In de komende edities van ICT&health staan we stil bij het Citrienprogramma e-health. In dit landelijke programma werken Nederlandse umc’s samen aan opschaling van bewezen e-health toepassingen. De NFU-visie op e-health vormt hierbij de leidraad. Er zijn drie telemonitoring projecten, die bij alle umc’s worden opgeschaald. Daarnaast zijn er partnerprojecten die bij één of enkele umc’s worden opgeschaald. De umc’s proberen bij deze initiatieven samen op te trekken met regionale ziekenhuizen en andere partners. In deze editie gaan we dieper in op twee projecten.
Opschaling telemonitoring zwangeren: SAFE@Home II
Een te hoge bloeddruk is een van de meest voorkomende complicaties in de zwangerschap. Dit gaat gepaard met risico’s voor de moeder, zoals pre-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging), en haar ongeboren kind - zoals groeivertraging en vroeggeboorte. Wereldwijd komt een te hoge bloeddruk in één op de 10 zwangerschappen voor1. Daarom worden zwangere vrouwen met een hoog risico op deze aandoening frequent gecontroleerd op de polikliniek verloskunde. De bezoeken zijn erg belastend voor de zwangere vrouw en haar partner en/of gezin. Om deze groep vrouwen thuis te monitoren, ontwikkelde prof. dr. Mireille Bekker en haar onderzoeksteam in het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) in 2017 het SAFE@Home-platform, samen met e-health aanbieder Luscii.Het telemonitoring-platform bestaat uit een app met ingebouwde klachtenvragenlijst gekoppeld aan een automatische bloeddrukmeter. Daarnaast is voor SAFE@Home een nieuw zorgpad ontworpen met minder poliklinische bezoeken dan in de reguliere zorg. Met dit platform verwachten we de zwangere vrouw meer autonomie en regie te geven én de patiënttevredenheid te vergroten. Daarnaast verwachten we ziekenhuisbezoeken te verlagen en de gezondheidsuitkomsten vergelijkbaar te houden met die van het reguliere zorgpad.
Alleen de alarmen
In het ziekenhuis controleren de zorgverleners van de polikliniek alarmerende waarden die binnenkomen van de zwangeren die thuis meten met SAFE@Home. Dit kan een te hoge bloeddruk zijn of een hieraan gerelateerde klacht. De doktersassistenten, verpleegkundigen, verloskundigen en artsen zijn getraind in het gebruik van het platform en het afhandelen van de alarmen. De zorgverlener bekijkt de alarmen via het Luscii Dashboard. Dit kan ‘standalone’ vanuit een webbrowser of via een koppeling aan het EPD. Dit laatste is voordelig omdat de metingen direct vanuit het dossier ingezien kunnen worden. Op dit moment ervaren we al dat de koppeling van het platform aan het EPD een belangrijke versneller is voor de implementatie en dat afhankelijkheid van ziekenhuisbrede afspraken met de EPD-leverancier een barrière vormt.
Het prettige is dat de zorgverlener alleen naar afwijkende waarden hoeft te kijken en niet naar de patiënten waar het goed mee gaat. Het programma maakt deze alarmen op basis van vooraf ingestelde grenswaarden. Dit zorgt er voor dat veel vrouwen tegelijk in het programma kunnen deelnemen, maar dat de werkdruk niet in dezelfde mate toeneemt aan de kant van de zorgverlener.
Met een protocol speciaal voor SAFE@Home is het duidelijk welke actie er op een bepaald alarm moet volgen en worden meldingen makkelijk afgehandeld. Door deze tijdsbesparing kunnen zorgverleners meer tijd besteden aan zorg voor andere (complexere) patiënten. De bloeddrukmetingen die op werkdagen worden verricht door de zwangere, worden voor de zorgverlener weergegeven in een overzichtelijke grafiek. In deze grafiek kan de trend van de bloeddruk goed worden gevolgd. Door het beoordelen van de trend kan eerder ingegrepen worden bij bloeddrukstijging. De ambitie is om met SAFE@Home onnodige ziekenhuisbezoeken en diagnostiek te verminderen.
Eerste ervaringen Utrecht
Tijdens de pilotstudie van het SAFE@Home- platform in het UMCU, bleek deze manier van thuismonitoren haalbaar. Er waren minder bezoeken en opnames tijdens de zwangerschap nodig in vergelijking met de groep die het reguliere zorgpad volgde. Verder werd het platform positief beoordeeld door de deelnemende zwangeren.
Daarnaast bleek er een afname te zijn in directe zorgkosten (19,7%, €3616 vs. €4505) en maatschappelijke kosten (18,2%, €7485 vs. €9150) in vergelijking met de reguliere zorg. Al deze voordelen werden behaald zonder verschillen in uitkomsten voor de gezondheid van moeder en kind tussen beiden groepen2. Dit laatste was natuurlijk een belangrijke voorwaarde om het platform op grotere schaal te kunnen implementeren.
Overal op afstand meten
Inmiddels zijn we gestart met de landelijk opschaling: het SAFE@Home II onderzoek. Naast het UMCU zijn nu zeven ziekenhuizen gestart: het EMC, UMCG, MUMC+, Jeroen Bosch Ziekenhuis, St. Antonius Ziekenhuis, Franciscus Gasthuis, UMC Utrecht en Maasstad Ziekenhuis. Daarnaast zijn er momenteel drie perifere centra in de opstartfase.
In het SAFE@Home II-onderzoek is het doel om bij minimaal 750 zwangeren thuis de bloeddruk te monitoren. De resultaten hiervan zullen vergeleken worden met een groep van 750 zwangeren die, voor de implementatie van SAFE@Home, het reguliere zorgpad volgden zonder thuismetingen. Momenteel zijn er al meer dan 300 zwangeren door het hele land die gebruik maken of hebben gemaakt van het telemonitoren met SAFE@Home. Het implementatieproces wordt door onder andere vragenlijsten onderzocht. De kennis die we opdoen, hopen we om te zetten in generieke lessen voor andere e-health toepassingen.
Toekomst telemonitoring
Wij verwachten dat in de toekomst telemonitoring toenemend toepasbaar zal zijn voor andere zwangerschapscomplicaties. Een voorbeeld van doorontwikkeling van SAFE@Home is de SAFE@Home Corona-studie. Zwangeren die onder controle zijn bij het WKZ geboortecentrum (UMCU) en positief getest zijn op COVID-19, kunnen aan deze studie deelnemen. Zij monitoren hun coronaklachten en zuurstofgehalte via een saturatiemeter en smartphone-applicatie (Luscii) met geïntegreerde klachtenvragenlijst.
De metingen komen in het UMCU binnen op het Medisch Regie Centrum (MRC)3. Masterstudenten geneeskunde handelen de binnenkomende meldingen volgens protocol af. Elke alarmerende melding die duidt op een mogelijk ernstiger beloop van COVID-19, wordt overlegd met de superviserend contactpersoon van de verloskunde. De zorg wordt zo efficiënter, waardoor er meer tijd overblijft voor de complexe patiënt. Met SAFE@Home II en SAFE@Home Corona hopen we de weg naar meer patiëntempowerment via e-health te openen, door vrouwen meer regie en autonomie aan te bieden bij gezondheidsrisico’s in de zwangerschap.
