Laten we toewerken naar informatie ‘auto’nomie

do 16 juli 2026 - 14:00
Laten we toewerken naar informatie ‘auto’nomie
Data in de zorg
Blog

De verzekeringsmaatschappij aan de lijn, ze denken dat ik een nul vergeten ben in het bedrag dat ik de aansprakelijke tegenpartij heb gefactureerd. Eerlijk van ze trouwens. Maar nee, 125 euro kostte een nieuw achterlichtje, en wat klein grut, beschadigd door de aanrijding van achteren. En het monteren kon ik zelf.

Van hieruit moet ik nog toewerken naar wat dit met informatieautonomie te maken heeft. Blijf bij me, dat komt. Ik moet eerst nog even uitleggen dat de auto waar ik over heb een Burton is. Een kitcar, een auto die ik samen met mijn destijds 14-jarige zoon zelf gebouwd heb op basis van een afgekeurde lelijk eend. De simpelheid zelve en zoals ik het zelf ook wel eens omschrijf: een ode aan de imperfectie.

De perfectie zit 'm dan wel weer in dat deze auto eigenlijk het eeuwige leven heeft. Want alle onderdelen worden inmiddels weer (na)gemaakt en als er iets kapot is kan ik het zelf repareren. Een tijdje geleden heb ik er een compleet nieuw chassis onder gezet (ok, vanwege tijdgebrek heb ik dat maar even laten doen).

Vindt de link

Nog steeds geen link naar informatieautonomie? Nou ja, een beetje. Onthoud dat eeuwige leven. Onthoud die 125 euro voor onderdelen waar dat bij een gemiddelde moderne auto het twintigvoudige of meer kost. Onthoud dat zelf kunnen repareren.

Nu ga ik naar de informatiewereld en de geschiedenis die ik daarin meemaakte. Ik was al onder de indruk van de overgang van een gewone naar een elektrische typemachine! Nog mooier werd het met tekstverwerking, Wordperfect en matrixprinters.

Ergens ontstond er de mogelijkheid om PDF's te maken - nóg fraaier, met plaatjes en tabellen erin. Ik ging mijn papieren scannen en een digitaal archief maken. Evernote verscheen, járen mijn absolute favoriet om documenten en aantekeningen te verzamelen. Er kwamen allerlei steeds handigere en flitsende apps voor van alles en nog wat.

Cirkel is rond

En nu? Nu ben ik eigenlijk weer helemaal teruggegaan, en heb ik een soort digitale informatie-Burton. Met een eeuwig leven. Met heel weinig kosten. Die ik zelf kan repareren en vormgeven. Nu hou ik mijn informatie bij in simpele tekst-bestandjes van hooguit een paar kilobyte. En dat is een zegen! Ik leg straks iets meer uit in welke vorm ik dat doe, maar ik ga eerst naar de reden waarom ik hier ben uitgekomen.

Dat kan ik het beste doen aan de hand van een recent verschenen boek van Martijn Aslander: Informatieautonomie. Aslander propageert al een tijd lang een filosofie die bij mij onmiddellijk resoneerde: we moeten informatie uit die documenten halen en gaan denken in een netwerk van micro-notities. In zijn boek legt hij deze filosofie haarfijn uit en geeft hij ook aan hoe hij met deze gedachte bij onder andere overheden, bibliotheken en politie aan het pionieren is met het ontsluiten van informatie.

Ontsluiten van informatie

Die laatste drie woorden, daar gaat het om: ont-sluiten van informatie. Het uit de opgeslotenheid halen. En dit is iets waar ik in mijn hele medische carrière tegenaan ben gelopen: We hebben onze medische informatie te veel opgesloten. We beheren data, informatie en kennis van patiënten in systemen. Die systemen kunnen informatie soms heel mooi en functioneel weergeven, maar ze kunnen het slecht delen!

Ik weet dat er nog heel wat praktische bezwaren te overwinnen zijn, maar ik raad iedere dataspecialist en medische softwareontwikkelaar aan om dat boek van Aslander te lezen. Ik wil het nog meemaken: medische informatie als informatie-atomen in een ontsluitbaar netwerk. Beschikbaar waar het beschikbaar moet zijn (uiteraard wel veilig, wat het meteen al een stuk complexer maakt).

Een klein inkijkje in hoe ik tegenwoordig met mijn eigen informatie om ga: ik begon een jaar of zes geleden te noteren in Roam Research. Maar dat was een cloud-achtige oplossing. Niet lang daarna kwam Obsidian beschikbaar: Een volledig lokaal werkend programma, waarmee je tekstbestandjes op je eigen harde schijf ontsluit en in een soort wijdvertakt netwerk - een wiki - al die kennis aan elkaar linkt. Het is gratis, voor een paar tientjes per jaar bieden ze een streng beveiligde sync aan zodat je het ook op andere apparaten beschikbaar hebt. Als het programma zou stoppen, is er niet veel aan de hand, tekstbestandjes zijn universeel, er is geen vendor lock-in.

En het allermooiste: AI blijkt supergoed overweg te kunnen met die bestandjes. Claude Cowork is mijn assistent geworden die niet meer algemene antwoorden geeft, maar op basis van míj́n aantekeningen en notities. En dat blijkt superkrachtig!

Elkaar helpen

Er zijn op- en aanmerkingen te maken. Zo zit er nog een redelijk steile leercurve in het opzetten van een goede Obsidian-kluis (maar het is een stuk makkelijker dan het bouwen van een Burton.) En zoals ik veel bruikbare tips heb gekregen van ervarener mensen (digitalefitheid.nl!), zo kunnen we elkaar daar als zorg-collega's ook bij helpen.

Maar het belangrijkste is dat we anders moeten gaan denken over informatie en data. Hoe gaan we het beter ontsluiten. Hoe gaan we het vloeibaar maken. We kunnen ons laten raken door het boek van Aslander en door mijn beeldspraak van de Burton: Simpel, eenvoudig te repareren, goedkoop, en hij doet 't altijd. En dan heb ik het allerbelangrijkste nog niet eens genoemd: heel erg leuk om in te rijden!


Ook dit onderwerp krijgt een prominente plek tijdens de ICT&health World Conference 2027. Wil je erbij zijn en niets missen? Reserveer dan tijdig je ticket.