Patiënten die een huidkankeroperatie in het gezicht ondergaan, kunnen in de toekomst vooraf zien hoe hun gezicht er waarschijnlijk uit komt te zien. Onderzoekers van de TU Eindhoven en het Catharina Ziekenhuis werken aan AI-modellen die behandeluitkomsten voorspellen en visualiseren. De technologie moet artsen en patiënten ondersteunen bij het maken van keuzes die niet alleen medisch verantwoord zijn, maar ook aansluiten bij persoonlijke wensen, verwachtingen en kwaliteit van leven.
Na het verwijderen van huidkanker in het gezicht is vaak een reconstructieve behandeling nodig. Daarbij spelen verschillende afwegingen een rol, zoals het cosmetische resultaat, de hersteltijd en het aantal eventuele vervolgoperaties. Plastisch chirurg Maarten Hoogbergen van het Catharina Ziekenhuis onderzoekt hoe kunstmatige intelligentie kan helpen om die keuzes beter inzichtelijk te maken.
Technologie als ondersteuning
Volgens Hoogbergen is het nadrukkelijk niet de bedoeling dat AI medische beslissingen overneemt. De technologie moet vooral dienen als ondersteuning bij het gesprek tussen arts en patiënt. Waar artsen traditioneel vooral kijken naar medische uitkomsten, biedt AI mogelijk ook inzicht in wat een behandeling betekent voor het dagelijks leven van een patiënt.
Promovendus Tim d’Hondt van TU/e werkt daarvoor aan twee voorspellingsmodellen. Het eerste model moet kunnen inschatten hoe tevreden een patiënt naar verwachting zal zijn met een bepaalde behandeling. Daarbij wordt onder meer gekeken naar persoonlijke voorkeuren, demografische kenmerken en de locatie van de wond. Het tweede model richt zich op het visueel voorspellen van het uiteindelijke resultaat van een reconstructieve ingreep. Hiervoor worden honderden foto's van eerdere behandelingen gebruikt om de AI te trainen.
Fase van dataverzameling
Voor patiënten verandert er voorlopig nog weinig. Het onderzoek bevindt zich nog in de fase van dataverzameling. Patiënten vullen vragenlijsten in over hun herstel, uiterlijk en ervaren kwaliteit van leven en geven toestemming voor het gebruik van medische foto's. Die gegevens moeten uiteindelijk leiden tot betrouwbare AI-modellen die behandeluitkomsten kunnen voorspellen.
De aanleiding voor het onderzoek komt voort uit ervaringen in de praktijk. Hoogbergen zag dat een technisch geslaagde operatie niet altijd leidt tot een tevreden patiënt, terwijl sommige patiënten juist tevreden zijn ondanks zichtbare beperkingen. Dat verschil benadrukt volgens de onderzoekers het belang van uitkomstmetingen die verder gaan dan alleen medische resultaten.
Voordat de technologie daadwerkelijk in de spreekkamer kan worden ingezet, moet nog veel werk worden verricht. De modellen moeten worden ontwikkeld, getest en gevalideerd en er is een grote hoeveelheid betrouwbare data nodig. Daarom hopen de onderzoekers dat in de toekomst ook andere ziekenhuizen aansluiten bij de dataverzameling. Uiteindelijk moet AI artsen en patiënten helpen om beter onderbouwde keuzes te maken. Niet door de rol van de arts over te nemen, maar door inzichtelijk te maken welke behandeling het beste aansluit bij de wensen, verwachtingen en kwaliteit van leven van de individuele patiënt.
Gepersonaliseerde vaccins
In oktober vorig jaar schreven we ook al over de inzet van AI bij de behandeling van huidkanker. Toen ging het om onderzoekers van de Universiteit van Arizona, die een AI-gestuurd model ontwikkelden om de ontwikkeling van gepersonaliseerde vaccins tegen huidkanker te versnellen. Met behulp van kunstmatige intelligentie identificeerde en analyseerde het team zogeheten neo-antigenen: gemuteerde tumoreiwitten die het immuunsysteem kunnen aanzetten tot een gerichte aanval op kankercellen.
In hun studie richtten de onderzoekers zich op plaveiselcelcarcinoom, een van de meest voorkomende vormen van huidkanker. Net als bij de nieuwe toepassing voor huidkankeroperaties laat dit onderzoek zien hoe AI steeds vaker wordt ingezet om behandelingen nauwkeuriger en beter af te stemmen op de individuele patiënt.
