Kamer zoekt naar effectievere aanpak van zorgfraude

Zorgfraude moet sneller worden opgespoord en eerder worden voorkomen. Dat was de duidelijke boodschap tijdens het Kamerdebat over goed bestuur en toezicht in de zorg. Met 23 ingediende moties liet de Tweede Kamer zien dat de aanpak van zorgcriminaliteit hoog op de politieke agenda staat. Maar over de vraag hoe malafide zorgaanbieders daadwerkelijk buiten de deur kunnen worden gehouden, is de politiek nog niet uit.

Daarmee verschuift ook de aandacht van fraude achteraf bestrijden naar het voorkomen ervan aan de voorkant. Zorgorganisaties hebben hierin volgens ActiZ, de branchevereniging voor ouderenzorg, een belangrijke rol. Zij kunnen hieraan bijdragen door de identiteit, diploma’s en bevoegdheden van zorgprofessionals zorgvuldig te controleren en verdachte signalen te melden. Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Een zorgorganisatie kan immers ook zelf slachtoffer worden van identiteits- of diplomafraude.

Het lastigst zijn de aanbieders die bewust de zorgmarkt betreden met het doel om er financieel van te profiteren. Juist daar ligt volgens de discussie in de Kamer een belangrijke uitdaging. Want hoe zorg je ervoor dat malafide partijen niet pas worden aangepakt als het misgaat, maar al eerder worden herkend en geweerd?

Wet Bibob ook binnen Wlz

In de Tweede Kamer is specifiek aandacht voor de inzet van de Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) als instrument tegen zorgfraude. Deze wet moet voorkomen dat de overheid onbedoeld criminele activiteiten faciliteert. De minister gaf aan al te werken aan een voorstel om de Wet Bibob ook binnen de Wlz (Wet langdurige zorg) te kunnen toepassen.

ActiZ laat weten dat PRO tijdens het debat daarnaast een initiatiefwetsvoorstel aankondigde om de inzet van de Wet Bibob in de zorg verder uit te breiden. Ook de PVV drong aan op een snellere toepassing van de wet bij zorgaanbieders en diende daartoe een motie in. Over de ingediende moties stemt de Tweede Kamer op 27 oktober. Het aangekondigde initiatiefwetsvoorstel van PRO moet nog het verdere wetgevingstraject doorlopen. ActiZ staat positief tegenover een stevige aanpak van zorgfraude en ziet de Wet Bibob als een mogelijk instrument om malafide partijen uit de zorg te weren.

De brancheorganisatie pleit daarbij voor gerichte toepassing, bijvoorbeeld wanneer sprake is van concrete risico’s of signalen van fraude, in plaats van een standaardtoets voor alle zorgaanbieders. Volgens ActiZ ligt de belangrijkste winst aan de voorkant; met strengere toelatingseisen, onder meer via de Wtza (Wet toetreding zorgaanbieders), en betere informatie-uitwisseling tussen betrokken instanties moet worden voorkomen dat malafide aanbieders toegang krijgen tot de zorgmarkt. Daarmee wil de organisatie voorkomen dat integere zorgaanbieders worden geconfronteerd met onnodige controles en extra administratieve lasten.

Strengere controle aan de voordeur

ActiZ pleit ervoor maatregelen om criminele partijen uit de zorg te weren snel door te voeren. Daarbij gaat het volgens de brancheorganisatie onder meer om strengere voorwaarden voor toetreding tot de zorgmarkt en voldoende bevoegdheden voor toezichthouders om bij vermoedens van fraude of crimineel handelen tijdig in te grijpen. In ernstige gevallen moet het volgens ActiZ ook mogelijk zijn om de zorgverlening door malafide aanbieders te beëindigen.

Ook de Brancheorganisaties Zorg (BoZ) drongen hier voorafgaand aan het Kamerdebat op aan. In een gezamenlijke brief riepen zij de Tweede Kamer op de controles aan de voorkant van de zorgmarkt te versterken, zodat malafide aanbieders eerder kunnen worden geïdentificeerd en geweerd.

Dezi

Het belang van betrouwbare identificatie van zorgprofessionals komt ook terug in de digitalisering van de zorg. Zo schreven we onlangs nog over het nieuwe inlogstelsel Dezi. Het is een betrouwbare manier waarop zorgprofessionals zich digitaal kunnen identificeren. Daarmee sluit deze ontwikkeling aan bij het bredere belang van een veilige en betrouwbare zorgverlening.