HMC is volgens eigen zeggen het eerste ziekenhuis in Nederland dat beschikt over een nieuw type bestralingstoestel voor hersentumoren. Het apparaat, de ZAP-X, maakt uiterst nauwkeurige bestralingen mogelijk, waardoor minder gezond hersenweefsel wordt geraakt. De raad van bestuur van HMC heeft deze week getekend voor de aanschaf. De investering wordt mede mogelijk gemaakt door een donatie van stichting fonds Antoniushove. Het toestel wordt naar verwachting later dit jaar in gebruik genomen door specialisten.
Jaap Zindler, radiotherapeut-oncoloog en Laura Bogers, klinisch fysicus, zien erg uit naar de komst van het bestralingstoestel. Bogers zegt dat ze met de ZAP-X zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren in de hersenen heel nauwkeurig kunnen bestralen. Ook wordt de positie van de patiënt tijdens de bestraling bewaakt. Bogers vertelt dat momenteel altijd bij de bestraling rekening werd gehouden een extra marge rondom de tumor vanwege beweging van de patiënt. Door de combinatie van nauwkeurige bestraling en monitoring tijdens de behandeling is die extra marge volgens Bogers niet meer nodig: “Hierdoor sparen we gezond hersenweefsel en wordt de kans op bijwerkingen minder”, aldus Bogers.
Sinaasappel
Zindler vergelijkt het met het schillen van een sinaasappel. “Als je alleen het vruchtvlees van een sinaasappel wilt bestralen, dan maakt het veel verschil of dat met de schil is of zonder schil. De schil hersenweefsel rondom de tumor spaar je met dit apparaat. Die extra schil wordt nu vaak wel mee bestraald.”
Het uiteindelijke doel is een beter behoud van de kwaliteit van leven van de patiënt na de bestraling. Volgens Zindler zorgt een gerichtere behandeling, waarbij gezond hersenweefsel wordt gespaard, voor een kleinere kans op zowel acute als late bijwerkingen. Patiënten zijn doorgaans minder vermoeid na de behandeling en hebben een lagere kans op hersenschade, ook wel radionecrose genoemd. Op de langere termijn leidt een nauwkeurige behandeling tot minder klachten en minder ziekte.
HMC Neurocentrum
HMC zegt het eerste ziekenhuis in Nederland te zijn dat de ZAP-X tot beschikking krijgt. Volgens ZIndler past dat ook bij de ambities van het HMC Neurocentrum als speerpunt van het ziekenhuis. Het geeft het HMC volgens hem ook de kans om in goede samenwerking met de neurochirurgen en neurologen wetenschappelijk onderzoek te doen naar stereotactische radiotherapie als behandeling van kanker en andere aandoeningen in de hersenen.
Multidisciplinaire zorg
De specialisten beschouwen het nauwkeurige bestralingstoestel als een waardevolle toevoeging aan de behandelopties binnen het HMC Neurocentrum. Volgens Zindler sluit het apparaat aan bij de ambitie om iedere patiënt multidisciplinaire zorg op maat te bieden, in nauwe samenwerking met neurochirurgen, neurologen en andere Nederlandse ziekenhuizen, waaronder het LUMC en het Erasmus MC.
Volgens de planning kunnen aan het einde van dit jaar de eerste patiënten worden behandeld. Bogers zegt dat collega’s van verschillende afdelingen inmiddels voorbereidingen treffen om dat mogelijk te maken. Het toestel krijgt een plek in een bunker op HMC Antoniushove, die nu nog leeg is. Met een diameter van 2,5 meter wordt het apparaat straks via een opening in de muur naar binnen gereden.
Vorige week berichtten we ook over een doorbraak bij Amsterdam UMC, waar onderzoekers als eersten de anatomie van de kleine hersenen op ongekend detailniveau in kaart hebben gebracht. Met behulp van geavanceerde beeldvorming onthult het team hoe dit hersengebied, essentieel voor zowel motorische als cognitieve functies, precies is opgebouwd.
De ontdekking werpt nieuw licht op het ontstaan van neurologische aandoeningen en kan verklaren waarom huidige behandelingen vaak tekortschieten. Volgens betrokken neurologen opent dit bovendien de deur naar de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor een breed scala aan neurologische ziekten.
