Hoeveel grip houdt een zorgorganisatie op haar systemen en gegevens als zij steeds afhankelijker wordt van specifieke cloudplatforms en softwareleveranciers? Digitale autonomie en datasoevereiniteit vragen in dit licht om bestuurlijke keuzes, stelt Ronald Muijrers, Director Cloud Architecture & Portfolio bij KPN, in ICT&health 3, 2026. Niet alles heeft dezelfde bescherming nodig. Wel moeten bestuurders weten welke afhankelijkheden zij accepteren en wat de gevolgen zijn voor de zorgcontinuïteit.
Autonomie en soevereiniteit worden vaak door elkaar gehaald. Digitale autonomie draait echter vooral om de ruimte om zelf keuzes te maken over technologie en digitale dienstverlening. Datasoevereiniteit betreft de zeggenschap over gegevens: wie heeft toegang, onder welke voorwaarden en onder welke wetgeving?
Voor zorgaanbieders hebben beide begrippen ook duidelijke overeenkomsten als het gaat om patiëntveiligheid, vertrouwelijkheid en de mogelijkheid om bij verstoringen zelf in te grijpen. Niet alleen afhankelijkheid van bepaalde leveranciers, maar ook geopolitieke ontwikkelingen kunnen de toegang tot systemen en data beïnvloeden.
Geen volledige controle
Volledige controle over alle ICT is daarbij niet het doel, benadrukt Muijrers. Een toepassing voor een ondersteunend proces vraagt een andere afweging dan een systeem waarvan patiëntmonitoring of diagnostiek afhankelijk is. KPN werkt daarom bijvoorbeeld met meerdere schillen, elk gebaseerd op de gevoeligheid van gegevens en de kritieke betekenis van processen.
“Hoe gevoeliger de informatie en hoe kritieker het proces, hoe zwaarder autonomie en controle wegen. Dat betekent niet automatisch dat alles on-premise moet. Het gaat juist om het expliciet maken van keuzes.”
Dat vraagt om inzicht in de hele keten, inclusief leveranciers en hun toeleveranciers. Alleen een onderdeel in eigen beheer brengen biedt onvoldoende grip als andere cruciale schakels afhankelijk blijven.
“Zo ontstaat een raamwerk waarbinnen je als bestuurder met je CIO, CISO en technologiepartner kunt bepalen welke omgeving het best past bij een toepassing”, legt Muijrers uit. “Dat kan een internationale publieke cloud zijn, een Europese cloudomgeving of sterk gecontroleerde Nederlandse cloud.”
Cure versus care
Het vertrekpunt verschilt volgens Muijrers. Ziekenhuizen hebben vaak relatief veel eigen IT-capaciteit en infrastructuur. Daar draait het om gecontroleerde modernisering: welke toepassingen kunnen naar de cloud en welke blijven onder directe eigen regie? Uitval kan bijvoorbeeld patiëntmonitoring raken of operatieprogramma’s stilleggen.
Veel care-organisaties werken al grotendeels met SaaS en publieke cloudomgevingen. Hun opgave is eerder om bestaande afhankelijkheden zichtbaar te maken en regie te herstellen. Tijdelijk terugvallen op papier of kennis van cliënten is soms mogelijk, maar verhoogt direct de werkdruk.
Blijvende bestuursopgave
Digitale autonomie vraagt in beide gevallen om structurele governance. Bestuurders, CIO’s en CISO’s moeten regelmatig opnieuw beoordelen welke processen kritiek zijn, welke risico’s aanvaardbaar blijven en of eerdere keuzes nog passen bij veranderende omstandigheden.
“Elke keuze brengt risico’s en afhankelijkheden met zich mee”, stelt Muijrers tot slot. “Ook binnen Europa of zelfs binnen je eigen organisatie. Maar iedere keuze is verdedigbaar, zolang die bewust is gemaakt, uitlegbaar is en de risico’s bekend zijn. Sovereign by design dus!”
Dit artikel gemist? Lees het in ICT&health 3, 2026 en in ons online magazine.
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
