We leven in een tijd van exponentiële ontwikkeling van technologie, waarin de mogelijkheden eindeloos lijken. De levenscyclus van bedrijven wordt korter. Ze zijn gedwongen om zichzelf steeds sneller opnieuw uit te vinden. Je kunt als zorginstelling in deze hectische wereld alleen opereren, of je zoekt de samenwerking met andere zorginstellingen. De verstandelijk gehandicaptenzorg (VG) koos voor het laatste. Er ontstond een succesvol informeel netwerk, vanuit een gedeelde visie dat je samen verder komt. Een mooi voorbeeld van de kracht van samenwerken.
Het Keniaanse gezegde ‘Alleen ga je snel, samen kom je verder’ komt steeds vaker voorbij in presentaties en nieuwsberichten. Waarom is dat? Veel zorginstellingen concentreerden zich de afgelopen jaren op zorginnovaties die te maken hebben met de transitie van analoog naar digitaal. Zoals de invoering van digitale cliëntendossiers. Ook zijn we allemaal druk bezig met het doorvoeren van ideeën die leiden tot vernieuwingen in het eigen zorgproces. Het zijn belangrijke stappen voor een organisatie. Bovendien, laten we eerlijk zijn, elke zorgorganisatie heeft goede én minder goede ervaringen met samenwerken.
Tegelijkertijd beseffen we maar al te goed dat we gezamenlijk moeten optrekken, willen we de sector écht transformeren. Deze samenwerking kan alleen tot stand komen vanuit een gedeelde visie. Iedereen moet de best mogelijke zorg kunnen krijgen en dus ook innovaties tot zijn beschikking hebben. Ongeacht de zorginstelling waarin hij of zij verblijft. Daarnaast is een gezonde portie lef nodig om open met elkaar te innoveren. Dat betekent dat je ervoor open moet staan om eigen innovaties te delen en vooral ook moet durven ontvangen.
Je eigen innovatiereis
We zijn binnen de sector verstandelijke gehandicaptenzorg allemaal met dezelfde dingen bezig. We halen behoeften en wensen op uit de organisatie, zoeken naar nieuwe innovaties en matchen die met de vraag. We faciliteren cliënten en zorgprofessionals zodanig dat ze met zorginnovaties aan de slag kunnen. Innovatielabs schieten als paddenstoelen uit de grond. Daarin experimenteren we ons suf, want veel innovaties zijn nog niet bewezen of zijn volop in ontwikkeling. Bovendien willen we allemaal ontdekken wat de meerwaarde is van deze innovaties.
Doordat we lekker ondernemend aan de slag zijn gegaan, is er ook een fragmentatie aan e-health-activiteiten ontstaan. Is dat slecht? Nee, absoluut niet. Iedere zorginstelling moet een zogenaamde innovatiereis maken. Stel je nou voor dat je een succesformule van een collega-zorginstelling zo kunt overnemen en je niet in dezelfde valkuilen hoeft te stappen? Zou dat werken? Nee. Want hoewel het leertraject wordt ingekort, zul je zo niet de noodzakelijke cultuuromslag realiseren. Iedere organisatie moet zelf die innovatiereis maken. Op die manier dringen het besef en de urgentie van innovaties in de zorg door in de mindset van alle lagen in de organisatie. Op die manier kan ook geld bespaard worden, door niet het wiel steeds opnieuw uit te vinden.
Een kwestie van doen
Nu is het tijd voor de volgende stap. In 2016 dacht een aantal innovatiemanagers van instellingen in de gehandicaptenzorg: ‘Wat gebeurt er als je een groep innovatiemanagers met elkaar verbindt?’ Met als doel van elkaar te leren en kennis uit te wisselen. Zonder moeilijke constructies te bedenken, waarin we contractueel vastleggen hoe we die samenwerking moeten vormgeven. Zonder in een politiek spel terecht te komen, waarin eigen belangen voorop staan. Hoe pak je dat aan? Simpel: door het gewoon te doen. Eenvoudig houden en structuur bieden door middel van een aantal communicatietools. Via een WhatsApp-groep treden steeds meer innovatiemanagers toe.
Als een lid van de WhatsApp-groep een mede-innovator ontmoet, dan wordt deze persoon aan het netwerk toegevoegd. Op deze manier groeide dit informele netwerk organisch tot 41 innovators, die samen 33 zorginstellingen vertegenwoordigen. Dit netwerk is nog niet uitgegroeid.
Ook organiseren we iedere twee maanden een fysieke bijeenkomst bij de zorginstelling van één van de innovators. Op deze manier krijgen de leden een kijkje in de keuken bij een ander. Tegelijkertijd kun je via de WhatsApp-groep contact houden over projecten die wellicht ook voor jouw organisatie interessant zijn.
