Onze samenleving wordt steeds meer data-gedreven. Een goede analyse van verzamelde data kan waardevolle inzichten opleveren. Dat is ook één van de belangrijkste bevindingen van het 3D Lab van het Radboudumc. Sinds 2006 verzamelen medical engineers informatie over patiënten vanuit diverse bronnen, zoals 3D-foto’s en andere imagingbronnen. Met als gevolg nieuwe inzichten en behandelmethodieken. In combinatie met innovatieve technieken als 3D-print en Augmented Reality (AR) levert dit waardevolle kennis en best practices op, die diagnose en behandelingen voortdurend verbeteren.
3D-print en AR
Het is voor iedere patiënt een zegen om weer voluit te kunnen lachen, een geslaagde borstreconstructie achter de rug te hebben of een nieuwe kaak of zelfs schedel te krijgen die precies op maat is gepland en eventueel ook gemaakt. Personalized behandelen, waarbij de patiënt centraal staat, wordt beter mogelijk door de inzet van 3D-technologie. Het gaat daarbij niet alleen om 3D-print. Ook door Augmented Reality en Virtual Reality in te zetten, worden resultaten bereikt die eerder niet mogelijk waren. Het 3D Lab van Radboudumc is steeds op zoek naar innovaties die processen sneller en efficiënter maken en die het patiëntenwelzijn verbeteren.
“Hoewel we mooie resultaten halen met 3D-print, heb ik nog veel hogere verwachtingen van AR,” zegt Stefaan Bergé, hoogleraar Mond-, Kaak- en Aangezichtschirurgie van Radboudumc. Hij kwam in 2005 over vanuit Bonn om in Nijmegen aan een 3D-project te werken, dat uiteindelijk resulteerde in het 3D Lab, dat sinds 2006 in die vorm bestaat. “We hebben sinds 2006 enorme stappen gemaakt. We delen onze kennis en ervaring inmiddels met andere afdelingen in het ziekenhuis én met andere academische ziekenhuizen in Nederland. Inmiddels wordt zo’n 85% van de klinische patiënten van onze afdeling met behulp van 3D-techniek voorbereid voor behandeling. Zorg op maat is geen toekomst meer, maar realiteit.”
Patiëntenwelzijn
Dat de inzet van 3D-technologie tijd bespaart en efficiënter is, staat volgens Stefaan Bergé als een paal boven water. Maar nog aansprekender vindt hij het feit dat deze technologie het welzijn van patiënten enorm verbetert.
“Wij zetten hiervoor de 3D-technieken op verschillende wijzen in. We vonden het geweldig toen we 3D-printen konden inzetten voor toepassingen in de zorg. Wij gebruiken het bijvoorbeeld om een mal te maken voor kaakoperaties. Inmiddels zien we dat Augmented Reality weer andere voordelen heeft. Want door een planning te projecteren op bijvoorbeeld de schedel, heb je helemaal geen geprinte malletjes meer nodig. We kijken dus bij elke ingreep en in ieder proces welke techniek we het beste kunnen inzetten. Maar het is zonneklaar dat de nieuwe technologie werkt en processen verbetert.”
Innovatie vergt lef
Bergé kan niet voldoende benadrukken hoe belangrijk het is om de deuren wagenwijd open te zetten voor innovatie. “Het is onze academische en maatschappelijke plicht om innovatie steeds op het netvlies te hebben.”
Het bestuur van Radboudumc toont met organisatorische en financiële ondersteuning dat zij hier volledig achter staan. Onderzoek naar de beste en meest efficiënte behandelmethoden kost tijd, maar inmiddels zijn de financiële voordelen aantoonbaar. Daarnaast is er sprake van een sterk verbeterde gezondheidsbeleving van patiënten.
“Ruimte bieden aan innovatie vergt een moedig management en een moedig bestuur. Er is altijd een kans dat dingen mislukken. Maar als wij een kaakoperatie terug kunnen brengen van vijf naar drie uur, dan moet toch voor iedereen duidelijk zijn wat de voordelen zijn,” aldus Bergé.
Data, data, data
“Software is eating the world,” is de bekende uitspraak van LinkedIn-investeerder Marc Andreessen uit 2011. Steeds meer producten en diensten worden aangestuurd door software en genereren data. Door deze data slim te gebruiken, ontstaan nieuwe product-dienstcombinaties.
Tien jaar geleden stond daarom de eerste medical engineer aan de basis van het 3D Lab. Inmiddels werkt een compleet team aan oplossingen voor zestien afdelingen binnen Radboudumc, waaronder plastische chirurgie, KNO, neurochirurgie, orthodontie, orthopedie en interne geneeskunde. De samenwerking vindt plaats op zowel klinisch als wetenschappelijk niveau.
De opgedane kennis wordt ook gedeeld met andere academische ziekenhuizen. Medewerkers worden zelfs uitgeleend om kennisoverdracht te versnellen. “Het is onzin om overal het wiel opnieuw uit te vinden. Op deze manier versnellen we en leren we van elkaar. 3D-technologie blijft, daar ben ik van overtuigd.”
Binnen het 3D Lab werken ook promovendi die onderzoek doen naar deze technologieën. “We proberen continu de cyclus van leren, vernieuwen en verbeteren op te schalen.”
3D-technieken in alle domeinen van de zorg
Het 3D Lab zet technieken en data in binnen vier domeinen van de gezondheidszorg: diagnose, evaluatie, planning en behandeling. Samen dragen deze bij aan personalized medicine, die binnen een shared decision making-proces met de patiënt wordt besproken.
Diagnose
Met behulp van 3D-fotografie wordt een virtuele patiënt opgebouwd. Dit maakt het mogelijk om metingen te doen en problemen beter in kaart te brengen.
“We bouwen met deze techniek aan een enorme databerg. Daardoor krijgen we inzichten die vroeger niet mogelijk waren. We weten bijvoorbeeld hoe een gemiddeld gezicht eruitziet en kunnen afwijkingen automatisch analyseren.”
Planning
Iedere patiënt krijgt een individuele 3D-planning, waarbij ook de wensen van de patiënt worden meegenomen. Door simulaties krijgt de patiënt inzicht in de verwachte uitkomst van de behandeling.
Behandeling
Tijdens operaties wordt gebruikgemaakt van navigatiegestuurde chirurgie en 3D-geprinte hulpmiddelen. Hierdoor verlopen ingrepen nauwkeuriger en nemen complicaties af.
Evaluatie
Het 3D Lab werkt volgens een iteratief proces. Elke stap wordt geëvalueerd en verbeteringen worden direct toegepast.
“Evaluatie is essentieel. We stellen ons continu de vraag of nieuwe technieken beschikbaar zijn om processen verder te verbeteren of te versnellen. Dat betekent dat we continu moeten blijven innoveren.”
