De noodzaak om alarmen in het ziekenhuis gegarandeerd bij de juiste zorgverlener te krijgen, vormde voor ziekenhuis St Jansdal (Harderwijk) de directe aanleiding om over te stappen op een nieuw patiëntbewakingssysteem. Bij de ingebruikname van de nieuwbouw, inclusief een nieuwe intensive care, werd gekozen voor een geïntegreerde oplossing PIC iX Event Notification en Care Assist van Philips. “We wilden honderd procent garantie dat een alarm altijd wordt afgeleverd én wordt gelezen,” zegt medisch klinisch technicus Bertrant Dallinga.
Tweeënhalf jaar geleden begon St Jansdal aan een grootschalige nieuwbouwoperatie. Met een nieuwe IC, een vernieuwde centrale sterilisatieafdeling en meerdere klinische afdelingen diende zich een logisch ijkpunt aan: hoe moet de patiëntbewaking er in de toekomst uitzien? “Wij kwamen uit een situatie waarin we met verschillende merken werkten op verschillende afdelingen,” vertelt Dallinga. “Op de IC stond een ander systeem dan op de kinderafdeling of op de OK. Dat maakte het beheer complex en de gebruikerservaring niet uniform.”
Tegelijkertijd leefde er een duidelijke wens vanuit de organisatie. Alarmen die op patiëntkamers worden gegenereerd, moesten niet alleen hoorbaar zijn op de afdeling, maar ook rechtstreeks binnenkomen op een smartphone van de verantwoordelijke verpleegkundigen. En belangrijker nog: met gegarandeerde aflevering van het alarmbericht.
Oude situatie
In de oude situatie werkte St Jansdal met een systeem dat alarmen via een soort sms-bericht verstuurde. “Dat bericht werd wel verzonden, maar er was geen honderd procent garantie dat het ook echt werd ontvangen,” legt Dallinga uit. “Stond de telefoon uit? Was de batterij leeg? Was iemand buiten bereik? Dan wist je niet zeker of het alarm daadwerkelijk was aangekomen.”
Dat risico wilde het ziekenhuis uitsluiten. In de nieuwe opzet wordt elk alarm als pushmelding verstuurd naar een speciaal ingerichte zorg-smartphone. Wordt het bericht niet binnen een bepaalde tijd bevestigd, dan escaleert het systeem automatisch naar een andere, beschikbare telefoon en dus zorgverlener. Net zo lang tot iemand het alarm daadwerkelijk heeft geaccordeerd.
“En die leesbevestiging wordt gelogd”, licht Dallinga toe. “We kunnen achteraf precies zien welk toestel op welk tijdstip het alarm heeft geaccordeerd.” Die logging is nadrukkelijk geen controlemiddel, benadrukt hij. Het wordt alleen geraadpleegd bij eventuele discussie over een gemist alarm. “Het is bedoeld om vertrouwen te creëren en discussie achteraf te voorkomen.”
Vertrouwen winnen in technologie
Vertrouwen hebben in een nieuw systeem bleek cruciaal. Voor veel verpleegkundigen betekende de overstap een fundamentele verandering in werkwijze. Waar men voorheen bij een alarm fysiek naar de kamer liep om de situatie te beoordelen, verschijnt nu eerst een melding op de smartphone.
“Als je al dertig jaar in het vak zit, vertrouw je op je klinische blik en je onderbuikgevoel,” zegt Dallinga. “Nu krijg je er een hulpmiddel bij. Een buddy, een maatje, dat je altijd bij je draagt.” Het systeem geeft de verpleegkundigen meer bewegingsvrijheid. Ze kunnen live meekijken naar de bewakingsmonitor van de patiënt, ook als ze aan de andere kant van de afdeling staan. Ze kunnen besluiten zelf te gaan of het alarm door te zetten naar een collega.
Maarten Postma, Intensive Care verpleegkundige en Praktijkopleider Intensive Care bij St Jansdal, vindt dat het Philips-systeem heel prettig werkt: “Voor ons is het essentieel dat het probleem van alarmmoeheid serieus wordt aangepakt. Dit systeem werkt daarbij erg prettig. Minder urgente alarmen kunnen eenvoudig worden onderdrukt, waardoor de focus ligt op wat echt belangrijk is.”
Bij een alarm kunnen verpleegkundigen via een beveiligde zorgsmartphone automatisch een screenshot van de vitale functies bekijken en live meekijken, met privacy en veiligheid gewaarborgd door speciale toestellen in een afgesloten netwerk. “Het is niet zo dat je de app even op je privételefoon installeert,” zegt Dallinga. “Alleen toegewezen toestellen binnen ons netwerk hebben toegang.” De verbinding loopt via een beveiligde omgeving achter een firewall en is vooraf getoetst door de security officer van het ziekenhuis. Daarnaast wordt alle informatie altijd versleuteld verzonden.
