Voor COPD-patiënten is zorg gericht op de persoonlijke omstandigheden van groot belang voor een optimale gezondheid. In dit kader startte het OLVG in Amsterdam een pilotonderzoek over de mogelijkheden van een door Sananet ontwikkelde eCoach.
Paul Bresser is 25 jaar longarts en werkt sinds acht jaar in het OLVG. Ooit promoveerde hij op COPD. De interesse in deze ziekte is er nog steeds. Bresser richt zich met name op aspecten van zorgvernieuwing rondom de ziekte.
“COPD is een van de weinige ziektes die qua mortaliteit nog stijgende is. Oorzaken zijn onder andere de vergrijzing en dat nog veel mensen roken. De werkwijze van ‘de patiënt komt drie tot vier keer per jaar op controle’ is mijns inziens achterhaald. Verschijnt hij op controle, dan gaat het vaak goed met hem. Hij is immers in staat naar de poli te komen. Maar is hij echt ziek, dan komt hij niet. Kortom, we hebben geen contact met hem als dat wenselijk zou zijn en wel als het eigenlijk niet hoeft. Het mooie van een e-healthapplicatie is dat we bij de patiënt in de huiskamer zitten. We monitoren hem op zijn eigen plek.”
Idee
Hoe ontstond het idee voor het ontwikkelen van een eCoach? Bresser: “Ik liep er al langer mee rond. Op een gegeven moment ontmoette ik Marcel Suderée van Sananet. Hem kende ik vanuit een vorige baan. Hij vertelde dat Sananet eCoaches ontwikkelt. Een van deze eCoaches is MijnCOPDcoach. Uit Nederlands onderzoek bleek toen al duidelijk dat met het gebruik van deze eCoach COPD er 37% minder ziekenhuisopnames zijn en een afname in het aantal exacerbaties(1). We hebben toen besloten om samen een pilot te starten om een vernieuwde versie van de eCoach COPD te ontwikkelen.”
De pilot startte eerder dit jaar. Een werkgroep, bestaande uit longartsen, longartsen in opleiding, verpleegkundig specialisten, longverpleegkundigen en Sananet, werd opgericht om de pilot in goede banen te leiden. Ook de ROHA is betrokken. Bij deze organisatie zijn zo’n 200 huisartsen in Amsterdam aangesloten.
Exacerbatiemonitor
De belangrijkste elementen binnen de online eCoach voor COPD zijn een exacerbatiemonitor, een individueel zorgplan en kennismodules. De patiënt heeft online toegang tot de eCoach via computer, tablet of smartphone. De eCoach bereidt de patiënt ook voor op het spreekuurcontact en/of e-consult.
Hoe werkt de exacerbatiemonitor? Bresser: “De patiënt vult dagelijks of een keer per week in hoe het met hem gaat. De frequentie hangt af van de actuele gezondheid van de patiënt. Wijken de klachten te veel af van het eerdere niveau, dan herkent de eCoach een dreigende longaanval. Het programma schakelt vervolgens automatisch over naar dagelijkse monitoring en geeft een signaal af: ‘Let op, er is sprake van een exacerbatie of longaanval!’. Via het systeem krijgt de patiënt dan een beladvies. Op ons dashboard staat dan een rood ‘bolletje’: een waarschuwing dat er bij de patiënt mogelijk sprake is van exacerbatie. De regie is dan nog steeds bij de patiënt. Hij beslist wel of niet te bellen. Doet hij dit niet, dan bespreken we met het team of wij hem gaan benaderen.”
Dit laatste lijkt een lastige keuze, want de eCoach legt juist de verantwoordelijkheid bij de patiënt zelf. Bresser: “We zitten in een overgangsfase. De patiënt krijgt steeds meer regie over zijn ziekte, maar moet wel ondersteund worden om die regie beter te kunnen nemen. Dus ja, sommige patiënten bellen we gewoon op als we het ‘rode bolletje’ op ons dashboard zien staan. Maar uiteindelijk moeten we patiënten wel zover krijgen dat ze bij een dreigende longaanval in het vervolg zelf contact opnemen. Natuurlijk beseffen we dat niet iedereen geschikt is voor een eCoach.”
Nog meer modules
Het systeem kent, zoals gezegd, ook een individueel zorgplan voor de behandeling. Daarnaast zijn er een aantal onderwijsmodule die de patiënt op maat ondersteunen, zoals bij lifestyle-aanpassingen.
Nog een andere module is: ‘Communicatie’. Specialist en patiënt kunnen met elkaar overleggen via e-mail. “Elke morgen en avond bekijken we de berichten”, zegt Paul Bresser.
Ook heeft de eCoach een module ‘Spreekuurvoorbereiding’. Staat de datum van het bezoek in de module, dan krijgt de patiënt vijf dagen van tevoren een reminder met de vraag: “Wat wilt u met deze afspraak? Wat zijn uw vragen?” Tot slot kent de eCoach de module ‘Medicatie’, waarin precies staat wat de patiënt op dat moment aan medicijnen gebruikt. “Handig voor de patiënt en zijn behandelaren”, aldus Bresser.
Pilot huisartsen en toekomst
In juni van dit jaar startte het OLVG met de ROHA een pilot met de eCoach voor COPD-patiënten.
Paul Bresser: “De stip op de horizon van deze samenwerking is toe te werken naar een gemeenschappelijk dossier/gedeelde zorg voor deze COPD-patiënten. Vanuit het OLVG worden momenteel 25 gecompliceerde COPD-patiënten met hoge zorgbehoefte een half jaar gevolgd door gebruik te maken van de e-healthapplicatie. Bedoeling is dit aantal op korte termijn op te schroeven naar 50.”
Ook zullen naar de toekomst toe bepaalde functionaliteiten aan de eCoach COPD toegevoegd worden, vernemen we van Bresser.
“Denk aan de ‘Ziektelastemeter COPD’ en bewegingsprogramma’s. Opname van adviezen rondom fysio en dieet behoren ook tot de mogelijkheden. In feite kunnen we er een heel team zorgverleners aan koppelen met ieder specifieke rechten. En zo heeft de patiënt dan zijn eigen EPD’tje rondom COPD en is hij volwaardig lid van zijn eigen behandelteam.”
Voordelen eCoach COPD in het kort
Patiënt:
- permanent contact met een team van behandelaren;
- zelf monitoren van ziekte (regie in eigen handen);
- op maat gesneden zorg in eigen omgeving;
- minder ziekenhuisbezoek en opnames;
- minder arbeidsverzuim.
Behandelaren:
- direct contact met patiënt;
- de juiste patiënt op tijd op het dashboard;
- de mogelijkheid van e-consulten;
- meer planbare zorg.
Ook kostenbesparing is één van de voordelen. De patiënt hoeft niet naar het ziekenhuis (afspraken) als het niet nodig is. Op tijd erbij zijn leidt tot minder exacerbaties en dus minder opnames.
