Een heupfractuur voorkomen betekent veel meer dan een ziekenhuisopname vermijden. Een cliënt kan mobiel en zelfstandig blijven; zorgprofessionals blijft veel extra zorg en administratie bespaard. Bij tanteLouise zien we al 80 procent minder heupfracturen als gevolg van de inzet van heupairbags. Thebe heeft deze innovatie ook geïmplementeerd met de ambitie om op te schalen, maar werkt nog aan een aantal benodigde randvoorwaarden voor een structurele en toekomstbestendige inzet.
Bij VVT-organisatie tanteLouise is de Wolk allang geen experiment meer. Momenteel zijn 175 heupairbags dagelijks in gebruik bij ongeveer 1.150 Wlz-cliënten. Dat betekent dat ongeveer 15 procent van de cliënten de Wolk draagt, vijf procentpunt meer dan de eerder ingeschatte potentie. Die brede toepassing is niet ontstaan door één succesvolle pilot, maar doordat de heupairbag een vaste plaats heeft gekregen in het valpreventiebeleid en in het dagelijks handelen van professionals.
De uitkomsten maken duidelijk waarom. Van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2026 registreerde het Wolk-dashboard bij tanteLouise 144 harde, heupwaarts gerichte vallen bij 100 unieke cliënten. Bij deze vallen activeerde de Wolk-heupairbag zich vóór de impact; zonder bescherming had een fractuur kunnen ontstaan. Daarom schat tanteLouise dat circa 100 heupfracturen zijn voorkomen. De bredere interne monitoring laat organisatiebreed ongeveer 80 procent minder heupfracturen zien5. Achter elk voorkomen incident staat een cliënt die ziekenhuisopname en revalidatie bespaard bleven1 en het vertrouwde leven kon voortzetten.
“Honderd voorkomen heupfracturen zijn voor ons geen abstract getal”, zegt Jan-Kees van Wijnen (bestuurder tanteLouise). “Het zijn honderd cliënten die ernstig leed bespaard is gebleven. Tegelijk voorkomen we dat de zorgvraag na een fractuur onnodig zwaarder wordt. Dat is precies de zorgvernieuwing die we nodig hebben: menselijk, meetbaar en iedere dag merkbaar.”
Een heupfractuur zet een keten van extra zorg in beweging: observaties, overdrachten, ziekenhuiscontact, verslaglegging, begeleiding en vaak revalidatie. Volgens een IFOZ-verkenning (Innovatiefonds Ouderen) vraagt één heupfractuur in het daaropvolgende jaar ongeveer 184 uur extra zorg en administratie2. Bij zo’n 100 voorkomen fracturen betekent dit dat tanteLouise ruim 18.000 uur op een andere, waardevolle manier heeft kunnen inzetten dan aan extra zorg en administratie na heupfracturen.
Het gaat om een orde-van-grootteberekening, niet om één-op-één vrij te roosteren capaciteit. De opbrengst zie je terug in minder onverwachte zorg, coördinatie en administratie. De IFOZ-businesscase becijfert circa €180.000 aan niet gederfde inkomsten6. De IFOZ-verkenning berekent over één jaar een ROI van 4,6 voor de zorgorganisatie en een maatschappelijke ROI van 21. Daarin zijn vermeden kosten voor ziekenhuisopnames, operaties, revalidatie en wijkverpleging meegenomen2.
De Wolk voorkomt zo geen losse handeling, maar een volledige keten van intensieve zorg.
“Juist die combinatie maakt ons enthousiast”, zegt Agnes Klaren (bestuurder Thebe). “We beschermen cliënten tegen ernstig letsel en geven professionals ruimte terug voor de zorg die er werkelijk toe doet. Technologie krijgt betekenis wanneer cliënten er vrijer door kunnen leven en medewerkers er in hun werk iedere dag voordeel van ervaren.”
Veilig bewegen als uitgangspunt
De kracht van de heupairbag is dat bescherming bewegingsvrijheid kan ondersteunen. Sensoren herkennen een valbeweging, waarna de Wolk-heupairbag zich vóór het contact met de grond activeert. Een cliënt kan zo blijven lopen, zelf iets pakken of zelfstandig naar een activiteit gaan. Dat sluit aan bij re-ablement: mensen ondersteunen om hun zelfstandigheid en eigen regie te behouden. Het doel is niet om mensen stil te zetten, maar om de gevolgen van een val zo veel mogelijk te beperken.
Dat maakt de opbrengst breder dan het voorkomen van fracturen. De IFOZ-verkenning stelt dat valangst mobiliteit en levenskwaliteit kan beperken2. Relevante bescherming kan cliënten het vertrouwen geven om in beweging te blijven. Dat biedt ook naasten en medewerkers geruststelling. Een cliënt die weer durft te lopen, wint niet alleen meters, maar ook eigen regie en kwaliteit van leven.
