Revalideren vraagt vaak om eindeloze herhaling van dezelfde oefeningen. Voor veel patiënten is dat fysiek én mentaal belastend. Met de RevSim – een revalidatie-simulatiestoel gecombineerd met virtual reality – onderzoeken onderzoekers en studenten van Fontys Paramedisch of revalidatie ook spelenderwijs kan plaatsvinden. De stoel combineert beweging, VR-games en sensortechnologie om patiënten actief te laten trainen in een virtuele omgeving.
Het idee werd jaren geleden bedacht door Geert-Jos van der Maazen van Fontys Paramedisch, profileringsteam Technologie in de Zorg. De RevSim bestaat uit een bewegende stoel die naar links en rechts en naar voren en achteren kan kantelen, zo schetst hij in de aankomende editie van ICT&health. De patiënt draagt een VR-bril en wordt ondergedompeld in een virtuele omgeving waarin verschillende oefeningen verwerkt zijn in spelvorm.
In één van de games zit de patiënt bijvoorbeeld in een roeibootje op een meer. Door met de romp te bewegen blijft de boot in balans terwijl golven tegen de boot slaan. Tegelijk verschijnen vogels in het beeld die met een virtueel zwaard kunnen worden geraakt. Door zoveel mogelijk vogels te raken, verzamelt de speler punten – terwijl ondertussen balans, rompstabiliteit en coördinatie worden geoefend.
Andere games richten zich meer op armbewegingen. In een spel dat zich afspeelt in het menselijk lichaam verwijdert de speler bijvoorbeeld plaque uit bloedvaten door schietbewegingen te maken met de armen. In een volgend level worden de longen ‘gereinigd’, opnieuw door gerichte armbewegingen. De verschillende levels combineren zo spelelementen met therapeutische oefeningen.
Bewegende stoel versterkt ervaring
Het begin van de ambitie om buiten de Fontys-deuren te treden en officieel de zorgmarkt op te gaan, is gemaakt door een samenwerking aan te gaan met ReFerox van Nick van Thull en diens vader, gespecialiseerd in het bouwen van racesimulatoren voor vrijetijdsbesteding. Daarbij moest wel de stap gezet worden van een normale racesimulatiestoel naar een simulatiestoel die revalideren als doel heeft.
Van der Maazen: “De stoel beweegt, waardoor de revalidant letterlijk en figuurlijk uit de tent wordt gelokt om bewegingen te maken. We prikkelen ze multi-sensorisch. We schakelen de ogen, oren en beweging in om te kijken of en hoe we de patiënt beter kunnen laten bewegen en het revalidatieproces tegelijkertijd aantrekkelijker kunnen maken. Je bent niet langer bewust aan het trainen, zoals bij dertig dezelfde rek- en strekoefeningen met je arm, maar onbewust.”
Volgens de betrokken ontwikkelaars kan het spelelement patiënten helpen om langer en gemotiveerder te trainen. Van Thull: “Door een beetje competitie toe te voegen met verschillende spellen, haal je de patiënt uit de normale wereld. Hij is iets leuks aan het doen terwijl hij revalideert.”
Inzicht via sensoren en data
De RevSim bevat sensoren die registreren hoe een patiënt beweegt in de stoel. Daardoor ontstaat inzicht in bijvoorbeeld balans, snelheid en nauwkeurigheid van bewegingen. Die gegevens kunnen worden gebruikt om het revalidatieproces te volgen en te analyseren.
De data laten zien welke fouten patiënten maken, hoe vaak die optreden en of er vooruitgang wordt geboekt. Dat maakt het mogelijk om training beter te evalueren en te digitaliseren.
“Daarnaast kan het hebben van de data ook noodzakelijk zijn om ziektekosten te kunnen declareren”, stelt associate lector Fred Holtkamp, eveneens werkzaam bij het profileringsteam Technologie in de Zorg van Fontys Paramedisch. “Als je kunt aantonen dat het revalideren veel sneller gaat dankzij de RevSim, dan zal de verzekeraar sneller geneigd zijn om het traject te vergoeden.”
Het volledige artikel is te lezen in ICT&health editie 2, 2026, die op 10 april verschijnt.
