Het is zonneklaar: als we e-health willen opschalen, dan zullen we moeten zorgen dat de toepassingen geschikt zijn voor iedereen. Dus ook voor de grote groep mensen die laagopgeleid of laaggeletterd is, of door andere omstandigheden moeite heeft met het gebruik van digitale instrumenten. Pas dan kan e-health de belofte inlossen om bij te dragen aan het verminderen van de grote gezondheidsverschillen tussen hoog- en laagopgeleiden. Nu is het nog zo dat mensen met lagere inkomens en een lagere opleiding gemiddeld zeven jaar korter leven en negentien jaar in minder goed ervaren gezondheid. Het eHealth4All-initiatief wil dat iedereen de vruchten gaat plukken van de vele nieuwe mogelijkheden die e-health biedt om mensen zelf regie te geven over hun gezondheid.
E-health heeft de laatste jaren een hoge vlucht genomen. We maken via internet een afspraak met de huisarts, vragen online herhaalrecepten aan of volgen een digitaal zelfhulpprogramma. Websites, apps en andere toepassingen kunnen een belangrijke rol spelen omdat deze de gezondheid letterlijk dichter bij mensen brengen. Een mooie ontwikkeling.
Er is echter één groot probleem. Bijna alle bestaande e-healthtoepassingen zijn voor veel mensen niet geschikt. Bijvoorbeeld omdat het taalgebruik ingewikkeld of abstract is, er een overdaad aan keuzes is, het moeilijk navigeren is of omdat men gewoonweg geen computer, laptop of mobiele telefoon heeft. Vooral laagopgeleiden, laaggeletterden (2,5 miljoen Nederlanders) en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden (29 procent van de Nederlanders) vinden het lastig om e-health te gebruiken. Dat geldt ook voor veel ouderen en migranten.
Eigenlijk is het heel vreemd dat we de voordelen van e-health onbenut laten voor de mensen die er het meest baat bij hebben. Lager opgeleiden geven aan dat e-health ook voor hen goed kan werken. En dat e-health juist voordelen biedt, zoals beeldgebruik, pictogrammen, voorleesfuncties, interactiviteit en gebruik in eigen tempo en eventueel samen met anderen.
De urgentie van eHealth4All wordt nog groter als we beseffen dat laagopgeleiden gemiddeld een slechtere gezondheid hebben. Zij hebben vaker last van chronische aandoeningen als diabetes, COPD en hart- en vaatziekten. Kortom, het is hoog tijd deze e-healthparadox uit de wereld te helpen.
Co-creatie
We moeten toe naar een standaardwerkmethode voor het ontwikkelen van e-healthtoepassingen waarbij gebruikers, óók laagopgeleide gebruikers, vanaf het begin een actieve rol hebben. Zij geven zelf aan wat zij nodig hebben en kunnen de toepassingen testen op toegankelijkheid en bruikbaarheid.
Laagopgeleiden geven aan dat zij het heel belangrijk vinden dat bijvoorbeeld de huisarts of praktijkondersteuner hen kan begeleiden en coachen bij het gebruik van e-health. Ook willen zij weten welke apps betrouwbaar zijn, waar ze die kunnen vinden en wat ze nog meer kunnen doen. Daarvoor is het nodig dat professionals in preventie en zorg lokaal afspraken maken en eventueel verwijzen naar follow-upaanbod in de eigen buurt.
“Het is fantastisch om te merken dat ook laagopgeleide mensen iets aan jouw app hebben.”
Rob Neeter, directeur Kijksluiter, winnaar eHealth4All-prijs 2017.
“Test e-health met ons: wíj moeten het gaan gebruiken!”
Vera Moet, taalambassadeur.
Robbert van Bokhoven (programmaleider eHealth4All) en Chandra Verstappen (programmamanager Participatie & Eigen Regie) werken bij Pharos, expertisecentrum gezondheidsverschillen.
Lancering Checklist herkennen digivaardigheden
Stel: u denkt dat uw patiënt baat heeft bij een app die helpt bij het op tijd innemen van medicijnen. Hoe weet u dan of de patiënt ermee uit de voeten kan? Kan hij de app installeren, de medicatie-instructies begrijpen en uitvoeren?
Tijdens de e-healthweek 2018 wordt de ‘Checklist herkennen digivaardigheden’ gelanceerd, waarmee professionals kunnen nagaan of en welke e-healthtoepassing geschikt is.
Andere initiatieven van Pharos in 2018 zijn: training, coaching en begeleiding bij het gebruik van e-health, advisering over toegankelijke patiëntportalen in ziekenhuizen en het ontwikkelen van de Persoonlijke Gezondheidscheck voor iedereen, een project samen met VitaValley en NIPED in het kader van de Health Deal Stimulering Gezondheid door persoonlijke preventie via eHealth.
De vier stappen naar eHealth4All
Pharos zet zich er met partners voor in dat:
• e-health voor iedereen begrijpelijk is
• makkelijk te vinden en gebruiken is
• professionals mensen kunnen coachen bij gebruik
• lokale spelers in preventie en zorg afspraken maken over de inzet van e-health.