Ben je overal goed in?
Op een gegeven moment is de behoefte ontstaan om niet alleen kennis uit te wisselen en verbinding te maken, maar om gezamenlijk op te trekken in projecten. Dat is de volgende stap die we als netwerk zetten. Nog steeds zonder ingewikkelde en moeizame constructies. Om overzicht te creëren, gebruiken we Trello (voor workflow- en projectmanagement, red.) als online tool.
Een paar voorbeelden van projecten die nu lopen, zijn:
Het samen ontwikkelen van de Kasboek-app, die cliënten op een eenvoudige wijze inzicht biedt in hun eigen financiële situatie. Dit is een gesubsidieerd project, gestart door een aangesloten zorginstelling. Bij de ontwikkeling worden meteen andere zorginstellingen betrokken.
Er is een kennisbank ontstaan, waarin we de theorie van ‘wisdom of the crowd’ toepassen. Een innovatiemanager krijgt veel vragen over mogelijke technologische oplossingen. Hebben we het antwoord zelf niet, dan kunnen we via de kennisbank bij collega-innovatoren terecht. Denk aan oplossingen voor het bieden van dagstructuur, digitale vaardigheden van medewerkers, medicatietoediening, virtual reality-oplossingen, valdetectie en ga zo maar door.
Het netwerk heeft ook advies gegeven over de ontwikkeling van de Digital Health Tool, een website waarin alle kennis en ervaringen zijn verzameld over e-healthtoepassingen. Gewogen en goed bevonden in de praktijk. Het is een tool voor cliënten en medewerkers in de zorg om de juiste e-healthtoepassing te vinden. De tool is te vinden op: digitalhealthcenter.nl
We maken gebruik van elkaars kwaliteiten en competenties. Een organisatie kan niet uitblinken op alle terreinen van innovatie. Zonder focus wordt het bovendien moeilijk om ook daadwerkelijk ergens goed in te zijn en te versnellen. Deze manier van samenwerken maakt ons effectiever en efficiënter. Bovenal zijn we sneller in staat innovaties bij de cliënt en de zorgprofessional te krijgen.
De eerste VG Hackathon
Buiten de lopende projecten om constateerde het netwerk dat er soms een gat bestaat tussen de beschikbare innovaties en de bestaande behoefte. Zorginnovaties sluiten niet altijd aan bij de vraag vanuit de verstandelijk gehandicaptensector. Zo wordt er veel technologie voor de ouderenzorg ontwikkeld, terwijl er grote vraagstukken in de verstandelijk gehandicaptensector liggen.
Als er bijvoorbeeld een partij is met een innovatie die stress bij cliënten kan voorspellen en cliënten leert om met stress om te gaan, staan we met z’n allen in de rij om het te kopen. Maar als we nu onszelf de kritische vraag stellen: ‘Hoe goed zijn wij in het uitleggen van de behoefte?’, dan moeten we eerlijk toegeven dat daar verbetering in te behalen valt. En leren doen we graag. Dus is er in de groep VG-innovators het idee ontstaan om een grootschalige en eerste hackathon voor de sector te organiseren. Deze gaat in april 2018 plaatsvinden. De eerste grote sponsor heeft zich er al aan verbonden.
Daar waar energie is
Zo zie je maar weer dat samenwerking in de zorg niet altijd ingewikkeld hoeft te zijn. Het is soms makkelijker dan we met z’n allen denken. De VG-innovators hebben in een korte tijd veel stappen gezet, alleen door mensen met elkaar te verbinden. Vraag je ons naar de succesformule voor deze samenwerking, dan komen we uit op het volgende: energie ontstaat wanneer de juiste mensen met elkaar samenwerken. Dit zijn mensen die niet belemmerd zijn door structuur, belangen of macht, maar vanuit een gedeelde visie en vanuit open innovatie werken. Daar waar energie is, ontstaat synergie.
Betrokken organisaties zijn: Amarant groep, Amerpoort, Reinaerde, Aveleijn, Baalderborg groep, Bartiméus, Cello, Cordaan, Cosis, Dichterbij, Esdégé-Reigersdaal, Frion, InteraktContour, Koninklijke Visio, Lunet Zorg, Middin, Pameijer, Philadelphia Zorg, Pluryn, Intermetzo, PSW, ’s Heeren Loo, Siza, Prisma, Tragel, ASVZ, De Opbouw, Koraal Groep, Prezzent, RIBW, Sydion, Tragel, Triade.
Staat jouw VG-organisatie er niet bij, maar wil je graag deelnemen aan het netwerk? Meld je dan via LinkedIn aan bij een van deze innovators: Sanneke Langendoen, Suzanne Verheijden, Xenia Kuiper of Jethro Hardeman.
