Medicijnballon mogelijk alternatief voor permanente hartstent

Met medicijnen gecoate ballonnen kunnen voor sommige patiënten met vernauwde kransslagaders een alternatief zijn voor permanent geïmplanteerde metalen stents. Een analyse onder leiding van de University of East Anglia (UEA) laat zien dat er tussen beide behandelingen geen betekenisvol verschil is in cardiovasculaire sterfte of het optreden van hartinfarcten. Bij behandeling van grotere kransslagaders met een medicijnballon kan echter vaker een nieuwe ingreep nodig zijn.

De bevindingen zijn gepubliceerd in eClinicalMedicine en zijn gebaseerd op tien gerandomiseerde klinische onderzoeken met in totaal 7.832 patiënten. De resultaten passen binnen de groeiende belangstelling voor de zogenoemde leave nothing behind-strategie: het herstellen van de bloedstroom zonder permanent een hulpmiddel in het bloedvat achter te laten.

Ballon vervangt permanent implantaat

Bij coronairlijden raken de kransslagaders vernauwd, waardoor de bloedtoevoer naar de hartspier kan verminderen. Een percutane coronaire interventie (PCI), ook wel dotterbehandeling genoemd, kan worden gebruikt om zo'n vernauwing op te heffen. Daarbij worden vaak medicijnafgevende stents geplaatst. Deze kleine metalen buisjes houden het bloedvat open en geven geneesmiddelen af die moeten voorkomen dat de slagader opnieuw vernauwt.

Een medicijnballon werkt anders. De ballon wordt tijdelijk op de plaats van de vernauwing opgeblazen en brengt daarbij medicatie over op de vaatwand. Daarna wordt de ballon weer verwijderd en blijft er geen implantaat achter. De UEA-onderzoekers vergeleken beide behandelingen in tien klinische studies. Volgens hoofdonderzoeker Natasha Corballis van Norwich Medical School waren er bij de belangrijkste klinische uitkomsten geen betekenisvolle verschillen. De cardiovasculaire sterfte was vergelijkbaar en ook het aantal hartinfarcten verschilde nauwelijks.

De conclusies veranderden niet toen onderzoeken die uitsluitend betrekking hadden op kleine kransslagaders buiten de analyse werden gehouden. Voor deze kleinere bloedvaten is al meer bewijs beschikbaar voor het gebruik van medicijnballonnen.

Meer heroperaties bij grotere slagaders

De analyse bracht ook een mogelijk nadeel aan het licht. Bij grotere kransslagaders moesten patiënten die met een medicijnballon waren behandeld vaker opnieuw een revascularisatie ondergaan om het bloedvat te openen. Volgens de onderzoekers moet deze uitkomst voorzichtig worden geïnterpreteerd. De resultaten van de verschillende onderzoeken liepen behoorlijk uiteen en het gevonden verschil werd sterk beïnvloed door één klinische studie.

Grotere onderzoeken met een langere follow-up zijn daarom nodig om vast te stellen of medicijnballonnen net zo breed kunnen worden toegepast als conventionele stents, vooral bij grotere bloedvaten en complexere vernauwingen.

Het vermijden van een permanent implantaat zou volgens senior onderzoeker Vassilios Vassiliou van Norwich Medical School op termijn voordelen kunnen bieden. Zo kunnen bepaalde langetermijncomplicaties van stents mogelijk worden verminderd en blijven meer behandelopties beschikbaar wanneer de vaatziekte zich verder ontwikkelt. De huidige resultaten betekenen dan ook niet dat medicijnballonnen stents kunnen vervangen. Ze ondersteunen vooral de mogelijkheid om de techniek bij geselecteerde patiënten als alternatief te gebruiken.

Onderzoek naar oplosbare stents

Het principe om na behandeling uiteindelijk geen permanent implantaat in het bloedvat achter te laten, speelt ook bij de ontwikkeling van biologisch oplosbare stents. Begin dit jaar berichtten wij over het Perfect Restore-onderzoek van het Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASZ). Binnen deze studie krijgen 117 patiënten een biologisch oplosbare stent in een kransslagader. In tegenstelling tot de gebruikelijke metalen stent wordt deze variant uiteindelijk volledig door het lichaam afgebroken.

Eerdere generaties oplosbare stents verdwenen ongeveer tien jaar geleden van de markt omdat ze niet aan de verwachtingen voldeden. De ASZ-cardiologen onderzoeken nu een nieuwe variant die sterk genoeg moet zijn om het bloedvat gedurende de benodigde periode te ondersteunen, maar daarna geleidelijk oplost.

Niet iedere patiënt komt voor de experimentele behandeling in aanmerking. De vernauwing mag onder meer niet te sterk verkalkt zijn en het mag niet om een spoedeisende behandeling gaan. Bij het plaatsen gebruiken de cardiologen geavanceerde intracoronaire beeldvorming om het bloedvat gedetailleerd te bekijken en de stent nauwkeurig te positioneren.

De deelnemers worden drie jaar gevolgd. Dat is volgens de onderzoekers ook ongeveer de periode waarin de stent oplost en door de vaatwand wordt opgenomen. Afhankelijk van de resultaten kan een grotere vervolgstudie met meerdere Nederlandse ziekenhuizen volgen. Ook Zuyderland Medisch Centrum doet ervaring op met oplosbare stents, maar dan bij vernauwde bloedvaten in de onderbenen. Daar wordt een medicijnhoudende variant gebruikt die het bloedvat gedurende langere tijd openhoudt en vervolgens volledig oplost.

Stent innovaties

Medicijnballonnen en oplosbare stents hebben uiteindelijk hetzelfde doel: minder permanente implantaten. Bij de medicijnballon wordt helemaal geen ondersteunend implantaat achtergelaten. Een biologisch oplosbare stent ondersteunt het bloedvat juist tijdelijk en verdwijnt pas nadat zijn functie is vervuld. Voor beide benaderingen is nog onderzoek nodig om vast te stellen welke patiënten er het meeste voordeel van hebben en hoe de resultaten zich op langere termijn verhouden tot permanente metalen stents.

De UEA-analyse laat zien dat medicijnballonnen bij geselecteerde patiënten inmiddels een serieus alternatief kunnen zijn, zonder dat bij cardiovasculaire sterfte en hartinfarcten een betekenisvol verschil werd gevonden. Of het leave nothing behind-principe uiteindelijk breder kan worden toegepast, zal vooral moeten blijken uit grotere studies bij complexere vernauwingen en grotere kransslagaders.