Slimme vloeren, heupairbags en een futuristische bril waarmee het aantal medicatiefouten in de zorg - een aanzienlijk en hardnekkig probleem - drastisch kan worden teruggebracht. Maar ook Mixed Reality als wapen tegen eenzaamheid of een uiterst sociale robot als extra ogen op de werkvloer. Vergeet de klassieke spruitjeslucht, ouderenzorg anno nu is veel hipper dan gedacht. Toch zeker bij de West-Brabantse zorginstelling tanteLouise, waar de toekomst al lang begonnen is.
Foto: Zorg van Nu.
Bij het Hof van Nassau, het nieuwe verpleeghuis van tanteLouise (16 locaties in totaal), komen wetenschappers en zorgorganisaties uit alle delen van de wereld regelmatig kijken, met name vanuit China en Japan. Het karakteristieke en kleurrijke verpleeghuis in Steenbergen werd eerder dit jaar officieel geopend door koningin Máxima.
“In Hof van Nassau werken we vanuit een bijzondere visie op dementiezorg”, zegt Jan-Kees van Wijnen, directeur Zorg, Behandeling en Revalidatie bij tanteLouise. “Enerzijds maken we optimaal gebruik van de dingen die onze cliënten nog wél kunnen. Waar mogelijk nemen we de frustratie van gesloten deuren weg door ze, met de elegante ondersteuning van moderne zorgtechnologie, de maximaal verantwoorde vrijheid te geven. Het maakt Hof van Nassau tot een living lab, een kraamkamer voor nieuwe ideeën en slimme oplossingen.”
Met de ontwikkeling en toepassing van nieuwe zorgtechnologie wapent tanteLouise zich tegen een - in de ogen van velen - donkergrijs scenario en somber toekomstbeeld. Als gevolg van de dubbele vergrijzing (meer ouderen met ook nog eens een hogere levensverwachting) groeit het aantal ouderen de komende decennia explosief en daarmee de vraag naar complexe zorg. En dat terwijl de arbeidsmarkt nu al onder druk staat en die personeelskrapte naar verwachting alleen maar toeneemt.
Geen doemscenario
TanteLouise gelooft niet in het doemscenario dat kwalitatief hoogwaardige ouderenzorg (ook financieel) geen haalbare kaart meer is. “Het heeft geen zin om bij de pakken neer te zitten”, zegt bestuurder Conny Helder. “We moeten juist in beweging komen. Slimme oplossingen bedenken waarmee we niet alleen de kwaliteit van zorg verbeteren, maar die tegelijkertijd het werk van de zorgprofessionals verlichten en vergemakkelijken. Dat bespaart tijd, zodat we met de juiste ondersteuning en een hoger kennisniveau met minder mensen meer ouderen kunnen helpen. Dat is de uitdaging waarvoor we staan. En wij niet alleen.”
Het probleem van de groeiende zorgvraag en een krimpende arbeidsmarkt is universeel. Neem een land als China, dat meer en meer te maken krijgt met de naweeën van de jarenlange één-kind-politiek. Het aantal kwetsbare ouderen groeit enorm, maar er zijn veel te weinig mensen om die noodzakelijke zorg te verlenen. Ze zijn eenvoudigweg nooit geboren. Het is geen toeval dus dat een land als China de ontwikkeling van nieuwe zorgtechnologie met haviksogen volgt.
Alle kennis mobiliseren
Helder en Van Wijnen zijn frequent te gast als spreker op congressen en symposia, zowel in eigen land als daarbuiten. Helder: “We werken daar graag aan mee omdat we er absoluut van overtuigd zijn dat we, willen we de problemen die wereldwijd op ons af komen het hoofd kunnen bieden, alle aanwezige kennis moeten mobiliseren. In eigen land behoren we misschien wel tot de koplopers, maar ook in het buitenland is veel denkkracht. De universiteiten in China behoren tot de besten in de wereld. Die contacten leveren ons een schat aan informatie op. Het is halen en brengen. Het klinkt heel cliché, maar samen weet je meer.”
De bereidheid om zelf opgedane kennis te delen is voor tanteLouise vanzelfsprekend. Nog niet zo lang geleden is het programma ‘Anders Werken in de Zorg’ gelanceerd waarbij TanteLouise andere zorgorganisaties uitnodigt om aan te haken om gezamenlijk een aantal zorginnovaties door te ontwikkelen. Inmiddels zijn dat er elf, veelal regionale partners, maar het initiatief breidt zich uit.
Het initiëren van dergelijke samenwerkingsverbanden past bij het karakter van de organisatie waarbij ‘anders kijken naar hetzelfde’ het devies is, stelt Helder: “We zijn wat eigenzinnig. Daar zijn we ook trots op. Als iedereen alsmaar hetzelfde doet, verandert er nooit iets. En er moet juist iets veranderen. Bij tante kiezen we dan ook bewust voor een klimaat waarin iedereen binnen de organisatie op zoek gaat naar dingen die er nog niet zijn. Dat vergt lef maar levert ook mooie dingen op. We dwingen onszelf om grenzen te verkennen en waar nodig te verleggen. Soms letterlijk. Dan zoeken we de samenwerking in Europese projecten.”
Heupairbag
Een van die innovaties is de Wolk-heupairbag. Bedacht door Hans Schröder als sinterklaassurprise, verder ontwikkeld door twee Delftse ingenieurs en uiteindelijk omarmd door TanteLouise. De zorgorganisatie zet de Wolk-heupairbag, die onzichtbaar onder de kleding kan worden gedragen en is voorzien van een alarmfunctie en gps, op grote schaal in bij cliënten met een verhoogd valrisico.
“Het wetenschappelijk onderzoek is nog niet afgerond, maar de resultaten zijn veelbelovend”, meent Van Wijnen. In het half jaar dat de heupairbag werd ingezet, bleef het aantal valincidenten weliswaar gelijk, het aantal heupfracturen halveerde. “Het belangrijkste resultaat is natuurlijk dat daarmee een hoop fysiek leed is voorkomen. Bij al onze innovaties is het uitgangspunt dat de kwaliteit van de zorg moet verbeteren. Het belang van de cliënt staat voorop. Daarnaast levert de inzet van de Wolk echter ook een aanzienlijke besparing op aan medische kosten maar vooral ook aan zorguren, tot wel 284 uur per geval. In een krappe arbeidsmarkt is dat heel interessant.”
"Het klinkt heel cliché, maar samen weet je meer"
Nog beter is het om te voorkomen dat een kwetsbare oudere überhaupt valt. Ook daar wordt aan gewerkt. Slimme vloeren in Hof van Nassau registreren de bewegingen van de bewoners: van paslengte tot loopsnelheid tot de stand van de voeten. Van Wijnen: “Dementie is een progressieve ziekte. Als een cliënt lichamelijk verslechtert of bijvoorbeeld door medicijngebruik mogelijk wat onzekerder wordt, dan kan het zijn dat hij anders gaat lopen. Dat lezen we af aan de verzamelde data en dat kan aanleiding zijn om iemand te adviseren om een rollator of een ander hulpmiddel te gebruiken, of in het vervolg een heupairbag te dragen.”
