Meer grip op gezondheid betekent meer begrijpelijke informatie

Een toekomstbestendige zorg heeft niet alleen technologie als fundament nodig om professionals efficiënter te laten werken. Burgers (ook in hun 'rol' als patiënten) moeten worden ondersteund om hun gezondheid beter te begrijpen en bewustere keuzes te maken. Deze combinatie vraagt vraagt om toegankelijke informatie, inzicht in veranderingen en passende begeleiding. Meer gegevens verzamelen alleen is onvoldoende, betoogt Jan J.W. van der Beek van Carepoint.

Wie meer eigen regie van burgers verwacht, moet hun de instrumenten geven om die verantwoordelijkheid te kunnen nemen, aldus de auteur in editie 5 van ICT&health. Mensen met een chronische aandoening spreken hun arts slechts een beperkt aantal uren per jaar. Daarbuiten maken zij dagelijks keuzes over onder meer voeding, beweging, slaap en medicatie. Juist daarbij kan (meer) inzicht in hun gezondheid helpen.

Van momentopname naar ontwikkeling

Zelf regie voeren zonder relevante informatie in de juiste context is vrijwel onmogelijk, zo stelt de auteur. Toch bestaat gezondheidsinformatie vaak uit losse momentopnamen: een bloeddrukmeting, een laboratoriumuitslag of een onderzoek wanneer klachten ontstaan. Ontwikkelingen over een langere periode kunnen aanvullende inzichten bieden en vragen oproepen over bijvoorbeeld inspanning, stress en herstel.

Als voorbeeld noemt Van Beek de CheckMySelf-app, waarmee gebruikers gezondheidswaarden kunnen volgen en opeenvolgende metingen kunnen vergelijken. De betekenis zit daarbij vooral in het herkennen en begrijpen van patronen. Wat verandert er bijvoorbeeld wanneer iemand beter slaapt of vaker beweegt?

Ondersteuning blijft nodig

Meer eigen regie betekent volgens Van Beek niet dat burgers hun eigen arts moeten worden. Een afwijkende trend is geen diagnose. Informatie uit zelfmetingen kan wel aanleiding geven om opnieuw te meten, of om een gesprek met een zorgprofessional aan te gaan. Diagnostiek en behandeling blijven bij bevoegde professionals.

Eigen regie vraagt bovendien om niveaus van ondersteuning die aansluiten bij verschillen in digitale vaardigheden tussen burgers. Technologie moet samenwerking met professionals, mantelzorgers en familie mogelijk maken, niet moeilijker of complexer. Meer data produceren is bovendien niet hetzelfde als meer regie krijgen. Waarden op een scherm kunnen juist onzekerheid oproepen wanneer uitleg ontbreekt. Digitale toepassingen moeten daarom helpen begrijpen wat gegevens betekenen, hoe ze zich verhouden tot eerdere metingen en wanneer ondersteuning verstandig is.

Op dit punt begint volgens de auteur de echte innovatie: wanneer mensen veranderingen begrijpen en die kennis gebruiken voor bewustere keuzes. De opgave voor de zorg is daarmee breder dan informatie beschikbaar stellen. Burgers moeten die informatie ook kunnen gebruiken om hun gezondheid beter te organiseren.

Lees het hele artikel in ICT&health 5, of in ons online magazine.