Om onderstaande en alle andere premium artikelen te lezen, moet u inloggen of een account aanmaken.
U kunt nog {free_articles_left} premium artikel gratis lezen. Om meer premium artikelen te lezen, moet u inloggen of een account aanmaken.
Toen ik dit jaar de overstap maakte van het Jeroen Bosch Ziekenhuis naar Medicinfo, kreeg ik regelmatig dezelfde vraag. Waarom verruil je de tweedelijnszorg voor een organisatie die vooral actief is in de eerste lijn? Die vraag laat zien hoe we nog steeds naar de zorg kijken. We hebben het over eerste, tweede en soms zelfs derde lijn, terwijl de patiënt daar helemaal niet mee bezig is. Die wil vooral goede zorg die op het juiste moment beschikbaar is, waarbij zorgverleners samenwerken en waarbij je niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Daarom zie ik mijn overstap niet als een beweging van de tweede naar de eerste lijn. Door het samen inrichten van hybride zorg verbinden we juist de verschillende domeinen.
Tijdens mijn jaren als senior projectleider Strategie & Innovatie bij het Jeroen Bosch Ziekenhuis was netwerkzorg een belangrijk thema waar we continue mee bezig waren. De instroom, doorstroom en uitstroom van patiënten vanuit en naar andere zorgdomeinen is een continu proces. Denk aan de acute zorg, de ggz, mensen die na een ziekenhuisopname naar een VVT-organisatie of een revalidatiecentrum gaan, of patiënten die na een behandeling weer worden terugverwezen naar hun eigen huisarts. Al die bewegingen horen bij goede zorg.
Ik zie dat de samenwerking in netwerkzorg landelijk goed op gang komt, maar meestal is er nog geen sprake van echte samenwerking tussen zorgprofessionals. Niet omdat ze niet willen, maar omdat we zo gefragmenteerd zijn georganiseerd. In systemen, in financiering, in datamodellen en in technische koppelingen. Veel regionale initiatieven stranden nog steeds omdat de business case scheef is. Die fragmentatie zie je terugkomen in de versnipperde beschikbaarheid van belangrijke medische gegevens. Dergelijke informatie over de patiënt is niet vanzelfsprekend beschikbaar in de verschillende domeinen. Vooral niet als het om acute situaties gaat.
Tijdens de coronapandemie werd dat duidelijker dan ooit. In die periode werkte ik onder meer aan initiatieven zoals Covid Thuis. Eerst keek ik daarbij vooral vanuit de techniek. Hoe richten we dit digitaal goed in? Maar gaandeweg ontdekte ik dat technologie eigenlijk maar een klein onderdeel van het verhaal is. De echte vraag is hoe je regionaal samen passende zorg organiseert. Techniek is daarvoor één van de middelen, maar nooit het doel op zich. Juist de combinatie van strategie, innovatie en samenwerking bleek uiteindelijk tot de beste resultaten te leiden. Die les neem ik nog iedere dag mee.
Misschien is dat ook wel de reden waarom mijn overstap naar Medicinfo voor mij zo logisch voelde. Natuurlijk kende ik Medicinfo al als organisatie die hybride zorg faciliteert. Maar pas toen ik er ging werken, zag ik hoe sterk de focus eigenlijk ligt op het samen inrichten van toekomstbestendige zorg. Niet vanuit de vraag welke technologie beschikbaar is, maar vanuit de vraag hoe je een goed hybride zorgpad ontwikkelt: zodat zorgprofessionals uit verschillende domeinen zo goed mogelijk met elkaar kunnen samenwerken rondom één patiënt.
Dat sluit verrassend goed aan op de ontwikkelingen die ik de afgelopen jaren in de tweede lijn heb gezien. Ook daar verschuift de aandacht steeds meer van afzonderlijke organisaties naar regionale samenwerking en netwerkzorg. De vraag is alleen hoe je al die verschillende partijen met elkaar verbindt. Niet alleen ziekenhuizen en huisartsen, maar ook de VVT, de ggz, de acute zorg en uiteindelijk natuurlijk de patiënt zelf.
Daar zie ik een belangrijke volgende stap voor hybride zorg. Niet als een verzameling digitale toepassingen, maar als een manier om de samenwerking tussen al die domeinen beter te organiseren. Want zolang iedere organisatie vooral vanuit haar eigen rol blijft kijken, blijft de patiënt degene die de verbinding moet leggen. En dat zou wat mij betreft precies andersom moeten zijn.