Wetenschappelijke onderbouwing blijft belangrijk. Een eerdere retrospectieve pilotstudie bij 969 cliënten liet al een duidelijke daling van heup- en bekkenfracturen zien na de introductie van heupairbags3. Dat onderzoek gaf een eerste stevige aanwijzing. Inmiddels is de technologie op veel grotere schaal onderdeel van de dagelijkse zorg en maken praktijkdata de impact voortdurend zichtbaar. Bij tanteLouise bevestigt de huidige monitoring die ontwikkeling: bij een inclusie van ongeveer 15 procent van de totale cliëntenpopulatie worden organisatiebreed ongeveer 80 procent minder heupfracturen geregistreerd.
Twee organisaties, één overtuiging
TanteLouise en Thebe delen dezelfde overtuiging, maar volgen een route die past bij de eigen visie, organisatie en werkprocessen. Thebe heeft nu 55 Wolk-heupairbags in gebruik bij ongeveer 2.000 cliënten: een inclusie van 2,8 procent. Daarmee zijn in één jaar al 24 heupfracturen voorkomen5. De passende doelgroep omvat circa 200 cliënten, ongeveer 10 procent. Dat sterkt Thebe in de ambitie meer passende cliënten te bereiken. “De praktijk laat zien dat dit werkt en daar zijn we trots op”, stelt Klaren. “Onze volgende stap is om de heupairbag voor meer passende cliënten beschikbaar te maken. We willen niet blijven hangen in proberen, maar zorgvuldig doorpakken, samen met professionals, cliënten en naasten.”
De ervaringen van tanteLouise zijn daarbij waardevol, maar vormen geen blauwdruk. Iedere organisatie begint vanuit een andere uitgangssituatie. Thebe verbindt bruikbare lessen uit andere organisaties daarom met eigen data, processen en keuzes. Zo ontstaat geen kopie, maar een aanpak die binnen Thebe duurzaam kan werken.
Structurele winst
Opschalen is meer dan extra heupairbags bestellen. Professionals moeten weten voor wie het hulpmiddel passend is en cliënten en naasten moeten begrijpen wat het hun brengt. Ook de praktische organisatie moet kloppen. Wie beoordeelt de indicatie? Hoe wordt gecontroleerd of de Wolk wordt gedragen en opgeladen? Hoe komt na het wassen de juiste airbag terug bij de juiste cliënt? En wat gebeurt er na een activatie of bij een defect?
Bij tanteLouise heeft de brede inzet geleid tot een centrale logistieke werkwijze en een hoog intern serviceniveau. Thebe werkt samen met Wolk aan de voorwaarden voor toekomstbestendige inzet. Belangrijk zijn datagedreven selectie en monitoring, een koppeling met het cliëntoproepsysteem, duidelijke informatie, scholing en goed ingerichte logistieke en retourprocessen. Dit zijn voorwaarden die duurzame opschaling mogelijk maken.
Voor structurele opschaling moeten overtuigende impact, een goede aansluiting op het werk van professionals en blijvend eigenaarschap voor implementatie, logistiek, scholing en monitoring samenkomen. Als dat goed is georganiseerd, verdwijnt de technologie als het ware in het zorgproces en komt de opbrengst steeds duidelijker naar voren. Van lokaal succes naar vaste praktijk
Delen van ervaringen
De ouderenzorg heeft behoefte aan technologie die niet alleen beloftevol is, maar zich ook in de praktijk bewijst. De praktijk met de Wolk laat zien wat er gebeurt wanneer organisaties na een pilot blijven doorbouwen. Via Anders Werken in de Zorg kunnen ervaringen en uitkomsten uit verschillende regio’s worden gedeeld. De gezamenlijke raamovereenkomst van AWIZ en Intrakoop verlaagt bovendien de praktische drempel voor andere organisaties die met valbescherming aan de slag willen4.
Trots op de resultaten betekent niet dat het werk af is. Niet ieder hulpmiddel past bij iedere cliënt en goede monitoring blijft noodzakelijk. Juist wanneer de resultaten overtuigen, hebben we de verantwoordelijkheid om kennis te delen, de toepassing zorgvuldig te verbeteren en meer passende cliënten te bereiken.
De precieze impact zal per organisatie verschillen. Die wordt mede bepaald door de in- en exclusiecriteria voor cliënten, de uitgangssituatie, de inbedding in werkprocessen, het valpreventiebeleid, de volledigheid van registraties en het gedrag van medewerkers en cliënten. Juist daarom horen monitoren, leren en bijsturen bij structurele inzet.
Voor een cliënt betekent dat: veilig blijven bewegen. Voor naasten: vertrouwen en geruststelling. Voor professionals: minder ongeplande zorg en meer tijd voor aandacht. En voor de ouderenzorg als geheel: technologie die doet wat zij moet doen, namelijk mensen beschermen én ruimte creëren voor goede zorg.
