AI in radiologie vraagt om scholing en aandacht voor zorgprofessionals

Onderzoekers van Griffith University in Australië hebben onderzocht hoe zorgprofessionals omgaan met de invoering van kunstmatige intelligentie (AI) in de medische beeldvorming. Uit hun literatuurstudie van 69 wetenschappelijke artikelen blijkt dat scholing, vertrouwen, aangepaste werkprocessen en aandacht voor werkplezier essentieel zijn. De onderzoekers hopen met hun bevindingen bij te dragen aan beleid dat de inzet van AI combineert met aandacht voor het duurzaam en gezond kunnen blijven werken van radiologieprofessionals.

Voor de literatuurstudie analyseerden de onderzoekers 69 peer-reviewed wetenschappelijke artikelen. Daaruit kwamen zes factoren naar voren die bepalen of zorgprofessionals AI in de medische beeldvorming accepteren. Het gaat om de verwachte voordelen, het vertrouwen in de technologie, de bereidheid om te veranderen, professionele autonomie en controle, de mogelijke invloed op de professionele identiteit en de algemene houding tegenover AI.

De verwachte voordelen spelen een belangrijke rol. Zorgprofessionals zien bijvoorbeeld kansen om diagnoses nauwkeuriger te stellen en werkprocessen efficiënter te maken. Tegelijkertijd hangt de bereidheid om AI te gebruiken af van het vertrouwen in de technologie en de invloed ervan op de eigen beroepsuitoefening.

Aanpassing begint na invoering

De onderzoekers keken niet alleen naar de vraag of zorgprofessionals AI willen gebruiken, maar ook naar wat er nodig is om er in de praktijk mee te werken. Zij onderscheiden vier onderdelen: training en het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden, het uitvoeren van taken in een werkomgeving waarin AI wordt gebruikt, het verminderen van mentale belasting en werkdruk, en het naleven van beleidsregels.

Daarmee verschuift de aandacht van de acceptatie van AI naar de manier waarop zorgprofessionals de technologie opnemen in hun dagelijkse werkzaamheden. Volgens de onderzoekers is juist deze aanpassing belangrijk om AI duurzaam in de medische beeldvorming in te zetten.

Scholing en vertrouwen

Een goede voorbereiding op het werken met AI is volgens de literatuurstudie essentieel. Zorgprofessionals moeten voldoende gelegenheid krijgen om nieuwe vaardigheden te leren en ervaring op te doen met AI-ondersteunde systemen.

Ook vertrouwen speelt een belangrijke rol. Professionals moeten begrijpen hoe AI-systemen tot hun uitkomsten komen en kunnen beoordelen wanneer zij daarop kunnen vertrouwen. Daarnaast is het belangrijk dat zij hun professionele autonomie behouden. De mogelijke invloed van AI op hun eigen vak-identiteit speelt namelijk mee in de manier waarop zij tegen de technologie aankijken. AI moet daarom ondersteunend zijn aan het werk van zorgprofessionals.

Werkplezier en duurzame inzetbaarheid

Het onderzoek kijkt ook naar de relatie tussen werkbetrokkenheid, werktevredenheid en de duurzaamheid van het personeelsbestand. De onderzoekers hebben deze factoren opgenomen in hun conceptuele raamwerk. Daarmee maken zij duidelijk dat de invloed van AI verder gaat dan de snelheid en nauwkeurigheid van diagnostische processen.

Ook de manier waarop medewerkers hun werk ervaren, is van belang. Als AI taken verandert of nieuwe verantwoordelijkheden met zich meebrengt, kan dat invloed hebben op de dagelijkse werkbeleving. Daarom beschouwen de onderzoekers werkbetrokkenheid en werktevredenheid als belangrijke factoren bij de toekomstige inzet van personeel in de medische beeldvorming.

Meer onderzoek nodig

Volgens de onderzoekers is nog onvoldoende bekend over hoe zorgprofessionals zich aanpassen aan AI nadat de technologie is ingevoerd. Vooral de gevolgen op langere termijn voor werkprocessen, werktevredenheid en duurzame inzetbaarheid vragen om meer onderzoek.

Het ontwikkelde conceptuele raamwerk brengt de verschillende factoren met elkaar in verband en biedt beleidsmakers aanknopingspunten voor de invoering van AI. De onderzoekers pleiten voor beleid dat het vertrouwen in AI versterkt, ruimte biedt voor scholing en bijscholing en rekening houdt met de professionele autonomie en identiteit van zorgprofessionals. Zo blijft er bij de verdere ontwikkeling van AI ook aandacht voor de mensen die met de technologie werken.

Nulmeting AI-gebruik

Eerder schreven we op ICT&health ook over VieCuri Medisch Centrum, dat een AI-nulmeting uitvoerde onder 221 zorgprofessionals om hun kennis, vertrouwen en leerbehoefte in kaart te brengen. Uit die meting bleek dat 69 procent AI ziet als een waardevolle toevoeging aan de zorg en 65 procent kwaliteitsverbetering verwacht. Het ziekenhuis gebruikt de resultaten om gerichte scholing te ontwikkelen, waaronder workshops, e-learning en een basisopleiding AI-geletterdheid voor medewerkers.