Preventie: een rotwoord. En dat zeg ik met liefde. Ik zet me al jaren met overtuiging in voor preventie. Toch klinkt het woord zelden als iets waar je zin in krijgt. Preventie klinkt al snel als huiswerk. Als opletten. Als iemand die vriendelijk vraagt of je vaker de trap kan nemen.
De belofte eronder is geweldig. Langer gezond leven. Meer energie. Beter slapen. Een lijf dat meedoet. Een hoofd dat helder blijft. Meer jaren om te leren, werken, lief te hebben, bewegen en zorgen.
Noem het longevity en de sfeer verandert meteen. Dan verschijnen zaken als biohacking, wearables, AI-coaches en Red Light Therapy op het toneel. Dan zijn er volle zalen, investeerders en slimme mensen in zwarte T-shirts. Dan klinkt ‘niet ziek worden’ ineens als innovatie.
Ik word blij van de energie rondom health. Van mensen die proberen, meten en verbeteren. Van technologie die helpt om je lijf beter te begrijpen. Van een rondje hardlopen dat lukt omdat je horloge je motiveert. Health mag leuk zijn. Leefstijl mag plezier geven. Technologie mag verleiden tot gezond gedrag. Preventie is geen preek.
Bezig met overleven
Begin dus niet over stoppen met roken, gezond eten - de spreekwoordelijke broccoli - of meer bewegen tegenover mensen die vooral bezig zijn met overleven. Mensen met schulden, slechte huisvesting, onzeker werk of een hoofd dat nooit uitstaat, hebben eerst een fatsoenlijk bestaan nodig. Wie geen ruimte heeft om adem te halen, heeft weinig aan een ademhalingsapp.
Juist daar wordt de leefomgeving belangrijk. Voor kwetsbare mensen is preventie vaak zinloos als het alleen een beroep doet op wilskracht. Preventie kan wél veel betekenen als ze de omgeving gezonder maakt: betaalbaar gezond eten dichtbij, veilige plekken om te bewegen, minder verleiding rond school, bescherming tegen slimme marketing. Dan hoeft gezondheid minder hard bevochten te worden.
Daar hoort digitale inclusie bij. ICT en AI kunnen gezondheid dichterbij brengen, mits mensen ermee uit de voeten kunnen. Veel digitale zorg vraagt taalvaardigheden, vertrouwen, toegang en digitale vaardigheden. Mensen met lage gezondheidsvaardigheden of beperkte digitale vaardigheden mogen niet afhaken bij technologie die hen zou moeten helpen.
Het brede midden
Het belang van de leefomgeving stopt niet bij kwetsbaarheid. Ook het brede midden leeft in een omgeving die duwt en trekt. Veel mensen met opleiding, werk en inkomen komen elk jaar een paar kilo aan. Goede intenties op maandag, oude patronen op donderdag. Ongeveer de helft van de volwassen Nederlanders heeft overgewicht. Minder dan de helft voldoet aan de beweegrichtlijnen. Veel mensen weten genoeg over gezond leven. En toch schuift hun gezondheid langzaam de verkeerde kant op.
Weten is zelden het probleem. Veranderen en volhouden vaak wel. Zeker in een omgeving die ongezond gedrag makkelijker en aantrekkelijker maakt dan gezond gedrag.
Neem het station. Ik ben die verantwoorde treinreiziger die veel stappen zet, niets zoets wil eten en toch tussen spoor 6 en 9 met iets in haar hand staat dat ze niet van plan was te kopen. Niet door gebrek aan kennis. Wel door geur, vermoeidheid, zichtbaarheid en gemak. Alles duwt een beetje.
Online werkt dat net zo. Dezelfde telefoon waarop je een leefstijlcoach opent, geeft je eindeloze video’s, flitsbezorging, reclame, notificaties en wellness-claims. De digitale leefomgeving is net zo echt als de fysieke. Ze vormt onze aandacht, relaties, slaap, eetlust, stress en ons beeld van normaal.
Dieper kijken
Daarom gaat ICT&health met het initiatief ‘Preventie vibes’ dieper kijken dan het individu. Welke structuren duwen mensen richting ongezondheid? Wie verdient er aan stilzitten, snacken, scrollen, stressen, slecht slapen en steeds opnieuw beginnen?
Met Preventie vibes onderzoeken we hoe ICT kan helpen om gezondheid dichterbij te brengen. Met apps en wearables, door digitale zorg inclusiever te maken, ongezonde patronen zichtbaar te maken en commerciële prikkels slimmer te doorbreken.
ICT kan mensen praktisch steunen in het dagelijks leven. Met wearables die patronen zichtbaar maken, digitale coaching, apps die leefstijlondersteuning verbinden met zorg en AI-uitleg op het juiste moment. ICT kan ook helpen om de omgeving gezonder te maken. Met data over wijken, werkplekken, voedselomgeving, beweegruimte en mentale druk. Met ontwerpkeuzes die gezonde opties makkelijker maken.
We gaan in al deze thema’s duiken. Met plezier in health. Met nieuwsgierigheid naar technologie. Met aandacht voor longevity, leefstijl, data, AI, digitale coaching en commerciële krachten. En met mijn blik als arts maatschappij en gezondheid: wie profiteert, wie blijft achter, wie verdient aan ongezondheid, en hoe maken we gezondheidswinst breder bereikbaar?
Preventie zonder preek. Health-tech zonder naïviteit. Gezondheid als iets dat langer mag duren, leuker mag worden en voor iedereen bereikbaar moet zijn. Welkom bij Preventie vibes.
