Zelfs de meest ervaren huisarts zit wel eens met de handen in het haar. Bij complexere vragen over diagnose of behandeling is het dan gebruikelijk om te overleggen met een specialist. De telefoontjes over en weer met de tweede lijn zijn voor een groot deel te ondervangen met een virtueel meedenkconsult. De Prisma-app ondersteunt op deze manier ruim 800 huisartsen en draagt bij aan het waarmaken van netwerkgeneeskunde.
Twee jaar geleden klonk het nog als toekomstmuziek. Paul Koning, orthopedisch chirurg, kwam tijdens een sabbatical in 2018 op het idee om huisartsen te ondersteunen met anderhalvelijns zorg. In dat jaar kruisten zijn wegen zich met die van Joost Bruggeman, grondlegger van berichtendienst Siilo. Er ontstond een hechte samenwerking. Lang verhaal kort: Prisma werd onderdeel van de Siilo-app en maakt gebruik van diens veilige berichtentechnologie.
“Huisartsen kunnen laagdrempelig hun vraag stellen”, vertelt Koning. “Dat kan op elk moment van de dag. Je pusht je vraag en krijgt antwoord van een complementair team van specialisten. Je kunt het zien als een asynchroon MDO. Post je een vraag bij orthopedie, dan kan je een antwoord ontvangen van een orthopeed, een sportarts en radioloog.” De specialisten die participeren, kunnen tussen de bedrijven door antwoord geven. Dat kan inzichten opleveren waar je als huisarts niet aan hebt gedacht. Onnodige doorverwijzingen naar de specialist worden op deze manier voorkomen.”
Koning beaamt dat er nog steeds telefonisch contact mogelijk is en blijft, met één op één kennisoverdracht. “Alleen is het dan maar afwachten wie je te pakken krijgt. Jouw vraag overvalt degene met wie je wordt doorverbonden en het moet dan vaak haastig tussendoor.”
Snel antwoord
Koning heeft intussen ruim 140 specialisten aan het virtuele meedenkconsult weten te verbinden. Het zijn specialisten die onderwijsminded zijn: ze vinden het leuk om snel en kortlopend kennis over te dragen. Op die manier heeft de vraagsteller vaak binnen een paar uur antwoord. Soms loopt beantwoording uit tot twee dagen, afhankelijk van het specialisme.
Als de reactietijden op de gepushte vraag toenemen, komt Koning in actie. “Ik vraag dan of ze andere specialisten kennen die onderwijsminded zijn en benadruk dat we samen méér weten. Zo breidt het aantal meedenkend specialisten zich gestaag uit. Dat model werkt goed.”
Spelregels
Een arts wordt in het algemeen gezien als ‘alwetende’. Een vraag stellen kan ongemakkelijk zijn, want: heb je je kennis dan wel op orde? Koning herkent die gedachte en daarom gelden er basisregels voor alle gebruikers van de Prisma-app.
“Iedere vraag is welkom. Iedere mening wordt gerespecteerd. De huisarts is degene die de vraag stelt. Eén of meer specialisten geven antwoord met een onderbouwing. Dat doen ze zoveel mogelijk anticiperend op de casus, om dialoog te voorkomen. Daar is de app niet voor bedoeld. Ook doen we niet aan consensus – de huisarts synthetiseert uit de reacties wat voor hem toepasbaar of aannemelijk is. Op deze manier wordt kennis razendsnel en tussen de verschillende disciplines gedeeld. De Prisma-app draagt bij aan netwerkgeneeskunde.”
Minder verwijzingen
Daar had zorgverzekeraar Menzis wel oren naar. Om te zien hoe de app in de praktijk uitpakt, werd vorig jaar een proef gedaan bij twee Nijmeegse gezondheidscentra van ongeveer twintig huisartsen. De proef onder 100 patiënten met orthopedische klachten toonde aan dat doorverwijzing naar een orthopeed in het ziekenhuis niet altijd nodig is. Ook werd een positief effect op het werkplezier van de huisarts gezien.
Dit was voldoende aanleiding om het concept verder uit te werken. “We willen de zorg in Nederland toegankelijk houden en deze app past bij onze visie op digitale zorg,” stelt Thomas Winter, projectmanager bij Menzis. Hij noemt het een duurzaam concept, goed schaalbaar en voor huisartsen heel toegankelijk. “We zijn begin 2020 een abonnementsmodel overeengekomen. Half mei hebben we onze handtekening gezet onder een samenwerkingsovereenkomst voor de komende drie jaar. Voor elke deelnemende huisarts vergoeden we het gebruik van de Prisma-app. We maken hiervoor afspraken met samenwerkingsverbanden, zoals zorggroepen en gezondheidscentra.”
