Spraakgestuurd rapporteren kan zorgmedewerkers in de verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT) aantoonbaar tijd besparen bij verslaglegging. Toch leidt die winst niet automatisch tot minder werkdruk of meer werkplezier. Dat blijkt uit een onafhankelijke evaluatie van Vilans en HAN University of Applied Sciences binnen het programma Anders Werken in de Zorg. Volgens de onderzoekers bepaalt vooral de implementatie of spraakgestuurd rapporteren daadwerkelijk meer ruimte oplevert voor cliëntenzorg.
Het verminderen van administratieve lasten is een belangrijke doelstelling binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA). Spraakgestuurd rapporteren geldt daarbij als een veelbelovende toepassing: zorgmedewerkers spreken rapportages in, waarna software deze automatisch omzet naar tekst.
Binnen het programma Digizo.nu onderzochten Vilans en HAN University of Applied Sciences daarom hoe effectief deze werkwijze in de praktijk is. Daarbij werd gekeken naar tijdswinst, transcriptiekwaliteit, technologieacceptatie en organisatorische randvoorwaarden, zo schrijven de onderzoekers in ICT&health..
Sneller dan typen
Voor de evaluatie maakten 35 zorgmedewerkers zowel getypte als gesproken rapportages op basis van gestandaardiseerde videocasuïstiek. De tijd werd objectief gemeten in een gecontroleerde setting.
De resultaten laten zien dat spraakgestuurd rapporteren duidelijk sneller is dan typen. Op smartphones werd gemiddeld een versnelling van circa 3,5 keer gemeten, op laptops ongeveer een factor twee. Toch ervaart niet iedereen in de praktijk tijdswinst. Iets meer dan de helft van de ondervraagde zorgmedewerkers geeft aan sneller te kunnen rapporteren, terwijl bijna een derde juist meer tijd kwijt is door correcties of een minder goed passend werkproces.
Volgens de onderzoekers hangt de opbrengst daarom sterk samen met vaardigheden, gebruikscontext en de manier waarop organisaties de technologie invoeren.
Kwaliteit en privacy
De kwaliteit van de transcripties blijkt overwegend hoog. Het merendeel van de rapportages bleef onder een Word Error Rate van vijf procent, wat internationaal als een uitstekend resultaat geldt. Wel leverden laptops gemiddeld minder fouten op dan smartphones, vermoedelijk door stabielere microfoonposities.
Opvallend is daarnaast dat zorgmedewerkers vaker direct na een zorgmoment rapporteren in plaats van aan het einde van hun dienst. Dat kan bijdragen aan actuelere dossiers en betere overdrachten, maar roept ook vragen op over privacy en professionele afwegingen. Zeker bij gevoelige onderwerpen zijn duidelijke werkafspraken noodzakelijk.
Meer dan techniek
De onderzoekers vonden geen duidelijk verband tussen spraakgestuurd rapporteren en ervaren werkdruk of werkplezier. Dat onderstreept dat administratieve lasten slechts één onderdeel vormen van de bredere werkdruk in de zorg.
Volgens de evaluatie vraagt spraakgestuurd rapporteren daarom meer dan alleen technologie. Scholing, begeleiding en aanpassing van werkprocessen zijn essentieel om tijdswinst daadwerkelijk om te zetten in betere en toekomstbestendige zorg.
Lees het hele artikel in editie 2, 2026 van ICT&health. Of lees het in ons online magazine.
