De inzet van digitale ondersteuning bij chronische huisartsenzorg kan de werkbelasting van huisartsenpraktijken naar schatting met 18 tot 30 procent verminderen. Dat blijkt uit een masteronderzoek van de Radboud Universiteit, uitgevoerd in samenwerking met Viduet Health. Vooral het combineren van digitale consultvoorbereiding en thuismonitoring biedt mogelijkheden om terugkerende werkzaamheden efficiënter te organiseren. De resultaten sluiten aan bij een lopende pilot in Amsterdam, waar huisartsen onderzoeken hoe digitalisering kan bijdragen aan toekomstbestendige chronische zorg.
De huisartsenzorg staat onder druk door een groeiend aantal patiënten met chronische aandoeningen, personeelstekorten en toenemende administratieve werkzaamheden. Vooral binnen de ketenzorg voor diabetes type 2, cardiovasculair risicomanagement (CVRM), COPD en astma komen veel werkzaamheden regelmatig terug. Denk aan het selecteren en uitnodigen van patiënten, voorbereiden van consulten, uitvoeren van controles en verwerken van gegevens.
Invloed digitale ondersteuning
Onderzoeker Guusje Smeets onderzocht in samenwerking met Viduet Health welke invloed digitale ondersteuning op deze werkzaamheden kan hebben. Daarbij werd gekeken naar twee toepassingen: consultoptimalisatie en thuismeten. Consultoptimalisatie automatiseert onder meer het uitnodigen van patiënten voor periodieke controles. Patiënten kunnen vooraf digitaal vragenlijsten invullen, waardoor zorgverleners beter voorbereid aan een consult beginnen. Bij thuismeten voeren patiënten zelf metingen uit in hun eigen omgeving. De resultaten zijn vervolgens digitaal beschikbaar voor zowel patiënt als zorgverlener.
Voor het onderzoek werden interviews, enquêtes en bestaande wetenschappelijke literatuur gecombineerd. De kwantitatieve analyse omvatte 280 ingevulde enquêtes van praktijkondersteuners uit huisartsenpraktijken die wel en niet met Viduet werken. Daarbij werd niet alleen gekeken naar werkzaamheden die mogelijk verdwijnen, maar ook naar nieuwe taken die door digitalisering ontstaan.
279 uur besparen
De grootste potentiële tijdwinst ontstaat volgens het onderzoek door veranderingen in de frequentie en duur van consulten. Digitale ondersteuning kan ervoor zorgen dat bepaalde controles anders worden georganiseerd en dat patiënten beter voorbereid zijn. Tegelijkertijd ontstaan nieuwe werkzaamheden, zoals het beoordelen van thuismetingen, verwerken van digitale berichten en uitvoeren van vervolgacties. Deze extra belasting is meegenomen in de berekeningen.
In een referentiepraktijk met 2.095 patiënten levert de gecombineerde inzet van consultoptimalisatie en thuismeten een geschatte vermindering van de jaarlijkse werkbelasting op van 167,2 uur, oftewel 18 procent. Daarbij is aangenomen dat 50 procent van de chronische zorgregistraties in aanmerking komt voor thuismeten. Wanneer dat aandeel stijgt naar 80 procent, loopt de berekende tijdsbesparing op tot 278,7 uur per jaar, ongeveer 30 procent.
Het gaat nadrukkelijk om modelmatige schattingen en niet om een in de dagelijkse praktijk aangetoonde vermindering van de werkbelasting. De daadwerkelijke tijdwinst hangt onder meer af van de patiëntenpopulatie, de inrichting van werkprocessen en de mate waarin digitale ondersteuning wordt toegepast. Op basis van het onderzoek is ook een calculator ontwikkeld. Daarmee kunnen huisartsenpraktijken, regionale huisartsenorganisaties en zorgverzekeraars drie scenario's doorrekenen: consultoptimalisatie, thuismeten of een combinatie daarvan.
Amsterdamse huisartsen testen aanpak
De onderzoeksresultaten zijn relevant voor een pilot die eind oktober van start ging bij verschillende Amsterdamse huisartsenpraktijken. Daar wordt onderzocht of automatisering van administratieve en logistieke processen de organisatie van chronische zorg kan verbeteren. De deelnemende praktijken, waaronder De Makroon, Amstelveld en Merwedeplein, zijn aangesloten bij zorggroep ROHA. Zij krijgen gedurende twaalf maanden ondersteuning vanuit het programma Innovatie in de chronische zorg van de Amsterdamse Huisartsenalliantie (AHa).
Met Viduet Consult Optimalisatie worden patiënten automatisch uitgenodigd voor controles en kunnen zij via het bestaande patiëntenportaal vragenlijsten invullen en zelf afspraken plannen. Ook de mogelijkheden van thuismonitoring worden onderzocht. Daarmee zouden bepaalde controles mogelijk op afstand kunnen plaatsvinden. De pilot richt zich vooral op de praktische toepasbaarheid van de nieuwe werkwijze. De deelnemende huisartsen willen vaststellen of automatisering daadwerkelijk administratieve werkzaamheden vermindert en ruimte creëert voor patiëntenzorg. De ervaringen moeten duidelijk maken welke aanpassingen nodig zijn en of verdere invoering binnen Amsterdam haalbaar is.
Zorgtransformatie
De combinatie van het masteronderzoek en de Amsterdamse pilot illustreert hoe digitalisering kan bijdragen aan een andere organisatie van chronische huisartsenzorg. Waar het onderzoek inzicht geeft in de potentiële tijdsbesparing, moet de pilot uitwijzen hoe de toepassingen functioneren binnen bestaande praktijkprocessen. Voor huisartsenpraktijken kan de ontwikkelde calculator helpen om vooraf de mogelijke gevolgen van digitalisering te beoordelen. De uitkomsten kunnen worden gebruikt bij gesprekken over personeelscapaciteit, toegankelijkheid van zorg en de inzet van beschikbare tijd voor patiënten met complexere zorgvragen.
Daarbij blijft het belangrijk om niet uitsluitend naar efficiëntie te kijken. Ook de toegankelijkheid voor patiënten met beperkte digitale vaardigheden en de gevolgen voor zorgprofessionals verdienen aandacht. Of de berekende tijdsbesparing daadwerkelijk wordt gerealiseerd en leidt tot betere of toegankelijkere chronische zorg, zal uit vervolgonderzoek en praktijkervaringen moeten blijken.
Referenties
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.