Zorgtechnologie tot een vanzelfsprekend onderdeel maken van het handelingsrepertoire van (mbo)studenten, docenten én professionals in de zorg en het sociaal domein. Hiertoe werken ROC van Twente, Technologie en Zorg Academie Twente, Aveleijn, Livio, Saxion, Bonhoeffer College en TechYourFuture samen binnen ZorgTechNext. Het project richt zich op onderwijsontwikkeling, technologiecompetenties van mbo-studenten en deskundigheidsbevordering van docenten en professionals. We werken toe naar learning communities waarin studenten, docenten en professionals samenwerken aan innovatie van de (mbo-)beroepspraktijk.
Digitale zorgtransformatie is één van de oplossingsrichtingen om de vraagstukken binnen de gezondheidszorg en het sociaal domein op te lossen. Hierbij is het niet voldoende om vanuit één perspectief (onderwijs, werkveld, bedrijfsleven en/of overheid) innovatie te agenderen en initiëren. Het faciliteren van ecosystemen en bestaande netwerken, zoals de TZA Twente, speelt daarom een belangrijke rol in de digitale zorgtransformatie.
Digitale transformatie schept kansen om a) de zorg en ondersteuning slimmer en efficiënter te organiseren en b) studenten, docenten, instructeurs en professionals in de praktijkorganisaties voor te bereiden op de (nabije) toekomst. Om deze kansen te benutten, is het vernieuwend opleiden van de mbo-student van groot belang. Het is nodig dat studenten op een eigentijdse manier leren werken met nieuwe (zorg)technologieën, zodat zij klaar zijn voor de toekomstige arbeidsmarkt.
Het project ‘ZorgTechNext’ heeft als doel om de krachten te bundelen, zodat technologie een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het handelingsrepertoire van (mbo-)studenten, docenten en professionals in de gezondheidszorg en het sociaal domein.
Doorontwikkeling curriculum
Om technologie een vanzelfsprekende plek te geven in ons curriculum, werken we aan een onderwijsraamwerk (gebaseerd op de kwalificatiedossiers) waarin technologie expliciet wordt beschreven. We zijn gestart met een analyse van het onderwijs: waar komt technologie nu aan bod, wat zijn de wensen van studenten en docenten, en waar is ruimte voor verbetering? Hierbij is nauw samengewerkt met het managementteam en de curriculumwerkgroepen, zodat het niet om een eenmalige verbeterslag gaat: er wordt echt gewerkt aan een toekomstbestendig curriculum.
Ook is het essentieel dat studenten en docenten over de juiste technologiecompetenties beschikken zodat zij technologie kunnen én willen inzetten. Jaarlijks vullen docenten en studenten de Technologiecompentie Wijzer (Postel et al, 2024) in, die inzicht geeft in de basis- en verdiepende technologiecompetenties van respondenten. Hierdoor maken we inzichtelijk of en hoe de technologiecompetenties zich ontwikkelen over de tijd en hoe aandacht en training bijdraagt aan het vergroten van de technologiecompetenties. De uitkomsten worden zowel met docenten, studenten als managers gedeeld, zodat we in gesprek gaan over wat al goed gaat en wat we willen verbeteren.
Mooie voorbeelden
Naast de structurele aanpassingen is een aantal optionele activiteiten toegevoegd aan het curriculum. Zo wordt er jaarlijks een hackathon georganiseerd waarin studenten van verschillende opleidingen (waaronder mbo-Verpleegkunde en ICT) met elkaar samenwerken aan een vraagstuk uit de zorg- en welzijnspraktijk. Ze worden hierbij begeleid door docenten en collega’s vanuit het bedrijfsleven. De studenten lossen dit vraagstuk in een week op en komen met een concreet voorstel voor de opdrachtgever.
Een tweede voorbeeld is de jaarlijkse uitreiking van de ZorgInnovatiePrijs aan studenten die een innovatieve oplossing bedenken voor een vraagstuk uit de praktijk. Geselecteerde studenten worden geholpen om een video te maken waarin zij hun innovatie toelichten. De inzendingen worden zowel beoordeeld door een vakjury als een publieksjury (via stemmen). De drie beste ideeën ontvangen een prijs.
Innovatie van de praktijk
Organisaties zijn zich ervan bewust dat het succes van innoveren voor het grootste deel bepaald wordt door veranderkundige uitdagingen en maar in beperkte mate door de technologische uitdagingen. Zorgprofessionals zijn een essentiële sleutel voor de integratie van technologie in de gezondheidszorg en het sociaal domein.
Net als in het onderwijs is de inzet van zorgtechnologie nog geen vanzelfsprekendheid in het werkveld. Enerzijds geven zorgprofessionals aan dat zorgtechnologie onvoldoende geïntegreerd is in praktijkonderwijs en na- en bijscholing. Aan de andere kant is er behoefte aan andere vormen van scholing vanwege het lagere leerrendement van traditionele cursussen. Door arbeidsmarkttekorten is er steeds minder tijd om medewerkers regelmatig uit te roosteren voor scholing.
Organisaties willen daarom hun leerinterventies vernieuwen. In het project ZorgTechNext werken zij samen aan de doorontwikkeling van trainingen, opleiden van TechAmbassadeurs (zie kader onderaan) en het begeleiden van mbo-studenten tijdens hun opleiding.
Binnen het onderwijs en de praktijk zijn ook TechAmbassadeurs opgeleid. TechAmbassadeurs in het onderwijs werken samen in learning communities om technologie te integreren in het onderwijs, collega’s te ondersteunen en studenten te begeleiden. Op vergelijkbare wijze werken TechAmbassadeurs in de praktijk samen met de afdeling innovatie en delen innovaties, ervaringen, successen en mislukkingen rondom de implementatie en opschaling van technologie, zowel binnen als tussen organisaties.
