vrijheid op. Tegelijkertijd ligt hier ook de ultieme uitdaging: we moeten het duiden met elkaar overeenkomen. Dat valt nu ook op in de COVID-19 crisis, waarin ik veel positieve dingen zie gebeuren, maar er nog veel valt te winnen als het gaat om afstemming tussen professionals.”
Ik ben ervóór om een patiëntvriendelijke term aan een SNOMED-code te koppelen. Pim, hoe kijk jij hier tegenaan?
“Dossiervoering gebeurt in vaktaal, maar de arts legt zo begrijpelijk mogelijk aan de patiënt uit wat er aan de hand is. Nu koppelen we die vaktaal aan patiëntvriendelijke termen en geven deze een code. Patiënten kunnen dan rustig in een portaal of persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) in begrijpelijke woorden (of in vaktaal) het gesprek met de arts teruglezen.”
We zitten midden in een gezondheidscrisis. Gabriëlle, hoe kunnen data jou en jouw collega’s ondersteunen in deze gezondheidscrisis?
“Betere data zou ik willen omschrijven als beter geduid, maar ook meteen beter vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar. Het in kaart brengen van de besmetting met het coronavirus en de relaties met diverse andere factoren, zou ons meer inzicht kunnen verschaffen. Denk aan de relatie met weersomstandigheden, met andere ziekten, met gedrag, etc. Maar veel eenvoudiger zou betere data ons ook kunnen helpen bij het eerder detecteren van symptomen, het screenen en het bijsturen van gedrag op populatieniveau.”
Pim, hoe kan SNOMED helpen in een crisis als deze?
“SNOMED is de taal van en voor de zorgverleners. Zij vragen nu om nieuwe COVID-19 gerelateerde termen. Vanzelfsprekend zijn de medisch-terminologen van Nictiz meteen aan de slag gegaan en hebben we binnen een dag nieuwe codes toegevoegd. Dit levert uniforme data op die artsen en onderzoeksinstellingen gebruiken voor analyses om verdere verspreiding te voorkomen.”
Gabriëlle, wat zou je collega’s willen meegeven over het omgaan met data in de zorg?
“Dokters, realiseer je dat informatietechnologie ons belangrijkste instrument is geworden voor elke vorm van communicatie die buiten de spreekkamer verloopt. Dat begint bij het ontvangen van informatie en de situatie vlot en naadloos kunnen overzien om de juiste besluiten te nemen. En het loopt door tot het verder kunnen verbeteren van zorg, of dat nu door inzicht in kwaliteit is of door inzet van toepassingen als kunstmatige intelligentie. Het waardevol behandelen van zorginformatie behoort tot onze kerntaak vandaag, met SNOMED als fundament.”
