Zorgprofessional wordt trainer van humanoïde robot

Humanoïde robots vinden voorzichtig hun weg naar de zorg. Ze rijden medicijnkarren rond, ondersteunen bij tilwerk en voeren nachtrondes uit. De technologie ontwikkelt zich snel, maar succesvolle inzet vraagt om meer dan geavanceerde hardware en slimme software. Volgens voormalig ICT&health redactieraadlid Xenia Kuiper wordt het verschil vooral gemaakt tijdens de trainingsfase – en daarin speelt de zorgprofessional een cruciale rol.

Een belangrijke trainingsmethode is imitation learning, aldus Kuiper in ICT&health 2. Daarbij leert een robot door menselijke handelingen te observeren en na te bootsen. Via besturing op afstand en sensoren worden onder meer bewegingen, draaihoeken en de uitgeoefende kracht vastgelegd.

Robots kunnen daarnaast leren van grote aantallen voorbeeldvideo’s. Beelden bevatten echter geen informatie over bijvoorbeeld het gewicht van een patiënt, een kwetsbare heup of een gladde vloer. Daarom moeten videobeelden worden gecombineerd met sensordata en live demonstraties.

Overige opties

Ook digitale tweelingen bieden mogelijkheden. In virtuele kopieën van zorgafdelingen kunnen robots talloze scenario’s doorlopen zonder patiënten in gevaar te brengen. Zo leren ze omgaan met onverwachte gebeurtenissen, zoals een vallend glas, een plotseling opstaande patiënt of een drukke gang. Vervolgens moet blijken of de robot deze kennis ook kan toepassen in de rommelige en onvoorspelbare werkelijkheid.

Nieuwe Vision-Language-Action-modellen combineren taalbegrip, visuele waarneming en motorische aansturing. Hierdoor kunnen zorgprofessionals een robot straks gewoon in natuurlijke taal instrueren. Zij hoeven daarvoor geen programmeur te zijn: kennis van goede zorg, empathie en het vermogen om te regisseren zijn belangrijker.

Nú experimenteren

Humanoïde robots zijn nog kwetsbaar in ongestructureerde omgevingen en missen geregeld het intuïtieve oordeel van zorgprofessionals. Toch is dit volgens Kuiper het moment om te experimenteren. Robots functioneren het beste wanneer zij samen mét het zorgteam worden opgeleid, niet vóór het team. Medewerkers moeten hun gedrag leren begrijpen, fouten kunnen corrigeren en bepalen welke kennis en waarden de robot meekrijgt.

Met de juiste training kunnen humanoïde robots zorgprofessionals ondersteunen bij fysieke en routinematige taken. Zo ontstaat meer ruimte voor het menselijke contact dat robots vooralsnog niet kunnen vervangen.

Dit artikel gemist? Lees het in editie 2, 2026 van ICT&health en in ons online magazine.