Tot slot werken TechAmbassadeurs uit het onderwijs en de praktijk samen binnen learning communities, zodat ervaringen worden uitgewisseld gericht op het actualiseren van het curriculum en het verbeteren van werkprocessen in de beroepspraktijk.
Relevante vraagstukken
ROC van Twente wil haar studenten al tijdens de opleiding kennis laten maken en laten bijdragen aan praktijkvraagstukken. Studenten worden daarom actief betrokken in learning communities, waarin zij samen met docenten en professionals uit de praktijk samenwerken aan zowel kleine als grotere innovatievraagstukken.
Mbo-studenten participeren in deze communities en doen praktijkervaring op met de inzet van technologie en de integratie daarvan in het werk. De beroepspraktijkopdrachten (bpv-opdrachten) van studenten lenen zich goed voor het oppakken van diverse vraagstukken. Op microniveau werken studenten bijvoorbeeld binnen hun stageafdeling aan concrete vraagstukken, in samenspraak met zorgvragers. Zij leren hierbij van professionals door middel van coaching en begeleiding.
Ook de ervaringsdeskundigheid van zorgvragers kan bijdragen aan de persoonlijke en professionele groei van de student. Dit proces kan bovendien omgekeerd plaatsvinden: studenten brengen innovaties onder de aandacht van zorgvragers, professionals en (afdelings)managers. Daarnaast kunnen vraagstukken zich richten op het beïnvloeden of verbeteren van werkprocessen. Studenten worden bij het uitvoeren van de opdrachten begeleid door een werkveldbegeleider en een stagedocent uit de opleiding.
Impact in de praktijk
Aveleijn is een zorgaanbieder die zorg, ondersteuning, behandeling en advies biedt voor kinderen, jongeren, volwassenen en senioren met een verstandelijke beperking. De organisatie heeft vanuit ZorgTechNext verschillende inspiratiesessies in het eigen living lab georganiseerd voor medewerkers en stagiaires. Zij zijn een dagdeel uitgenodigd om in het living lab aan de slag te gaan met verschillende zorgtechnologieën. Na afloop van deze bijeenkomst krijgen medewerkers en stagiaires een opdracht mee om zelf zorgtechnologie te lenen en in te zetten. Hierdoor worden collega’s ondersteund om zorgtechnologie daadwerkelijk in te zetten in de praktijk en hiervan te leren.
Aveleijn biedt deze sessies nu ook aan voor alle werkbegeleiders die studenten begeleiden. Livio heeft vanuit ZorgTechNext al veel TechAmbassadeurs opgeleid, die in de praktijk fungeren als aandachtsvelder. Er wordt op dit moment onderzoek gedaan naar wat TechAmbassadeurs binnen de organisatie nodig hebben om hun taken zo goed mogelijk uit te voeren. Livio (onder meer ouderen- en thuiszorg) is van plan om samen met de TZA Twente incompany scholingen op maat te creëren om hierbij aan te sluiten.
Impact in de regio
In ZorgTechNext speelt TechYourFuture een verbindende rol tussen onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en zorgorganisaties. Als Centre of Expertise stimuleren we praktijkgericht onderzoek dat bijdraagt aan onze missie om technologisch talent aan te trekken, te ontwikkelen en te behouden wat ook direct aansluit bij maatschappelijke transities zoals een toekomstbestendige zorgsector.
Dit project laat zien hoe multidisciplinaire samenwerking leidt tot nieuwe kennis over onderwijsconcepten, praktische handvatten en hoe mensgerichte implementatie van technologie direct invloed heeft op (de kwaliteit van) werk van zorgprofessionals. Kennis en producten vanuit eerdere projecten van TechYourFuture, zoals de technologiecompetentie Wijzer en brede kennis en ervaring met learning communities, worden in dit project ingebracht.
Met concrete producten en ons brede netwerk in Oost-Nederland en daarbuiten versnellen we de doorwerking in de (zorg)praktijk, in het onderwijs en in professionalseringtrajecten. Zo worden toekomstige én huidige zorgmedewerkers voorbereid op een zorgpraktijk waarin de inzet technologie vanzelfsprekend is.
Financiering
Het project wordt medegefinancierd door het Regionaal InvesteringsFonds mbo en bijdragen van uit de partners ROC van Twente, TZA Twente, Saxion,TechYourFuture, Livio, Aveleijn en Stichting Carmelcollege.
TechAmbassadeurs in onderwijs en praktijk
Binnen TZA Twente worden docenten en professionals uit het werkveld gezamenlijk opgeleid tot TechAmbassadeur. Thema’s die aan bod komen zijn beschikbare zorgtechnologieën, inzicht in de visie en missie van de eigen organisatie gericht op zorgtechnologie, het implementeren van zorgtechnologie en ethische dilemma’s die daarbij een rol spelen.
Deelnemers werken overkoepelend aan de bijeenkomsten, aan een opdracht om een specifieke zorgtechnologie te implementeren in de eigen praktijk. Daarnaast lopen de docenten minimaal één dag mee in het werkveld. Aan het eind van de scholing presenteren deelnemers hun implementatieplanen en de resultaten hiervan.
Na afloop van de scholing komen TechAmbassadeurs regelmatig bij elkaar via TZA Twente Connect om successen te delen en om samen te werken aan technologievraagstukken uit de praktijk. Tot slot worden er regelmatig symposia georganiseerd op de terugkomdag van de TechAmbassadeurs.
