Digitaal betalen, shoppen, reserveren, legitimeren, spelen, films kijken, informatie opzoeken, communiceren: allemaal zijn ze al jaren de gewoonste zaak van de wereld. De komst van nieuwe apps is niet bij te houden. Ze zijn handig en efficiënt en bieden ons als gebruikers gemak, keuzevrijheid en onafhankelijkheid. Als alles werkt tenminste. Tegelijkertijd hechten we, sociale wezens die we zijn, aan menselijk contact en persoonlijke aandacht. Daarom zijn we voor bepaalde zaken terughoudender en sceptischer ten aanzien van digitalisering. De huisartsenzorg is er één van. Vernieuwende initiatieven als Homelab gaan daar naar verwachting verandering in brengen.
Homelab, ontwikkeld door het Digital Innovation Team (DIT) van Unilabs Nederland, is een online platform dat gemaakt is om huisartsen te ontlasten en waarmee patiënten laagdrempelig zelf online diagnostiek kunnen aanvragen. Het platform is er voor mensen die met een klacht of gezondheidsvraag zitten waarvoor eerst diagnostiek wordt uitgevoerd, voordat zij (als dat nodig is) naar de huisarts gaan. Het platform werkt heel eenvoudig. Je logt in met je DigiD en dient met behulp van een vragenlijst een aanvraag in. Als de aanvraag wordt geaccepteerd, kun je bij een afnamelocatie in de buurt bloed laten afnemen. De uitslag, voorzien van deskundig medische duiding en advies, ontvang je via het eveneens digitale Uitslagenportaal.
Gericht behandelplan
De uitslag wordt ook doorgestuurd naar je huisarts, zodat je goed beslagen ten ijs komt en in overleg met de arts gericht een behandelplan kunt afspreken. Of, als er niets verontrustends aan de hand is, het onderzoek al dan niet in combinatie met een e-consult met de huisarts kunt afsluiten. Homelab zal in de toekomst ook online zorg bieden voor mensen met een chronische aandoening. Door de ‘zelfdiagnostiek’ hoeven ook zij niet meer voor elke periodieke controle naar de huisarts, maar kan de begeleiding, al dan niet gecombineerd met een e-consult, digitaal plaatsvinden.
Gerichte hulpvraag
Projectleider dr. ir. Maarten Kok, als klinisch chemicus werkzaam bij het Digital Innovation Team van Unilabs Nederland, is enthousiast over Homelab. De vernieuwing verlaagt volgens hem de drempel naar de huisarts voor mensen met klachten en past in de trend dat mensen actief bezig zijn met hun gezondheid.Het platform ontlast ook de huisarts. Dankzij het voorwerk van de patiënt krijgt die een gerichtere hulpvraag en zijn de benodigde labuitslagen al bekend als hij/zij met de patiënt in gesprek gaat. Kok: “Het hele ‘voortraject’ van afspraak maken met de huisarts, laboratoriumformulier ophalen, bloed prikken en nieuwe afspraak maken haal je er dus uit, dat regelt de patiënt zelf. Dat kan prima, want de patiënt weet dat hij, om een voorbeeld te noemen, moe is en dat waarschijnlijk diagnostiek nodig is om de oorzaak te vinden.” Daarnaast wordt de diagnostiek ondersteund met triage en vragenlijsten om de juiste diagnostiek uit te laten voeren
Digital Innovation Team
DIT houdt zich bezig met de ontwikkeling van (digitale) vernieuwingen in de eerstelijnszorg. De innovaties worden als zogeheten white label ontwikkeld, zodat ze door zorgorganisaties eenvoudig kunnen ingevoerd. Momenteel zijn volgens Kok de meeste vernieuwing in de zorg sterk gericht op de zorgprofessionals. Met Homelab en het al enkele jaren geleden opgezette Directlab, richt DIT het vizier ook op de zorgconsument. Overigens zonder daarbij de zorgprofessional uit het oog te verliezen, benadrukt Kok. “We trekken bij de ontwikkeling van Homelab nadrukkelijk samen met hen op. Zo onderzoeken we samen met Westerdokters in Amsterdam hoe het concept in de praktijk werkt en welke onderdelen verbeterd kunnen worden.”
Wetenschap kijkt mee
Ook de wetenschap is betrokken bij de ontwikkeling, zoals het NeLL. Het Nationaal e-Health Living Lab is gespecialiseerd in wetenschappelijk onderzoek naar de (on)mogelijkheden van e-health in de reguliere zorg. Het NeLL kijkt onder meer mee naar de effecten van de vragenlijsten voor de digitale triage en of de aanvragen leiden tot zinnige diagnostiek. Criticasters vrezen overvraging van diagnostiek als mensen zonder tussenkomst van de huisarts kunnen aanvragen. Vooralsnog is dat bij de pilot bij Westerdokters nog niet gebleken. “Kortom”, vat Kok samen, "we houden bij de introductie van Homelab nadrukkelijk de vinger aan de pols. Aan de kwaliteit van de zorg worden geen concessies gedaan. Het concept moet aantoonbaar toegevoegde waarde hebben en bijdragen aan zinnige en zuinige zorg.”
Hoopgevend
De eerste resultaten zijn hoopgevend: de deelnemers aan de pilot zijn enthousiast, zowel de patiënten als de zorgprofessionals. “Let wel”, nuanceert Kok, “het systeem is (nog) niet voor iedereen geschikt. Mensen moeten er bewust voor kiezen. Vooral jongeren die die opgegroeid zijn met digitale hulpmiddelen, spreekt het aan. Zij hebben andere wensen en verwachtingen van de zorg dan ouderen. Je moet er een beetje handig voor zijn. Dat wordt beloond met meer zelfregie, een gerichtere hulpvraag en minder langs hoeven bij de huisarts. De huisarts op zijn beurt scheelt het administratieve rompslomp, helpt het bij de vraagverduidelijking en draagt het bij aan de optimalisatie van de praktijk.”De resultaten van de pilot bij Westerdokter zijn naar verwachting eind dit jaar bekend. Op basis van deze resultaten wil Homelab het platform gefaseerd landelijk uitrollen.
