Moet iedere leidinggevende een digitaal leider zijn? In de trainingen Digitaal leiderschap die ik geef in de zorg, is dit de vraag die ik altijd stel. Daarna ontstaan altijd de leukste discussies. Het is opvallend dat de mensen die laag scoren op de zelfscan digitaal leiderschap ook vaak vinden dat niet iedereen een digitale leider hoeft te zijn.
De laatste keer gaf een deelnemer als antwoord op mijn vraag aan dat dit absoluut niet het geval hoefde te zijn. Wie ging er anders bewaken dat we nog warme zorg van mens tot mens blijven leveren? Mijn antwoord: “Is dat niet juist een voorbeeld van uitstekend digitaal leiderschap?”
Meer dan technologie
Ja: elke leider moet digitaal leiderschap laten zien. Managers moeten actief leidinggeven aan digitalisering. Veel mensen denken bij digitaal leiderschap direct aan apps, AI, dashboards en innovaties. Maar een echte digitale leider stelt eerst een andere vraag: "Welk probleem lossen we eigenlijk op?" Soms is het antwoord technologie. Soms is het antwoord een gesprek. Soms is het antwoord juist minder technologie.
Digitalisering wordt vaak gezien als een bedreiging van warme zorg. Wat mij betreft stelt de digitale leider het team de vraag: "Hoe gebruiken we technologie zodat er méér ruimte ontstaat voor menselijk contact?"
Veel organisaties bewonderen mensen die met nieuwe ideeën komen. Maar misschien is de grootste vorm van digitaal leiderschap wel: ‘Dit gaan we niet doen.’ Of ‘we stoppen hiermee omdat het meer energie kost dan dat het oplevert’. Soms vraagt leiderschap om enthousiasme en soms vraagt leiderschap om begrenzing. Omdat het niet past. Omdat er al te veel projecten lopen of het team al overloopt door roosterproblemen. Omdat niet elke app waarde toevoegt. Of omdat de digitale oplossing onvoldoende meerwaarde heeft of niet bijdraagt aan de doelen van het jaarplan. De digitale leider is de bewaker voor de inzet van bullshit-technologie!
Kunnen versus moeten
Als je de hele dag denkt: ‘Wat kunnen we digitaliseren?’, ben je niet aan het transformeren. En digitale transformatie is toch waar de digitale leider naar streeft. Niet naar digitalisering. Een betere vraag is: ‘Wat willen we behouden?’ Als je eerst bepaalt wat de kern van goede zorg is, kun je daarna bekijken welke technologie daarbij helpt. Dan wordt technologie ondersteunend aan zorg in plaats van andersom.
Hoe kun je van je medewerkers vragen dat ze hun digitale vaardigheden vergroten en leren om met zorgtechnologie om te gaan als je zelf alle digitale taken aan je secretaresse delegeert? Hoe kun je mensen motiveren om met AI te werken om de administratiedruk te verkleinen als je AI zelf niet snapt. Hoe kun je verwachten dat medewerkers vertrouwen op een door AI gemaakt rooster als je zelf geen idee hebt welke data daarvoor gebruikt worden? En hoe kun je verwachten dat ze cliënten uitleggen wat een medicijndispenser is en hen overtuigen van het nut als jijzelf niet betrokken bent met al je stakeholders om alles soepel te laten verlopen in de implementatie van dat product? Dat is namelijk ook digitaal leiderschap!
Menselijke maat bewaken
Maar misschien wel het belangrijkste: hoe kun je een goede digitale leider zijn als je doorslaat in digitalisering? Digitaal leiderschap gaat niet over technologie. De digitale leider is niet de grootste fan van digitalisering, maar de beste ‘afweger’ ervan. Het gaat over het beschermen van wat menselijk moet blijven en hoe je je medewerkers daar optimaal in meeneemt.