Doorontwikkeling
Het gaat om een traject van drie jaar: in die tijd moet het platform zich bewijzen. De eerste versie van de app werd in 2018 gelanceerd. Inmiddels zijn er ‘lessons learned’ die worden doorgevoerd bij de doorontwikkeling, vertelt Koning.
“De chatgroep werkte niet, die hebben we aangepast door met tegels te gaan werken. Ook maken we de app steeds intuïtiever op basis van de vragen die de huisarts plaatst. Daar richten we de kennisbank op in. Verder willen we een landelijk netwerk van geïntegreerde hubs creëren. Hubs zijn losse regionale verbanden van huisartsen en specialisten. Zo’n 70 procent van de vragen is regionaal af te handelen. De eerste generatie specialisten wil wel centraal, voor huisartsen uit het hele land, vragen beantwoorden. De tweede generatie bedient liever de eigen regio. Door nieuwe features kunnen we de digitale samenwerking leuker en effectiever maken.”
Het aantal deelnemers groeit volgens de initiatiefnemers stevig door. Bij de start bestond de kopgroep uit drie orthopedisch chirurgen en zeven huisartsen, inmiddels is het peloton gegroeid tot 140 specialisten en ruim 800 huisartsen. VWS staat positief tegenover het initiatief, evenals de NZa.
Regionale inbedding
De Prisma-app wordt vooral gebruikt door huisartsen in een brede strook dwars door Nederland, pakweg van Den Haag/Rotterdam tot voorbij Nijmegen/Den Bosch. Koning vermoedt dat dit te maken heeft met de netwerken van huisartsen die elkaar kennen en de waarneemgroepen die regionaal georganiseerd zijn.
Groeien naar de andere windrichtingen is het streven, “maar wel gedoseerd. Toename van het aantal huisartsen moet gelijke tred houden met het aantal specialisten dat bereid is vragen te beantwoorden. Welke verhouding daarvoor geldt, dat zijn we nu samen met Menzis aan het onderzoeken.”
Verschuiving kosten
Winter ziet de Prisma-app als een goed voorbeeld van het credo ‘move knowledge, not patients’. Het sluit aan op de triple aim: het duurzaam organiseren van zorg, waarbij de ervaren kwaliteit van zorg omhooggaat, de gezondheid van mensen verbetert en de kosten dalen.
“Zorgverzekeraars werken aan de transitie van productiegerichte financiering naar een model van waardegedreven bekostiging. We sturen steeds meer op uitkomsten en in die uitkomstgerichte zorg wordt niet het gebruik van zorg beloond, maar de kwaliteit van de geleverde zorg. Uit onderzoek op de langere termijn hopen we duidelijk te krijgen in welke mate de Prisma-app effectief is. Het zou namelijk ook kunnen voorkomen dat een patiënt te lang in de eerstelijnssetting wordt behandeld en daardoor langere tijd duurdere zorg in de tweedelijn nodig heeft.”
Coronacrisis
De coronacrisis gaf de Prisma-app een boost. Koning hierover: “Begin dit jaar zagen we dat het aantal vragen voor het infectie-team toenam.” Als spin-off is het infectie-team van Prisma gekloond, uitgebreid en omgezet tot een platform in Siilo, dat nu fungeert als landelijk Covid-19 netwerk. Huisartsen, GGD-artsen en internisten/infectiologen en diverse andere specialisten werken hierin samen.
Ook zijn er 25 regionale platformen (voor alle GGD-regio’s in Nederland) ‘klaargezet’ waarvan er uiteindelijk zeven in gebruik zijn genomen. Huisartsen, GGD-artsen en lokale internisten communiceren met elkaar over Covid-19. De data in dit platform zijn interessant voor wetenschappelijk onderzoek.
Hoe werkt Prisma?
De beantwoording van virtuele meedenkconsulten geeft huisartsen handvatten voor verdere behandeling van de patiënt, het voorkomt onnodige verwijzingen en is een zelflerend systeem. Prisma brengt huisartsen laagdrempelig in contact met medisch specialistische kennis wanneer daar op dat moment behoefte aan is. Huisartsen kunnen in de vorm van het virtuele meedenkconsult snel, eenvoudig en geanonimiseerd casuïstiek inbrengen, onafhankelijk van locatie of directe beschikbaarheid. Vaak binnen een paar uur, uiterlijk binnen twee dagen heeft de huisarts antwoord op zijn vraag. Prisma biedt het meedenkconsult voor 16 specialismen en drie thema’s: ouderen, infecties en SOLK.
Binnen Prisma vindt alles plaats achter ‘tegels’, zowel op de app als de webversie (web.siilo.com). Achter deze tegels bevindt zich de ‘wall’; hier kan de casuïstiek gepost, gezocht en gelezen worden. Huisartsen kunnen de database raadplegen voor eerdere besproken casuïstiek, maar er kan ook door de medisch specialisten naar verwezen worden wanneer zij al eerder een vergelijkbare casus hebben beantwoord.