Om uit te leggen hoe ik naar hybride zorg kijk, gebruik ik graag de analogie van een verkeersplein. Op dat plein komen alle domeinen binnen netwerkzorg samen. De huisarts, het ziekenhuis, de VVT, de ggz, de acute zorg, maar ook de patiënt. In het midden staat iemand die overzicht houdt en ervoor zorgt dat iedereen op het juiste moment de juiste afslag neemt. Dat kan betekenen dat een patiënt naar de huisarts gaat, naar de spoedeisende hulp of met betrouwbare informatie op Thuisarts.nl verder geholpen is.
Voor mij is dat precies de rol die een hybride zorgplatform of medisch servicecentrum kan vervullen: niet door zorg over te nemen, maar door de samenwerking tussen zorgverleners te ondersteunen. Goede protocollen en duidelijke afspraken – als dit, dan dat – vormen daarbij de basis.
"Digitale zorg is niet koud, als je het op de juiste manier inzet"
Het mooie is dat zo'n manier van werken niet ophoudt bij één zorgdomein. Wanneer je processen goed organiseert en vastlegt, kunnen zorgprofessionals patiënten op een eenduidige manier begeleiden, ongeacht of het om huisartsenzorg, VVT, ggz of ziekenhuiszorg gaat. Natuurlijk zou het nog mooier zijn als gegevens-
uitwisseling verder ontwikkeld wordt, zodat relevante informatie domeinoverstijgend beschikbaar is. Maar ook met de huidige warme samenwerkingen kunnen we al veel bereiken.
Wat mij na mijn overstap misschien nog wel het meest heeft verrast, is hoe persoonlijk digitale zorg kan zijn. In het ziekenhuis merkte ik soms dat digitale communicatie vooral werd gezien als een extra kanaal of zelfs als een soort digitale brievenbus.
Bij Medicinfo ervaar ik dat anders. Live chat, telefonie en beeldbellen zijn geen doel op zich, maar manieren om contact te houden met patiënten. Als je kijkt naar hoe we privé communiceren, vinden we dat heel normaal. We sturen een bericht, delen een foto als iets verduidelijkt moet worden, videobellen wanneer we elkaar willen zien en spreken fysiek af wanneer dat nodig is.
Waarom zouden we dat in de zorg anders organiseren? Digitale zorg is niet koud, als je het op de juiste manier inzet. Sterker nog, het kan zorgprofessionals ontlasten, zodat er meer tijd overblijft voor de momenten waarop persoonlijk contact echt nodig is. Ook AI zie ik vanuit dat perspectief: als hulpmiddel voor de zorgprofessional, niet als vervanger.
Vanuit mijn ervaring in het ziekenhuis zie ik nog een andere kans. Grote ziekenhuizen zitten vaak vanzelfsprekend aan tafel wanneer regionale afspraken worden gemaakt over netwerkzorg en gegevensuitwisseling. Ik zou het mooi vinden als ook organisaties met veel ervaring in hybride zorg daar vaker aanschuiven. Niet als technologieleverancier, maar als innovatiepartner die meedenkt over de inrichting van zorgprocessen. Juist die praktijkervaring kan helpen om netwerkzorg verder vorm te geven, ook richting de VVT en andere zorgdomeinen.
Uiteindelijk draait het voor mij om de patiënt. We vragen mensen steeds vaker om eigen regie te nemen, maar maken dat in de praktijk lang niet altijd gemakkelijk. Ik heb dat zelf ervaren toen mijn man en ik als patiënt door verschillende digitale omgevingen navigeerden. We klikten van het ene portaal naar het andere en raakten het overzicht kwijt. Als iemand die de zorg goed kent, vond ik het al lastig om mijn weg te vinden. Hoe moet dat dan zijn voor mensen die deze kennis niet hebben of die minder digitaal vaardig zijn?
Dat is precies waarom ik de huidige situatie vaak vergelijk met een jungle. We vragen patiënten hun eigen weg te vinden, terwijl zij onderweg allerlei verschillende organisaties, portalen en informatiesystemen tegenkomen die lang niet altijd met elkaar verbonden zijn. Eigen regie betekent wat mij betreft niet dat je mensen zelf laat uitzoeken waar zij moeten zijn. Eigen regie betekent dat je hen ondersteunt, overzicht biedt en de zorg zo organiseert dat zij niet verdwalen.
Daar ligt volgens mij de grootste belofte van hybride zorg. Niet in nóg een digitale toepassing, maar in het slimmer verbinden van mensen, organisaties en informatie. De uitdaging is om die jungle stap voor stap om te vormen tot een overzichtelijk verkeersplein, waar zorgverleners elkaar weten te vinden en patiënten vanzelf naar de juiste afslag worden begeleid. Daarvoor moeten we blijven investeren in samenwerking, goede afspraken en betere gegevensuitwisseling. Want uiteindelijk is dat niet zozeer wat zorgprofessionals willen, maar wat patiënten mogen verwachten.
