Serious games: van hype naar implementatie
Om onderstaande en alle andere premium artikelen te lezen, moet u inloggen of een account aanmaken.
U kunt nog {free_articles_left} premium artikel gratis lezen. Om meer premium artikelen te lezen, moet u inloggen of een account aanmaken.
Beste lezers, dit keer een bijdrage uit ‘eigen tuin’, over het Games for Health Europe 2026 congres. Het 12de congres heeft veel interessante inzichten opgeleverd die ik graag deel. Vooral interessant voor de lezers die het belang van serious games en ‘immersive’ toepassingen in de zorg inzien of daar meer over willen weten. De brede inzetbaarheid in de zorg en het persoonlijker, effectiever en toegankelijker maken van zorg waren belangrijke leermomenten.
Eind maart kwam in Eindhoven een breed internationaal publiek samen - zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers, gedragswetenschappers en gameontwikkelaars. Het congres staat al 10 jaar bekend als een toonaangevend platform binnen en buiten Europa voor de ontwikkeling en toepassing van serious games in de gezondheidszorg.
Dit jaar was het thema ‘Beyond the Hype’. Met de nadruk op de praktische implementatie en werkelijke impact van innovatieve technologieën zoals VR/AR/XR, kunstmatige intelligentie (AI) en medische technologie met spelelementen.
De rode draad was de verschuiving van experimentele toepassingen naar concrete implementatie in de praktijk. Waar het eerdere jaren vooral ging over de potentie van serious games, stond dit jaar de vraag centraal: wat werkt écht, en onder welke voorwaarden? Het doel was ‘door de ruis heen te snijden’ en de daadwerkelijke waarde van speelse technologieën zichtbaar te maken.
De presentaties en discussies richtten zich daarom op schaalbaarheid, effectiviteit en integratie in bestaande zorgsystemen. Innovaties die eerder als veelbelovend werden gepresenteerd, werden nu kritisch geëvalueerd op hun impact in de zorg. Ook was er aandacht voor barrières zoals financiering, adoptie door zorgprofessionals en ethische vraagstukken rondom data en AI.
De kruisbestuiving tussen de aanwezigen uit diverse disciplines en uit dertien landen is essentieel voor het ontwikkelen van effectieve gezondheidsinterventies. Multidisciplinaire samenwerking bleek dan ook een belangrijk fundament voor succesvolle implementatie.
Interactieve en praktische werkvormen kenmerken het congres: keynote en presentaties, workshops, live demonstraties en speelse activiteiten zoals escaperooms en simulaties. De inhoud van het congres sluit aan bij onze kernfilosofie: leren door te doen. Door deelnemers actief te laten ervaren hoe toepassingen met spelelementen of spellen op zich werken, wordt de vertaalslag naar de praktijk vergemakkelijkt. Trainingen voor zorgprofessionals via simulaties en spelvormen kregen veel aandacht, omdat deze direct toepasbaar zijn in zorgonderwijs en zorginstellingen.
Wat waren de belangrijke thema’s en inhoudelijke lijnen? Ik schets er hieronder een paar:
Diverse presentaties toonden aan hoe spelelementen zoals beloningen, feedback en competitie kunnen bijdragen aan gedragsverandering bij patiënten en zorgprofessionals. Voorbeelden daarvan waren het verbeteren van therapietrouw, het stimuleren van gezonde leefstijlkeuzes en het ondersteunen van zelfmanagement van patiënten. Serious games zouden daarom een kernonderdeel voor de zorg moeten zijn.
XR-technologieën zoals virtual en augmented reality (VR/AR) kwamen uitgebreid aan bod. Toepassingen varieerden van pijnmanagement en revalidatie tot training van medische vaardigheden. Een belangrijke constatering is dat XR steeds vaker wordt geïntegreerd in bestaande behandeltrajecten, in plaats van als losstaande innovatie.
