ReVoice brengt verloren stem terug met AI

Mensen die door een operatie hun stem verliezen, moeten vaak leren spreken met een stem die anders klinkt dan hun eigen stem. De Utrechtse innovatie ReVoice wil daar verandering in brengen met behulp van kunstmatige intelligentie (AI). Hoofd-halschirurg Weibel Braunius, innovatiemanager Mart Schoondermark en patiënt Boudewijn Faber wonnen met het initiatief de Ureka Mega Challenge 2026 van het UMC Utrecht. De volgende stap is de technologie verder te ontwikkelen.

Na verwijdering van het strottenhoofd en de stembanden verandert de manier waarop iemand spreekt ingrijpend. Een stemprothese, een klein ventiel in de hals, kan helpen om weer verstaanbaar te communiceren. Toch gaat een stem verder dan het overbrengen van woorden: ook de identiteit van een persoon klinkt erin door. Een stemprothese kan die persoonlijke klank niet volledig terugbrengen.

ReVoice richt zich daarom niet alleen op verstaanbaarheid, maar ook op het terugbrengen van een herkenbare eigen stem. Een microfoon registreert de signalen die tijdens het spreken ontstaan. Een AI-model verwerkt die signalen vervolgens tot een stemgeluid dat aansluit bij de oorspronkelijke stem van de patiënt. Zo moet de technologie niet alleen helpen om woorden verstaanbaar te maken, maar ook om de persoonlijke klank van de stem te benaderen.

Van patiëntvraag naar innovatie

“Toen ik hoorde dat die tweede operatie nodig was waarmee ik mijn stem zou verliezen, dacht ik meteen: ik moet mijn originele stemgeluid opnemen”, vertelt Boudewijn. Hij kreeg in het UMC Utrecht een klein ventiel in zijn hals (stemprothese) na strottenhoofdkanker. Praten kost sindsdien veel moeite en klinkt blikkerig en eentonig. Daardoor ontstond het idee voor ReVoice rechtstreeks van een patiënt.

Binnen het UMC Utrecht hebben verschillende disciplines de innovatie verder ontwikkeld. ReVoice moet mensen met stemverlies niet alleen helpen om beter te communiceren, maar ook bijdragen aan het behoud van hun persoonlijke identiteit en kwaliteit van leven.

Het team achter ReVoice ontvangt 50.000 euro om de innovatie verder te ontwikkelen en een werkend prototype te realiseren. Voor innovatiemanager Mart Schoondermark betekent de prijs dat de volgende ontwikkelfase van start kan gaan. Ook patiënt Boudewijn Faber ziet de toekenning als erkenning voor de mogelijkheden van de technologie. Hij benadrukt dat verdere ontwikkeling belangrijk is, omdat ReVoice volgens hem veel kan betekenen voor patiënten die hun stem verliezen.

Ureka Mega Challenge

De Ureka Mega Challenge is een innovatieprogramma van het UMC Utrecht dat veelbelovende ideeën uit de zorg helpt doorontwikkelen. Het doel is innovaties verder te brengen die de zorg voor patiënten en zorgprofessionals kunnen verbeteren. De challenge werd in 2026 voor de twaalfde keer georganiseerd. Volgens het UMC Utrecht ligt de nadruk op ideeën die ontstaan in de dagelijkse zorgpraktijk.

Weer kunnen communiceren

Eerder berichtte ICT&health over andere technologische ontwikkelingen die mensen helpen om weer te communiceren. Zo schreven we op 30 oktober 2023 over een brain-computerinterface waarmee een verlamde vrouw na een beroerte weer kon communiceren. Met behulp van AI werden haar hersensignalen omgezet in spraak, waarbij ook haar oorspronkelijke stem werd nagebootst.