E-health, oftewel het inzetten van digitale technologie ter ondersteuning van gezondheid en zorg, wordt gezien als een belangrijk middel om de zorg met behoud van kwaliteit toegankelijk en betaalbaar te houden, zorgprofessionals te ontlasten en de patiënt meer eigen regie te geven. Mits zorgvuldig ontwikkeld, biedt e-health grote voordelen: van 24/7 toegankelijkheid en anonimiteit tot het stimuleren van zelfregie en opschaling tegen lage kosten.
Een lonkend perspectief, maar digitalisering van zorg is geen panacee. De ontwikkeling en toepassing van e-health toepassingen op basis van technologie zoals AI moet weloverwogen gebeuren en in nauwe samenwerking met de gebruikers, zorgverleners én patiënten.
Digitaal opgegroeid
De omstandigheden én de geesten zijn rijp voor e-health, zowel bij de dokters als de patiënten. Zo staat in de eerstelijnszorg de huisarts zwaar onder druk. Huisartsen werken zich een slag in de rondte, waardoor ze vaak achter de feiten aanlopen en hun werkplezier bedorven wordt.
Daarbij komt dat de dokterspopulatie sterk verandert. Werden de praktijken voorheen vooral bevolkt door ‘oudere witte mannen’, tegenwoordig is van de artsen jonger dan 35 jaar al 61 procent vrouw, multicultureel én opgegroeid in een digitale en online samenleving. Meer dan de helft heeft geen eigen praktijk meer, maar werkt in een organisatie. In 2016 was dat nog maar 30 procent. Tot slot is de ‘zorgstijl’ veranderd: minder paternalistisch, meer gericht op begeleiding en partnership.
Ook de patiënt, of zorgconsument zo men wil, is veranderd: minder volgzaam, directer, gericht op zelfregie en, net als de dokter, veel digitaler ingesteld. De mensen googelen erop los. Online actieve bedrijven spelen daar uiteraard gretig op in, onder meer door het aanbieden van honderden gezondheidsapps. Gevolg: een enorme wildgroei van lang niet altijd weinig betrouwbare of werkzame apps.
Kaf van koren scheiden
Unilabs, Europees marktleider van diagnostistieke diensten met laboratoria in 16 landen, probeert het kaf van het koren te scheiden door het opzetten van kleinschalige, betrouwbare, meer onafhankelijke projecten en door te investeren in het verbeteren van AI-toepassingen voor medische en onderzoeksdoelen.
Zo is Unilabs onder andere actief betrokken bij National Ehealth Living Lab (NeLL), verbonden aan het Leids Universitair Medisch Centrum. In samenwerking met een netwerk van academische werkplaatsen doet NeLL onderzoek naar de voorwaarden voor zorgvuldige implementatie van digitale zorg.
De onderzoekers namen onder andere het tien jaar geleden door diagnostisch centrum Saltro (tegenwoordig onderdeel van Unilabs) ontwikkelde Uitslagenportaal waarop patiënten zelf kennis kunnen nemen van hun labuitslagen en publiekswebsite Thuisarts.nl onder de loep.
Doorontwikkeling
De vrees dat patiënten niet kunnen omgaan met inzage in hun eigen medische gegevens via het Uitslagenportaal en extra consulten aanvragen bij hun huisarts, blijkt ongegrond. De gebruikers zijn enthousiast over de digitale communicatie in gewone mensentaal. Het portaal is inmiddels doorontwikkeld en wordt breed uitgerold door Unilabs.
Ook Thuisarts.nl is succesvol. In het startjaar leidde de site tot 6,2 procent minder telefonische consults. Na twee jaar zette de daling door naar 12 procent. Ook oudere patiënten maken ruim gebruik van de vooral geruststellende digitale consults van Thuisarts.
NeLL heeft intussen ook een aantal veelgebruikte apps onderzocht op succesfactoren als
co-creatie, betrouwbaarheid en begrijpelijkheid. Het onderzoeksinstituut brengt regelmatig de resultaten hiervan naar buiten, zie www.nell.eu voor meer informatie.
Unilabs is een innovatief diagnostisch kenniscentrum. Behalve laboratoriumonderzoek voert Unilabs functieonderzoeken uit zoals ECG’s, echo’s en longfunctiemetingen.
Unilabs investeert in de ontwikkeling van nieuwe diagnostiek en innovaties die zorgprofessionals en zorgconsumenten meer regie geven over gezondheid, ziekte en zorg. Hiervoor wordt samengewerkt met huisartsen, ziekenhuizen en andere innovatieve partners.
Daarnaast past Unilabs e-health oplossingen toe, waarbij zelfmanagement en veilige kennisoverdracht centraal staan. Zo wil de organisatie de zorg voor de zorgconsument beter, goedkoper en toegankelijker te maken.
Unilabs is lid van de ICT&health Innovation Partner Group.
