Stel je voor: een arts die – ook over de grens – direct beschikt over de juiste patiëntinformatie, een onderzoeker die sneller en veiliger leert van zorgdata en ICT-leveranciers die kunnen bouwen op één helder Europees kader voor interoperabiliteit. Dát is de belofte van de European Health Data Space (EHDS).
Om over de EHDS in gesprek te gaan, organiseerde VWS onlangs een webinarserie met drie afleveringen: over primair gebruik van gegevens, over secundair gebruik en over elektronische patiëntendossiers (EPD’s). Wat vooral opviel: het grote animo. Veel deelnemers, veel interactie en vooral: veel vragen. Mooi om te zien. En nodig, want de EHDS raakt ons allemaal. Per aflevering licht ik graag één vraag uit.
Primair gebruik
Hoe verhouden de Wegiz en de EHDS zich tot elkaar? Die vraag kwam vaak terug. Begrijpelijk, want in Nederland werken we via de Wegiz al jaren aan betere elektronische gegevensuitwisseling in de zorg.
De Wegiz en de EHDS hebben veel gemeen. Allebei dragen ze bij aan betere kwaliteit van zorg en lagere administratieve lasten. Tegelijk verschillen ze in reikwijdte en verplichtingen. Uit impactanalyses blijkt dat de Wegiz onverminderd belangrijk blijft voor het realiseren van onze nationale doelen. De EHDS alleen is daarvoor niet voldoende, maar willen wij als generiek fundament gebruiken.
Een voorbeeld is de European Patient Summary: een sectoroverstijgende set met essentiële patiëntinformatie die verplicht wordt onder de EHDS. Essentiële onderdelen van de Wegiz-gegevensuitwisselingen worden daar op logische wijze mee verbonden.
De impactanalyses laten ook zien waar het schuurt. Onder de Wegiz wordt gewerkt met certificering door onafhankelijke derden om vast te stellen of EPD-systemen voldoen aan interoperabiliteitseisen. De EHDS werkt met zelfbeoordeling door ICT-leveranciers. Omdat twee toetsingsmethoden naast elkaar zou leiden tot extra complexiteit en onduidelijkheid, wordt de Wegiz nu zo aangepast dat die beter aansluit op de Europese systematiek.
In de tussentijd staan we niet stil. De implementatietrajecten voor gegevensuitwisselingen zoals Medicatieoverdracht, eOverdracht en Met Spoed Beschikbaar 2.0 gaan gewoon door. Door niet af te wachten en nu door te bouwen, bereiden we ons stap voor stap voor op nationale en Europese verplichtingen. Dat vraagt om nauwe samenwerking tussen overheid, zorgaanbieders en leveranciers.
Secundair gebruik
Komen alle gezondheidsgegevens straks in een Europese cloud? Daarover kan ik heel kort zijn: nee, er komt géén centrale Europese database met gezondheidsgegevens. Binnen de EHDS blijven gegevens zo dicht mogelijk bij de bron. Ze worden zo vroeg mogelijk geanonimiseerd of gepseudonimiseerd (versleuteld). Toegang tot gegevens voor secundair gebruik – bijvoorbeeld voor onderzoek, beleid of innovatie – verloopt altijd via een vergunning.
In elke lidstaat gaat een nationale Health Data Access Body (HDAB) vergunningsaanvragen beoordelen. Alleen met zo’n vergunning krijgt een gebruiker, onder toezicht, toegang tot de gegevens voor een afgebakend doel en voor een beperkte tijd, in een beveiligde verwerkingsomgeving. De gegevens worden dus niet verplaatst, maar gecontroleerd en tijdelijk beschikbaar gesteld voor specifiek goedgekeurd gebruik.
Meer weten over secundair gebruik en de EHDS? Lees het interview op pagina 76-77.
Elektronische patiëntendossiers (EPD’s)
Geldt de EHDS alleen voor nieuwe EPD’s of ook voor bestaande?De EHDS introduceert regels voor EPD-systemen. Die regels gaan gelden voor systemen die:
- Bestaan uit software of een combinatie software en hardware;
- De verwerking mogelijk maken van de zes geprioriteerde persoonlijke elektronische gezondheidsgegevens uit de EHDS, zoals elektronische recepten en patiëntsamenvattingen;
- Bedoeld zijn voor zorgverleners voor het verlenen van gezondheidszorg of;
- Bedoeld zijn voor patiënten voor toegang tot gegevens over hun gezondheid.
Systemen die niet onder deze definitie vallen, vallen buiten de scope van de EHDS. De EHDS-regels voor EPD-systemen gaan vanaf 2029 gelden voor nieuwe EPD-systemen en voor systemen die dan voor het eerst in gebruik worden genomen. Voor bestaande systemen gaan de regels gelden vanaf 2031.
Gesprek en interactie
Dat er zoveel vragen leven, stemt optimistisch. Want de digitale transformatie van de zorg vraagt niet alleen om techniek en beleid, maar ook om gesprek en interactie. Ik moedig iedereen dan ook aan: blijf je vragen stellen. Ikzelf heb tegelijkertijd minstens zoveel vragen aan jullie. Wat werkt in de praktijk? Waar schuurt het? Waar moeten we vanuit beleid beter luisteren?
Voor mij smaakt deze webinarreeks naar meer. Komend jaar wil ik daarom meer in gesprek gaan: vragen stellen, vragen beantwoorden en samen verder leren en vooral ook samen realiseren.
De webinars zijn via onze website terug te kijken. Daar vind je ook per aflevering de uitgebreide Q&A’s. Scan de QR-code in het kader hieronder, kijk terug en lees mee. Het gesprek over de EHDS is nog maar net begonnen.
