De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft een nieuwe KIC-call geopend gericht op de ontwikkeling van AI-gestuurde vroegsignalering van infectieziekten. Doel is het vroegtijdig detecteren van infectiehaarden in Nederland en het voorkomen van ontwrichtende epidemieën.
Met de call ‘Vroege detectie van (dreigende) uitbraken van infectieziekten’ roept NWO alfa-, gamma- en bètaonderzoekers op om samen te werken met het bedrijfsleven en publieke en maatschappelijke organisaties. De focus ligt op de (door)ontwikkeling van innovatieve AI-toepassingen die bestaande en nieuwe databronnen combineren om uitbraken eerder in beeld te krijgen.
Niet-biomedische en medische data
Centraal in het programma staat het benutten en combineren van al beschikbare, niet-biomedische databronnen voor vroegsignalering. Denk hierbij aan data die niet primair in de zorg worden verzameld, maar wel relevante signalen kunnen bevatten. Een belangrijke innovatie is het integreren van deze databronnen met bestaande biomedische surveillancesystemen, zoals gegevens uit het veterinaire domein, huisartsenregistraties of screeningsprogramma’s.
Door deze databronnen slim te koppelen met behulp van AI, moeten infectiehaarden sneller worden herkend. Dit kan bijdragen aan gerichte interventies en het voorkomen van grootschalige epidemieën. Aanvragers worden nadrukkelijk aangemoedigd aansluiting te zoeken bij bestaande (inter)nationale initiatieven en netwerken.
Brede aanpak en voorwaarden
Naast technologische ontwikkeling vraagt NWO expliciet aandacht voor randvoorwaarden. Aanvragers worden gestimuleerd om een plan op te stellen voor data-infrastructuur, mogelijke verdienmodellen en een concreet responseplan. Deze elementen kunnen ook worden geïntegreerd in bestaande plannen. Therapie- en vaccinontwikkeling vallen buiten de scope van deze call.
De deadline voor het indienen van aanvragen is 6 oktober 2026 om 14:00:00 CEST. Per project kan tussen de € 2.000.000 en € 3.500.000 aan NWO-financiering worden aangevraagd. NWO financiert maximaal 90% van de totale projectomvang en nooit minder dan 50%. De resterende middelen moeten via verplichte cofinanciering worden ingebracht.
Informatiebijeenkomst en workshops
Op dinsdag 10 maart van 9.30 tot 11.00 uur organiseert NWO een online informatiebijeenkomst voor geïnteresseerden. Daarnaast vinden op 19 maart en 16 april 2026 van 12.00 tot 17.00 uur collaboratieve workshops plaats op het NWO-kantoor in Utrecht. Deze bijeenkomsten zijn ook toegankelijk voor bedrijven en maatschappelijke organisaties. Voor hoofdaanvragers is deelname aan beide workshops verplicht.
Met deze KIC-call zet NWO in op een datagedreven en multidisciplinaire aanpak om infectieziekten sneller en effectiever te signaleren. AI speelt daarin een centrale rol als verbindende technologie tussen uiteenlopende databronnen en domeinen.
AI inzetten voor vroegsignalering
Onlangs schreven we over ERNIE, een AI-programma dat ontwikkeld is door onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Groningen en Certe en in staat is om infectieziekten in een vroeg stadium te signaleren. ERNIE analyseert geanonimiseerde gegevens van huisartsconsulten en herkent afwijkende patronen in klachten zoals hoesten, koorts of buikpijn. Wanneer plotseling meer mensen met vergelijkbare klachten bij de huisarts komen, slaat ERNIE aan en kan een mogelijke uitbraak zichtbaar worden voordat deze officieel is vastgesteld.
Voor het onderzoek werden ruim 440.000 consulten uit Noord-Nederland (2015–2023) geanalyseerd. Volgens de onderzoekers detecteert ERNIE virussen in een eerdere fase dan bestaande modellen, zoals die van het RIVM. Deze tijdwinst maakt het mogelijk om sneller maatregelen te nemen en verspreiding te beperken.
