Leven met een chronische aandoening vraagt vaak om aanpassingen aan de levenswijze en de omgeving waar geleefd en gewerkt wordt. Gezonde leefstijl, hygiënemaatregelen zoals afstand houden, vaker en grondiger handen wassen, het mijden van drukke plekken, goed en regelmatig ventileren zijn ons, Geert-Jan van Hal en Ineke Hazelzet, niet vreemd. Een andere consultvorm dan face-to-face contact in de spreekkamer en zelfmetingen horen bij ons leven met een chronische aandoening.
COVID-19 houdt Nederland en de rest van de wereld al meer dan een halfjaar in een wurggreep. Het wonder van de spreekkamer werd het wonder van de huiskamer. COVID-19 bracht digitale ondersteuning in een stroomversnelling. Dit maakt ook meteen heel duidelijk waar het om gaat als je te maken hebt of krijgt met een ingrijpende aandoening. Nadenken en praten over wat er echt toe doet in het leven is nu voor menigeen dichterbij dan ooit. Informatie en zorg dichtbij als het kan en verder weg als het moet, is voor ons inmiddels een vanzelfsprekendheid.
In deze coronacrisis is in ieder geval heel helder en duidelijk geworden dat samenwerking en betrouwbare informatie het verschil maken. Je verzamelt en deelt samen informatie. Op basis ervan neem je samen de best mogelijke beslissingen, wetend dat je nog niet alles weet en dat er snel voortschrijdend inzicht beschikbaar is: bij beslissingen over goede zorg voor een goed leven of voor een goed levenseinde. Bij samen bruggen bouwen tussen beleid, praktijk en wetenschappelijk onderzoek.
Onrust en onzekerheid
Het coronavirus zorgt voor veel onrust en onzekerheid. Het richt nogal wat schade aan, ook onder jonge en voorheen gezonde mensen. Waar de een milde klachten krijgt, overlijdt een ander aan ernstiger uitingsvormen van COVID-19. Zij die herstellen, hebben niet zelden langdurig ingrijpende gezondheidsklachten zoals longproblemen, schade aan het hart, neurologische klachten. Hun revalidatie lijkt langdurig. Mondiaal onderzoeken wetenschappers de symptomen, behandelopties en testmogelijkheden. Ze werken hard aan de snelle ontwikkeling van een effectief vaccin.
Afgelopen voorjaar maakte gebrek aan van alles snelle oplossingen nodig. Voor de opvang van patiënten zijn noodvoorzieningen ingericht in tenten, hallen en zelfs hotels. Ziekenhuizen hebben hun IC-capaciteit verhoogd. Ze werken nog meer dan voorheen samen om de juiste zorg aan patiënten met of zonder COVID-19 te kunnen geven.
Dan zijn er groepen die het bestaan van het virus ontkennen, de ernst van COVID-19 bagatelliseren en complotten verantwoordelijk houden voor het verspreiden van het coronavirus en het instellen van alle noodmaatregelen. De lockdown wordt betwijfeld, zowel of die wel op tijd kwam en tijdig werd opgeheven, als of die wel zo intelligent was. Dit onrust stoken draagt in ieder geval niet bij aan het leven van compassie met hen bij wie COVID-19 een zware tol eist: patiënten, naasten, nabestaanden, zorgverleners.
Ondersteuning
Toch is er vooral veel positiefs gebeurd. Het Landelijk Coördinatiecentrum Patiëntenspreiding heeft ziekenhuizen ondersteund met het vinden van het juiste bed voor de juiste patiënt. Samenvattingen van huisartsdossiers kunnen gedurende de coronacrisis met mondelinge toestemming en gelogd uitgewisseld worden. Persoonlijke beschermingsmiddelen worden ingekocht en gedistribueerd door een consortium waarin de overheid participeert. De productie is in Nederland opgepakt door bedrijven die voorheen bijvoorbeeld filters of bedden maakten. Voor de productie van de persoonlijke beschermingsmiddelen herprogrammeerden zij hun machines of bestelden nieuwe.
Zorgverleners, normaal werkzaam op andere afdelingen dan de IC, Interne of Longgeneeskunde, werden geschoold in zorg voor patiënten op COVID-afdelingen. Patiënten krijgen in eerste instantie zorg op afstand. Dit alles kan niet zonder technologische ondersteuning zoals e-consult, videoconsult, telefonisch consult, zelfmeting, online inzage, digitale gegevensuitwisseling, e-learning.
Eigenlijk bizar dat een pandemie nodig bleek om met deze maatregelen het werk, de gegevensuitwisseling, zorgprocessen en materiaalvoorraden versneld en laagdrempelig efficiënter, passender, waardevoller te organiseren.