Minder alarmmoeheid
De effecten zijn niet alleen merkbaar voor zorgverleners, maar ook voor patiënten. Met name op bewaakte afdelingen zoals de IC zijn alarmgeluiden een constante factor. “Alarmen blijven vaak doorgaan totdat iemand ze fysiek uitzet,” schetst Dallinga. “Dat kan onrust geven maar doordat verpleegkundigen nu op afstand alarmen kunnen beoordelen, en als de situatie dat toelaat, kunnen onderdrukken, wordt het op de kamer sneller stil. In sommige gevallen kan het geluidsniveau van alarmen zelfs volledig worden teruggebracht naar nul, omdat de gesloten alarmketen via de smartphones de veiligheid borgt. De alarmen blijven wel hoorbaar op de smartphones en op de centrale post.”
Postma voegt toe: “Op de IC is er al veel directe aandacht voor de patiënt door de één-op-één zorg. De meerwaarde van live meekijken zit vooral in de extra flexibiliteit: zorgverleners kunnen makkelijker de afdeling verlaten, patiënten begeleiden naar andere afdelingen en sneller inspelen op een reanimatieoproep of een urgent alarm. “Wat voor ons heel belangrijk is, is dat het probleem van alarmmoeheid echt wordt aangepakt”, vertelt Postma. “Ik moet zeggen dat het systeem gewoon heel prettig werkt. Ook voor de patiënten op de IC is het positief dat er minder storende alarmgeluiden voorkomen.”
'100 procent garantie? Dan moet je infrastructuur ook 100 procent op orde zijn'
De eerste afdeling die live ging met het nieuwe systeem was de IC, in november 2023, gelijktijdig met de verhuizing naar de nieuwbouw. Daarna volgden onder meer de spoedeisende hulp, de kinderafdeling en de couveuseafdeling. Afgelopen zomer werden ook cardiologie, neurologie en longgeneeskunde aangesloten.
Die gefaseerde aanpak had een praktische reden. Met name op cardiologie en neurologie bleek het WiFi-netwerk niet direct te voldoen aan de hoge eisen van telemetrie. “We hebben bijna een jaar samen met onze netwerkleverancier gewerkt om het antennepark te optimaliseren,” zegt Dallinga. “Als je honderd procent garantie wilt, moet je infrastructuur ook honderd procent op orde zijn.”
Dominant geconfigureerd
Naast het netwerk bleek ook de keuze van de juiste smartphone cruciaal. Philips Care Assist is dominant ingesteld, zodat alarmen altijd doorkomen, ook bij stille of in gebruik zijnde telefoons, wat krachtige toestellen vereist. De overstap vroeg intensieve scholing via e-learnings en fysieke trainingen, met op elke afdeling getrainde Superusers als eerste aanspreekpunt, terwijl medisch technici het systeem vanuit technisch oogpunt beheerden en optimaliseerden.
Dallinga: “In de samenwerking met Philips werd het systeem doorontwikkeld. Een voorbeeld is de inzet van een advisory-tool die analyseert hoe vaak bepaalde alarmen optreden. Als een patiënt bijvoorbeeld herhaaldelijk net onder een ingestelde saturatiegrens zakt en vanzelf herstelt, kan het systeem adviseren om, uiteraard in overleg met de arts, de ondergrens bij te stellen. Dat vermindert het aantal terugkerende en eigenlijk onnodige alarmen.”
Spilfunctie
Het systeem van Philips fungeert inmiddels als centrale spil in St Jansdal. Via de zogeheten IntelliBridge-technologie worden ook apparaten van andere leveranciers gekoppeld, zoals infuuspompen, dialysemachines en beademingsapparatuur. Alarmen van die apparaten worden vertaald en via dezelfde route naar de smartphones gestuurd.
Volgens Dallinga is de belangrijkste les helder die hij andere ziekenhuizen graag wil meegeven voor als ze ook willen overstappen: betrek ICT vanaf dag één en zorg dat neuzen dezelfde kant op staan. “Medische apparatuur is allang geen losstaand eiland meer, maar diep verweven met de digitale infrastructuur van het ziekenhuis. Zoek de samenwerking op want dit soort projecten zijn alleen succesvol als medische technologie, ICT en zorg samen optrekken.”
Na tweeënhalf jaar implementatie en optimalisatie staat er nu een systeem dat volgens St Jansdal doet wat het moet doen: alarmen gegarandeerd afleveren, flexibiliteit vergroten en tegelijkertijd rust creëren op de afdeling.
De ultieme toets ligt echter op de werkvloer. Zoals Postma het verwoordt: “Ik kan meer tijd aan mijn patiënt besteden. Voorheen moest ik soms meerdere keren bij een patiënt weglopen om op een alarm te reageren. Dan moest ik steeds controleren of het ook om een heus alarm ging. Met deze nieuwe manier van werken, behoort dat tot het verleden.”
