Van een persoonlijk verhaal op de ICT&health World Conference 2025 over haar detox tot bredere initiatieven zoals een inclusief platform: scholiere Laurine Beele neemt haar aanpak van de negatieve kanten van social media heel serieus. Niet voor niets heeft ze op de World Conference in 2026 een ICT&health Award mee naar huis mogen nemen in de categorie ‘Patiënt & burger als partner’. “Ik wil graag dat iedereen beter met social media leert omgaan, zonder daar net als ik vier maanden zonder Snapchat of Tiktok voor nodig te hebben.”
Eerlijk vond Laurine het eerst zeker niet: een gedwongen detox van sociaal media omdat haar ouders vonden dat ze te veel met social media bezig was en haar schoolprestaties achteruitgingen. Maar uiteindelijk merkte ze de voordelen: niet constant meldingen, geen druk om telkens te reageren. “Ik kreeg langzaam mijn leven terug zoals ik dat eerst had gehad. Ik ging weer sporten, ik ging me vrolijker voelen, mijn cijfers gingen omhoog.”1
Laurine besloot daarop haar ervaringen te delen. Zowel op social media als op andere scholen. En uiteindelijk op de ICT&health Conference in januari 2025. De ontvangst van haar verhaal – verteld samen met jeugdarts Kelli Tiggelman - leidde tot diverse nieuwe initiatieven. Daaronder een onderzoek met onder meer Daniëlle Cohen (#VapenJouwKeuze) en advocate Laura van Gijn naar de risico’s van de illegale online vape-handel.
“Ik ben ook gaan nadenken over hoe ik mijn verhaal beter kan overbrengen. Want ik wil er meer mee bereiken. Daarom ben ik interactieve sessies gaan houden met allerlei groepen, omdat je zo samen tot inzichten komt. Met elkaar praten werkt beter dan wanneer iemand zendt. Je maakt herinneringen en krijgt inzichten die langer blijven hangen.”
Van verhaal naar boek
Die interactieve sessies lopen nog steeds, onlangs met jeugdartsen en huisartsen. Maar Laurine kijkt verder naar mogelijkheden om anderen te helpen en te ondersteunen. “Na het krijgen van de prijs ben ik gaan bekijken hoe hoe ik al mijn gedachten hierover goed kan samenbrengen. Uiteindelijk ben ik uitgekomen op een boek met verhalen en inzichten, met in elk hoofdstuk een aantal take aways.”
Laurine schrijft het boek voor jongeren, maar hoopt dat het ook interessant zal zijn voor ouders en zorgprofessionals. “Het is meer dan een lineair verhaal, van ‘tox’ naar ‘detox’ naar ‘retox’ en het is klaar. Daar begint het eigenlijk pas. De verleiding van op je mobieltje gaan blijft groot, dat merk ik zelf ook. Soms heb je dus ook weer een ‘pretox’ nodig.”
Bovendien zijn er heel veel onderwerpen, stelt Laurine, zoals vaping, skinny talk, look maxxing. De een slaapt te weinig omdat ze ’s nachts online gaan, de ander heeft te maken met dealers die zich online beginnen. “Ik wil met eigen en andere verhalen zoveel mogelijk jongeren handvatten geven, zodat ze misschien niet zolang ermee bezig zijn als ik dat was om op een gezondere manier met social media om te gaan.”
Het mooiste is volgens Laurine wanneer je dat wat je leest, terugziet in het echte leven. Want pas door die herhaling ga je inzichten krijgen, dat gebeurt niet alleen wanneer je het hoort of leest. “Het is herkenning, merken dat wat je doet met social media ook negatieve kanten heeft. Pas als je je er bewust over bent, kun je beginnen met verandering.”
En ja, mensen lezen steeds minder boeken. Maar: “Een boek lezen is onthaasten, je gaat er even voor zitten. Dan komt wat je leest ook beter binnen. En het werkt beter dan bijvoorbeeld publieke posters waar ‘put your phone away’ op staat. Dan denk ik ook meteen: ‘Nee, daar luister ik niet naar’. Het moet niet opgelegd worden, het moet uit je eigen gevoel komen: je wil iets anders doen dan op je mobieltje zitten. Zoals een boek lezen, zoals echt iets met je vrienden doen.”
Bovendien, benadrukt Laurine: er zitten ook veel leuke kanten aan social media. Het is niet zwart-wit, er zijn veel grijstinten. “Ja, ik maak mijn meeste mooie herinneringen in het echte leven. Maar je kunt je vrienden makkelijker bereiken, je komt in contact met mensen die je anders nooit tegengekomen was. Als je dan met negatieve boodschappen gaat werken, of je verbiedt alle social media voor jongeren, dan duw je die positieve kanten ook weg.”
