Twintig projecten krijgen financiering vanuit het Take-off-programma, een samenwerking van ZonMw en drie NWO-domeinen: Technische en Toegepaste Wetenschappen, Sociale en Geesteswetenschappen en Exacte en Natuurwetenschappen. Het programma wordt gefinancierd door de ministeries van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en richt zich op het verder brengen van innovatieve onderzoeksresultaten richting de markt. In de voorjaarsronde van 2026 zijn elf vroegefasetrajecten toegekend. Daarnaast krijgen negen projecten financiering voor een haalbaarheidsstudie.
Binnen fase 1 kunnen onderzoekers onderzoeken of een innovatief idee uit wetenschappelijk onderzoek commercieel haalbaar is. Sinds dit jaar kunnen aanvragen voor deze fase doorlopend worden ingediend. De aanvragen worden gebundeld en behandeld in pakketten van twintig.
Fase 2 is gericht op kennisgedreven startups die zich nog in een vroege ontwikkelfase bevinden. Zij kunnen via Take-off een lening krijgen om hun bedrijf verder op te bouwen. Voor deze fase zijn er twee aanvraagmomenten per jaar: een voorjaars- en een najaarsronde. De elf toegekende projecten maken deel uit van de voorjaarsronde van 2026.
Haalbaarheidsstudies fase 1
De negen projecten binnen fase 1 krijgen de mogelijkheid om de commerciële toepasbaarheid van hun onderzoeksresultaten te onderzoeken. Een haalbaarheidsstudie moet duidelijk maken of een idee voldoende potentie heeft om verder richting de markt te worden gebracht. Bij een positieve uitkomst kan het onderzoek de basis vormen voor het starten van een onderneming. Vier van de gehonoreerde projecten richten zich op innovaties voor de zorg en life sciences:
- Onderzoekers van de Universiteit Twente werken aan een nanocarrier-platform dat antibiotica effectiever moet maken tegen multiresistente E. coli bij bloedbaaninfecties.
- Erasmus MC onderzoekt met Matriarch 3DY een alternatief voor Matrigel, een veelgebruikte gel voor onder meer leverorganoïden en organ-on-a-chiptoepassingen. De nieuwe gel wordt gemaakt uit gedecellulariseerd leverweefsel en moet onder meer minder variatie tussen productiebatches opleveren.
- Radboudumc onderzoekt met MORPHA de commerciële haalbaarheid van AI-software waarmee prothesekokers voor onder- en bovenbeenprotheses kunnen worden ontworpen. De technologie moet het ontwerpproces versnellen, de afhankelijkheid van specialistische expertise verminderen en prothesezorg toegankelijker maken.
- Amsterdam UMC richt zich met i2Treat op een injecteerbaar implantaat voor mensen met artrose. Het materiaal vormt na injectie tijdelijk een elastisch kussentje in het gewricht om pijn te verminderen en wordt later door het lichaam afgebroken. Binnen het project worden onder meer de technische, medische, regelgevende en commerciële haalbaarheid onderzocht.
Vroegefasetrajecten fase 2
De elf projecten binnen fase 2 ontvangen een lening om hun onderneming verder te ontwikkelen. Het gaat om startups die voortbouwen op onderzoeksresultaten van Nederlandse onderzoeksorganisaties. Met de financiering kunnen zij onder meer een proof of concept ontwikkelen. Het doel is dat de startups daarna voldoende onderbouwing hebben om publieke of private partijen bij verdere financiering te betrekken. Maar liefst negen projecten hebben een duidelijke focus op zorg of life sciences.
- Een van de projecten is Flexsupp. Het team ontwikkelt een individueel verstelbaar pessarium voor vrouwen met een bekkenbodemverzakking. Het hulpmiddel is ontwikkeld met input van patiënten en zorgverleners en moet het gebruik comfortabeler maken, het aantal pasbeurten verminderen en zelfmanagement ondersteunen.
- Ook Speaklee ontvangt financiering. Het project ontwikkelt digitale technologie voor kinderen met spraak- en taalstoornissen. Volgens de initiatiefnemers kan de technologie ondersteuning bieden tijdens wachttijden voor professionele begeleiding. Daarnaast moet de toepassing bijdragen aan meer begeleiding en monitoring van kinderen in een periode waarin de beschikbaarheid van therapeuten beperkt kan zijn.
- FlowField, voortgekomen uit onderzoek van het Centrum Wiskunde & Informatica, ontwikkelt beslisondersteunende software die met een wiskundig algoritme patiënten koppelt aan beschikbare regionale zorgcapaciteit. Daarmee moeten wachttijden worden verkort en bestaande capaciteit beter worden benut.
- Lumeniris, vanuit de Vrije Universiteit Amsterdam, werkt aan een capsule-endoscoop die OCT en gerichte fluorescentie combineert om vroege slokdarmkanker beter op te sporen.
Ook nieuwe behandelmethoden krijgen ondersteuning.
- Lumox ontwikkelt Rapid PhotoTherapy, waarbij licht wordt gebruikt om tumorcellen gericht te vernietigen en gezond weefsel zoveel mogelijk te sparen.
- AviSia Therapeutics, een spin-off van Amsterdam UMC, werkt aan immunotherapie die de immuuntolerantie bij auto-immuunziekten moet herstellen, met diabetes type 1 als eerste toepassing.
Drie andere projecten richten zich op de ontwikkeling van geneesmiddelen.
- 4ces ontwikkelt met Mech-Seq een technologie waarmee duizenden medicijnmoleculen mechanisch kunnen worden getest, zodat ongeschikte kandidaten eerder afvallen en minder dierproeven nodig zijn.
- De Leidse spin-off Omivera werkt met het CellEKT-platform aan het testen van de selectiviteit van kinaseremmers in levende cellen.
- StemX Bio, vanuit het LUMC, ontwikkelt ten slotte uit stamcellen gekweekte menselijke pancreasmicroweefsels voor het testen van nieuwe diabetesmedicijnen. Het bedrijf wil binnen het Take-off-project de productie opschalen en de eerste producten aan farmaceutische bedrijven leveren.
Langdurige zorg
In juni schreven we over de voortzetting van vier ZonMw-programma’s op het gebied van langdurige zorg. Vanaf 2027 krijgen de programma’s Kennisnetwerken voor Specifieke Doelgroepen (KSD), Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten (EZG), Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen (AWVB) en Academische Werkplaatsen Ouderenzorg (KAWO) een vervolg.
