AI speelt een steeds grotere rol in de verschuiving van zorg naar de thuissituatie. Waar wearables als smartwatches en ringen inmiddels vitale functies monitoren, gaat een nieuwe generatie AI-gedreven zelftests een stap verder: het vroegtijdig signaleren van ernstige aandoeningen, nog vóórdat symptomen zichtbaar worden. Recente innovaties, onder meer getoond rond CES in Las Vegas, maken duidelijk hoe snel deze ontwikkeling gaat.
Volgens Ramses Alcaide, CEO van neurotechnologie-startup Neurable, schiet preventieve geneeskunde vandaag tekort omdat mensen niet voortdurend medische tests willen ondergaan. “De echte doorbraak is weten wanneer je naar de arts moet,” stelt hij. Neurable ontwikkelde een EEG-headset die hersenactiviteit meet en met behulp van AI vergelijkt met persoonlijke medische gegevens. Afwijkingen kunnen wijzen op beginnende neurologische of mentale aandoeningen.
Vroege detectie
Die benadering maakt vroege detectie mogelijk. Waar een smartwatch Parkinson pas herkent bij zichtbare tremoren, kan EEG-technologie volgens Alcaide al jaren eerder signalen oppikken. De headset biedt geen diagnose, maar wel een waarschuwing. Naast vroege tekenen van Parkinson kan het systeem indicaties van depressie en beginnende Alzheimer detecteren. Neurable test de technologie momenteel ook in samenwerking met het Oekraïense leger, om posttraumatische stress bij militairen en ex-krijgsgevangenen vroegtijdig te signaleren.
Niet iedereen is overtuigd. Anna Wexler, onderzoeker aan de University of Pennsylvania, plaatst kanttekeningen bij de betrouwbaarheid van EEG-wearables, maar erkent dat AI de mogelijkheden aanzienlijk heeft vergroot.
Europese toepassingen
Ook in Europa ontstaan vergelijkbare toepassingen. De Franse startup NAOX ontwikkelde EEG-oordopjes voor mensen met epilepsie. Het FDA-goedgekeurde systeem detecteert geen aanvallen zelf, maar subtiele elektrische ‘spikes’ in de hersenen die moeilijk waarneembaar zijn en mogelijk samenhangen met neurologische aandoeningen. NAOX werkt samen met Parijse ziekenhuizen om verbanden met Alzheimer verder te onderzoeken.
Daarnaast verschuift detectietechnologie richting extreme miniaturisatie. IriHealth, een spin-off van biometriespecialist IriTech, ontwikkelt een goedkope smartphone-extensie die de iris scant. Hoewel iridologie wetenschappelijk omstreden is, claimt het bedrijf een nauwkeurigheid van 81 procent bij reeds gediagnosticeerde darmkankerpatiënten.
AI werkt drempelverlagend
De rode draad: AI verlaagt de drempel tot medische monitoring drastisch. Voor zorgsystemen biedt dit kansen voor vroegsignalering en preventie, maar roept het ook vragen op over validatie, regulering en verantwoordelijkheid. De beweging richting medische zelftests lijkt onomkeerbaar. De uitdaging ligt nu in het verantwoord integreren ervan in het zorglandschap.
Toch moeten we ook oog houden voor de uitdagingen die AI, wearables en zelftesten en -meten met zich meebrengen. Zo schreven wij enkele weken geleden over de impact van AI-wearables op de aanpak van diabetes type 2. Een meta-review, waarin zestig studies werden studies geanalyseerd, liet zien dat AI-wearables de glykemische controle verbeteren, begeleiding personaliseren en zorgprofessionals ontlasten. Tegelijkertijd werden belangrijke uitdagingen benoemd, zoals beperkte transparantie van AI-modellen, kleine en weinig diverse onderzoekspopulaties en technische verschillen tussen modellen. Voor brede toepassing zijn betere uitlegbaarheid, datakwaliteit, klinische integratie en betaalbaarheid essentieel.
Auteur