AI speelt een groeiende rol in het personaliseren van interventies op spelbasis. Tijdens het congres werd besproken hoe AI kan helpen bij het aanpassen van moeilijkheidsgraad, content en feedback aan individuele gebruikers. Tegelijkertijd werd kritisch gekeken naar de beperkingen van data en algoritmen, zoals bias en gebrek aan transparantie.
Mentale gezondheid was een prominent thema. Verschillende bijdragen richtten zich op depressie, angst en welzijn. Serious games worden zowel bij jongeren als volwassenen ingezet om therapie toegankelijker te maken, stigma te verminderen en patiënten actief te betrekken bij hun behandeling.
Een terugkerend punt was verder de noodzaak van wetenschappelijke validatie en kwaliteitscriteria. Initiatieven zoals kwaliteitslabels voor serious games van de DSSH1 benadrukken het belang van transparantie en betrouwbaarheid. Zonder solide bewijs blijven veel innovaties steken in de pilotfase en vinden moeilijk hun weg naar brede implementatie.
Maar ook succesvolle pilots leiden niet automatisch tot grootschalige toepassing. Opschaling vereist samenwerking tussen zorginstellingen, beleidsmakers en financiers (zorgverzekeraars). Ook zijn organisatorische veranderingen en training van personeel cruciaal om nieuwe technologieën effectief te integreren.
Tijdens het congres kwam verder een grote diversiteit aan projecten onder de aandacht. Enkele opvallende voorbeelden:
Deze projecten illustreren hoe breed het toepassingsgebied van games in de gezondheidszorg inmiddels is geworden: van preventie en educatie tot behandeling en onderzoek.

Ondanks de vele innovatieve toepassingen zijn er nog diverse uitdagingen:
Deze uitdagingen maken duidelijk dat de transitie van innovatie naar standaardzorg complex is en samenwerking vereist op meerdere niveaus.
Een terugkerend filosofisch thema was de rol van spelelementen bij toepassingen in de gezondheidszorg. Van belang is dat spel wordt gezien als een krachtige manier om mensen te motiveren, te betrekken en complexe informatie begrijpelijk te maken. Dit benadrukt dat spel niet alleen een middel is, maar ook een mindset die kan bijdragen aan innovatie en mensgerichte zorg.
Het congres schetste een toekomst waarin games en speelse technologieën een integraal onderdeel worden van de gezondheidszorg, als volwaardige interventies die bijdragen aan preventie, behandeling en educatie. De combinatie van spel technologie, data en gedragswetenschap biedt kansen om zorg persoonlijker, effectiever en toegankelijker te maken.
Tegelijkertijd werd duidelijk dat deze toekomst niet vanzelf ontstaat. Het vereist voortdurende samenwerking, onderzoek en kritische evaluatie. Alleen door de kloof tussen innovatie en praktijk te overbruggen kan de belofte van Games for Health volledig worden waargemaakt.
Games for Health Europe 2026 markeert een belangrijke fase in de ontwikkeling van serious games in de gezondheidszorg: de overgang van experiment naar implementatie. Met het thema ‘Beyond the Hype’ werd duidelijk dat de sector volwassen begint te worden en zich richt op tastbare impact in plaats van louter spelmatige technologische mogelijkheden.
Spelmatige toepassingen, XR en AI kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan uiteenlopende domeinen binnen de zorg, van gezondheid voor patiënten tot training van medische professionals. Tegelijkertijd is duidelijk dat succes afhankelijk is van factoren zoals wetenschappelijke onderbouwing, gebruikersacceptatie en integratie in bestaande systemen.
De grootste les van het congres is dat spelmatige technologie op zichzelf niet voldoende is. Het gaat om de combinatie van mensgericht ontwerp, multidisciplinaire samenwerking en praktische toepasbaarheid. Als deze elementen samenkomen, hebben games en speelse technologieën het potentieel om een blijvende en betekenisvolle impact te hebben op de gezondheid en het welzijn van mensen.
Games for Health Europe 2026 toont aan dat de hype voorbij is en dat het echte werk nu begint. Meer daarover op 22 en 23 maart 2027.5