Steeds meer Duitsers gebruiken kunstmatige intelligentie (AI) als eerste aanspreekpunt bij gezondheidsklachten. Bijna de helft heeft voorafgaand aan een artsenbezoek al een diagnose opgevraagd via een AI-toepassing, terwijl een aanzienlijk deel na zo’n advies zelfs afziet van een consult. Tegelijkertijd waarschuwen medisch experts dat AI waardevolle ondersteuning kan bieden, maar geen vervanging is voor een professionele medische beoordeling. Dat blijkt uit de studie KI-Nutzung im privaten Alltag 2026 van zorgverzekeraar Pronova BKK, waarvoor 3.485 volwassenen werden ondervraagd.
Uit het onderzoek blijkt dat 46 procent van de respondenten voorafgaand aan een bezoek aan de huisarts of specialist al eens een AI-toepassing heeft geraadpleegd voor een medische diagnose. Van deze groep deed 36 procent dit zelfs meerdere keren. Daarnaast geeft 62 procent aan zich te kunnen voorstellen om bepaalde gezondheidsklachten uitsluitend met behulp van een medische AI-toepassing te beoordelen, zonder een arts te bezoeken. Ongeveer de helft van deze groep zegt inmiddels regelmatig of af en toe daadwerkelijk een consult te hebben overgeslagen na een AI-advies.
Intensief AI-gebruik
Vooral jongvolwassenen maken intensief gebruik van AI voor gezondheidsvragen. Van de 18- tot 29-jarigen heeft 86 procent al eens een chatbot zoals ChatGPT geraadpleegd voor medische informatie. Ook onder ouderen groeit het gebruik: ongeveer een kwart van de 60-plussers heeft inmiddels AI ingezet om gezondheidsadvies te krijgen.
AI wordt niet alleen gebruikt als alternatief voor een arts, maar ook als tweede mening. Van de respondenten jonger dan 30 jaar zegt 62 procent een medisch advies van een arts te hebben gecontroleerd met behulp van AI.
De ervaringen zijn overwegend positief. Van de gebruikers die een AI-diagnose of medisch advies ontvingen, is 87 procent tevreden over de antwoorden. Toch blijkt dat AI ook invloed heeft op behandelkeuzes. Wanneer de beoordeling van AI afwijkt van die van een arts, kiest ongeveer een kwart van de respondenten voor het AI-advies. Onder 50- tot 59-jarigen loopt dit zelfs op tot ongeveer een derde.
Voorzichtheid geboden
Volgens internist en medisch adviseur Anke Hurst van Pronova BKK vraagt deze ontwikkeling om voorzichtigheid. "AI kan verouderde, onvolledige of simpelweg onjuiste informatie geven, omdat zij vaak niet werkt met gecontroleerde bronnen en actuele richtlijnen. Bovendien kent AI alleen de gegevens die patiënten zelf invoeren. Ontbreekt belangrijke informatie, dan kan ook het antwoord onbetrouwbaar zijn."
Veel respondenten waarderen vooral dat AI medische informatie begrijpelijk uitlegt en ruimte biedt om onbeperkt vervolgvragen te stellen. Vooral oudere gebruikers ervaren dit als een belangrijk voordeel. Van de 60-plussers die AI voor gezondheidsvragen hebben gebruikt, vindt 40 procent het eenvoudiger om aanvullende vragen aan een AI-systeem te stellen dan tijdens een consult met een arts.
Volgens Hurst kan een medisch gevalideerde AI in de toekomst een nuttige ondersteunende rol spelen door medische begrippen toe te lichten, informatie te herhalen en patiënten beter voor te bereiden op een gesprek met hun arts.
Advies van arts blijft essentieel
Tegelijkertijd blijft persoonlijk medisch advies volgens de meeste respondenten essentieel. Zo geeft 56 procent aan dat artsen beter begrip hebben voor de persoonlijke situatie van patiënten. Daarnaast beschouwt 55 procent de informatie van artsen als betrouwbaarder, terwijl slechts 10 procent hetzelfde zegt over AI-toepassingen.
Hurst benadrukt daarom dat AI vooral als aanvulling moet worden gezien. Bij ernstige pijn, duidelijke beperkingen, ongebruikelijke klachten of symptomen die verergeren of niet verbeteren, blijft een medische beoordeling noodzakelijk. Dat geldt volgens haar in het bijzonder voor jonge kinderen, ouderen en mensen met bestaande gezondheidsproblemen.
De beste AI voor gezondheidsvragen
Begin dit jaar is onderzocht welke AI-taalmodellen (LLM’s) het meest betrouwbaar zijn als het gaat om gezondheidsvragen. Daarvoor vergeleken onderzoekers 31 algemene en medische AI-tools voor klinische aanbevelingen. AMBOSS LiSA 1.0 presteerde het best met een nauwkeurigheid van 62,3 procent, gevolgd door Gemini 2.5 Pro, Glass Health 4.0, GPT-5 en Claude Sonnet 4.5. Kleinere taalmodellen scoorden duidelijk lager. Opvallend was dat patiëntveiligheid niet alleen werd bedreigd door fout advies, maar vooral door noodzakelijke maatregelen niet aan te bevelen.
In 22 procent van de gevallen dreigde ernstige schade; bij 77 procent daarvan ging het om zo’n gemiste interventie. Het beste AI-model scoorde ruim beter dan internisten, maar kan artsen niet vervangen vanwege het belang van lichamelijk onderzoek, context en empathie. Multi-agent-systemen, waarin meerdere modellen elkaar controleren, bleken aanzienlijk veiliger. De onderzoekers pleiten daarom voor formele regulering, medische trainingsdata en strenge privacyregels.