UnbubbleX als alternatief
Om die positieve kanten te benadrukken, is Laurine ook begonnen aan UnbubbleX - samen met drie internationale studiegenoten uit Duitsland (Lucy), Turkije (Deniz) en Saudi-Arabië (Firas). Dit idee is ontstaan uit de behoefte aan een plek waar gebruikers niet gevangen zitten in een algoritme, maar waar informatie betrouwbaar is en waar mensen weer echt met elkaar in contact komen. 'Met UnbubbleX bouwen we aan een plek waar je informatie kunt vertrouwen, buiten je eigen 'bubbel' kijkt en waar online dezelfde regels gelden als offline: veilig, echt en gezond', zo schreef Laurine afgelopen januari in een blog op ICT&health2.
“Grappig genoeg heb ik hen niet ontmoet via social media, maar tijdens een Business Leadership Program en de vlucht terug naar Nederland, waar we ervaringen met social media uitwisselden. Dat vormde de basis voor het idee en nu het initiatief UnbubbleX, dat uiteindelijk een echt social media-alternatief moet worden.”
“De huidige social media zijn niet echt voor ons gemaakt," vervolgt Laurine. "Wat je nu hebt, bestaat vooral om geld mee te verdienen. Wij willen terug naar de basis: je wereld vergroten door je in contact te brengen met anderen en hun verhalen, zodat je inzichten en ideeën opdoet waar je anders nooit op komt. Inzichten alleen betekenen niet dat je nooit meer een ‘tox’ meemaakt, maar het helpt je wel om het beter en eerder te herkennen. Zodat je niet meer met oogkleppen rondloopt.”
Van idee naar platform
Het UnbubbleX-initiatief bevindt zich niet langer in een ideeën-fase, benadrukt Laurine, al zal het ook niet morgen klaar zijn. De initiatiefnemers moeten natuurlijk ‘gewoon’ naar school en hebben een sociaal leven, dus iedereen pakt een eigen stukje op. Zo houdt Firas zich bezig met het softwarestuk en Laurine meer met het bewustzijn omtrent hoe zo’n alternatief voor social media er uit kan zien. Verder is futuroloog Philippe Gerwill uit Zwitserland toegetreden tot de advisory board, om de groep actief te ondersteunen.
“Natuurlijk moet er op een gegeven moment ook geld komen om zo’n platform op te zetten. We zijn nog niet zover, maar uiteindelijk willen we echt wel meer doen dan alleen een leuk idee hebben. We willen hier echt impact mee maken, groot of klein: voor jongeren, voor volwassenen, voor de hele maatschappij.”
Verantwoorde omgang
Hoewel Laurine’s boek en UnbubbleX in eerste instantie gericht zijn op jongeren, betekent het dus niet dat het daartoe beperkt moet blijven. “Ook volwassenen worstelen vaak met de negatieve gevolgen van social mediagebruik. Het is niet zo dat, wanneer je opeens een bepaalde leeftijd bereikt, je wel in staat bent om verantwoord om te gaan met social media.”
Sowieso, vraagt Laurine zich af, of wetgeving om social media-gebruik of de uitwassen ervan aan te pakken, altijd de juiste impact hebben. “Denk aan wetgeving over het uitbannen van dealers van Snapchat. Daar is altijd wel een omweg voor te vinden. Het uitgangspunt van zo’n wet moet zijn: je moet je veilig voelen op social media, het moet gezond zijn en het gebruik moet realistisch zijn. Daar moeten dan specifieke zaken aan gehangen worden, zoals het uitbannen van dealers. Zo’n wet kan mee veranderen met veranderende omstandigheden.”
Kortom, Laurine is nog lang niet klaar. Ze richt de pijlen alweer op de volgende ICT&health World Conference, als tussenstap op weg naar veiliger, gezonder en realistischer social media. “Ik wil iedereen oproepen die hier zelf aan wil bijdragen of jongeren kent die dit willen, om met mij contact op te nemen. Zodat ik het niet meer alleen ben, maar dat we veel meer invalshoeken hebben. Zodat we samen tot concrete initiatieven kunnen komen die we volgend jaar januari kunnen presenteren op het podium. Dat lijkt me echt gaaf?”
Tox, detox, retox en pretox
Tox is waar social media bepaalt wat je ziet en jij niet meer; detox is afstand nemen en jezelf terugvinden; retox is bewust weer toelaten wat je iets oplevert en de rest laten liggen. Pretox is een bewust moment van bezinning voordat je terugglijdt.
