Voor wie niet goed kan lezen en schrijven, de Nederlandse taal niet goed machtig is of digitaal minder vaardig, gaan ICT-ontwikkelingen veel te snel. Dat zegt Huub Sanders, een van de twintig vrijwilligers die werkzaam is bij het onlangs geopende Digi-Taal Servicepunt in Ziekenhuis Rivierland in Tiel. In de zorg wordt steeds meer gebruikgemaakt van digitale toepassingen. Ziekenhuis Rivierenland vindt het daarom belangrijk om patiënten die nog niet zo digitaal vaardig zijn, te helpen.
Voor patiënten maakt digitalisering de zorg toegankelijker. Patiënten kunnen bijvoorbeeld online het medisch dossier inzien, vragenlijsten online invullen of herhaalmedicatie aanvragen. “Maar dat geldt zeker niet voor iedereen”, weet Sanders inmiddels. “Om te beginnen sta je er echt van te kijken hoeveel mensen er nog zijn die thuis niet over een computer beschikken. En toepassingen die voor mij als doorgewinterde ICT’er eenvoudig zijn, zijn dat voor sommige doelgroepen helemaal niet.”
Dat begint al met kunnen lezen en schrijven. Sanders: "Ben je laaggeletterd, dan loop je zodra je de pc hebt aangedaan al tegen een probleem aan. Of denk aan anderstaligen. Ook die groep ervaart vaak problemen bij het kunnen lezen en begrijpen van informatie die in het ziekenhuis wordt verspreid. En dan hebben we het nog niet eens gehad over het gebruiken van computerprogramma’s.”
Bestuurder Wendy Bosboom van Ziekenhuis Rivierenland vindt het heel belangrijk om al deze mensen niet te vergeten. “Het is niet gangbaar om in een ziekenhuis een ontmoetingsplek te hebben zoals het Digi-Taal Servicepunt. Maar we zien nu al dat het een welkome aanvulling is op onze zorgverlening. Het is een belangrijke extra service voor onze patiënten.”
Signalen laaggeletterdheid
“In ons ziekenhuis helpen we patiënten ook naast de reguliere zorg graag verder op weg als dat nodig is”, aldus Bosboom. “Daarom was er eerder ook al een servicepunt voor patiënten, het Oranje Servicepunt. Daarbij lag de focus vooral op het signaleren en verder helpen van mensen die laaggeletterd zijn. De aanleiding hiervoor was het hoge percentage laaggeletterden en anderstaligen in de regio. Het Oranje Servicepunt kon vanwege de coronapandemie niet langer openblijven.”
Je staat ervan te kijken hoeveel mensen thuis nog geen computer hebben
Het nieuwe Digi-Taal Servicepunt heeft een prominente positie in de centrale hal van het ziekenhuis en richt zich op zowel ondersteuning bij digitale toepassingen als op het signaleren en doorverwijzen van laaggeletterden, vervolgt de bestuurder. “Zij zijn speciaal getraind om signalen van laaggeletterdheid op te vangen. Wanneer onze vrijwilligers merken dat iemand niet of niet goed kan lezen of schrijven, kunnen zij mensen doorverwijzen naar de taalpunten in de regio. De combinatie digitale vaardigheden en taalvaardigheid maakt het concept van het servicepunt sterker en maakt ook de drempel lager om er gebruik van te maken. We betrekken natuurlijk ook de zorgverleners bij deze vorm van ondersteuning aan patiënten. We informeren ze over de meerwaarde en zorgen dat ze patiënten doorverwijzen. De zorgverlener kan zich in het gesprek met de patiënt dan volledig op de behandeling richten.”
Aanmelden vanuit huis
Om patiënten op weg te helpen met de digitale toepassingen, werkt Ziekenhuis Rivierenland nauw samen met partners in de regio, waaronder Bibliotheek Rivierenland. “De bibliotheek verzorgt voor inwoners uit de regio de cursus DigiVitaler”, vertelt Bosboom. “Deze cursus is aan te raden voor mensen die in zijn algemeenheid meer willen weten over het werken met online toepassingen. De inhoud van deze gratis cursus is afgestemd op de behoeften en er wordt uitleg gegeven over specifieke toepassingen zoals MijnZR (Mijn Ziekenhuis Rivierenland, red.) en beeldbellen via BeterDichtbij.”
Het ziekenhuis hoopt zo stap voor stap alle doelgroepen te helpen om online hun weg te vinden, zodat er meer tijd besteed kan worden aan de daadwerkelijke behandeling van de patiënt. Zo heeft ook het aanmeldproces van patiënten in het ziekenhuis een ontwikkeling doorgemaakt, schetst Bosboom. “Van rijen wachtenden aan de balie, gingen we naar aanmeldzuilen in het ziekenhuis waar patiënten zichzelf konden aanmelden. Sinds kort kan dit ook vanuit huis. Idealiter verdwijnen op termijn dan ook die zuilen uit het ziekenhuis en is het de bedoeling dat steeds meer mensen de digitale weg vanuit huis kunnen vinden.”
‘Modern gedoe’
“Onze ondersteuning gaat soms verder dan alleen mensen helpen om de digitale weg in het ziekenhuis te vinden”, zegt vrijwilliger Sanders. “Zo kwam er onlangs iemand bij ons om hulp vragen die al drie maanden bezig was om uit te zoeken welke gebruikersnaam en wachtwoord bij welke digitale toepassingen hoorde. Toen hij voor de eerste keer bij ons aanklopte, nam hij een beetje moedeloos plaats en verzuchtte dat hij niets meer van ‘al dat moderne gedoe’ begreep. Hij legde zijn notitieblokje met een twintigtal gebruikersnamen en wachtwoorden voor zich op tafel en samen zijn we gaan puzzelen. Vervolgens is hij vier keer bij ons op de koffie geweest in het Digi-Taal Servicepunt. Opgewekt liep hij uiteindelijk de deur weer uit. Ik heb hem niet alleen met de online toepassingen van het ziekenhuis geholpen, maar ook met een aantal andere zaken. En laatst kreeg een collega nog een doos chocola van een dame omdat ze zo blij was dat we haar hebben geholpen om haar uitleg te geven over MijnZR.”
Proefperiode geslaagd
De eerste resultaten en opbrengsten van de proefperiode in januari zijn hoopgevend. Al een mooi aantal patiënten wist de weg naar het Digi-Taal Servicepunt te vinden. Ook de zorgverleners van het ziekenhuis weten steeds beter dat ze hun patiënten kunnen doorverwijzen naar servicepunt. Inge van den Broek van de PatiëntenAdviesraad is blij dat - mede dankzij een bijdrage van de stichting Vrienden van Ziekenhuis Rivierenland - het servicepunt mogelijk is gemaakt.
“Een groep die anders minder mee kon komen, kan door het servicepunt nu wél leren om digitaal vaardig te worden”, vertelt Van den Broek. “Dit is hoe het gaat zijn in de toekomst. Het is belangrijk dat we iedereen daarin meenemen. Er is een moment gekomen waarop je niet meer met je overschrijfformulier naar het postkantoor kon om geld over te boeken. Diezelfde verschuiving zien we in de zorgverlening. Op een gegeven moment kan je niet meer anders en zal je dus wel moeten. En zolang niet iedereen digitaal vaardig is, willen we de toegankelijkheid tot de zorg ook voor deze groep borgen.”
