Na een uitgebreide testperiode heeft Amsterdam UMC de Microsoft HoloLens voor het eerst ingezet tijdens een neurochirurgische ingreep. De mixed reality-bril werd gebruikt bij het plaatsen van een drain in een hersenkamer, een ingreep die jaarlijks bij honderden patiënten wordt uitgevoerd. Dat schrijft ICT/Magazine. In 2024 begon het academische ziekenhuis met de inzet van de HoloLens om de vakgebieden hart- en neurochirurgie te verbeteren.
Met de inzet van de HoloLens gebruikt Amsterdam UMC voor het eerst mixed reality als actief hulpmiddel tijdens de operatie zelf. De bril projecteert een hologram van de hersenen van de patiënt óp het hoofd van de patiënt, waardoor de neurochirurg tijdens de ingreep realtime inzicht heeft in de anatomie en het te volgen traject. Doel is om de nauwkeurigheid van de ingreep te vergroten en het risico op verkeerd geplaatste drains te verkleinen.
Minder kans op heroperatie
Het plaatsen van een drain is een routinematige, maar niet risicoloze ingreep. In ongeveer 20 procent van de gevallen blijkt de drain niet optimaal gepositioneerd, wat kan leiden tot een heroperatie en mogelijk hersenschade. Door tijdens de operatie gebruik te maken van holografische navigatie verwacht Amsterdam UMC deze kans te verkleinen.
De toepassing maakt deel uit van een klinische studie die Amsterdam UMC samen met UMC Utrecht uitvoert. In deze studie wordt onderzocht of het gebruik van mixed reality daadwerkelijk leidt tot een lagere foutmarge bij het plaatsen van drains. Hoeveel ingrepen nodig zijn om daarover statistisch verantwoorde conclusies te trekken, is nog niet bekend.
Voorbereiden complexe ingrepen
De inzet van de HoloLens tijdens een operatie is het resultaat van een traject dat in 2024 van start ging, aldus ICT&health destijds. Amsterdam UMC begon destijds met het gebruik van mixed reality voor de voorbereiding van complexe ingrepen in zowel de hartchirurgie als de neurochirurgie. Chirurgen bekeken met behulp van de HoloLens driedimensionale beelden van het hart of de hersenen, opgebouwd uit bestaande scanbeelden.
Het idee hiervoor kwam uit de klinische praktijk en werd mogelijk gemaakt door financiering vanuit de Innovatiesubsidie van Amsterdam UMC. Door 3D-hologrammen te gebruiken, konden chirurgen operaties gezamenlijk voorbereiden, operatiestappen afstemmen en anatomische structuren interactief verkennen. Dat moest leiden tot een betere voorbereiding en meer gedeeld inzicht binnen het OK-team.
Volgens het artikel uit ICT&health had Amsterdam UMC destijds al tientallen neurochirurgische ingrepen met behulp van de HoloLens voorbereid. De volgende stap - het daadwerkelijk dragen van de bril tijdens de operatie - werd toen al aangekondigd als een logische vervolgfase.
Verdere evaluatie
Voor Amsterdam UMC staat de technologie voorlopig in het teken van verdere evaluatie. De lopende studie moet uitwijzen of het gebruik van mixed reality tijdens operaties daadwerkelijk leidt tot betere uitkomsten voor patiënten. De eerste operatie markeert in elk geval de overgang van experimenteel gebruik naar klinische toepassing.
Het is overigens onzeker of de HoloLens ingezet kan blijven worden. Microsoft heeft aangekondigd dat de ondersteuning voor zijn HoloLens 2 eind 2027 stopt. Dit zou gebeurd zijn vanwege meerdere oorzaken: de beperkte aantrekkingskracht op de markt, hevige concurrentie van consumentgerichte bedrijven zoals Apple en Meta en interne problemen. Hoewel het tech-bedrijf stelt te blijven investeren in mixed reality via software, diensten en samenwerkingen, is het onduidelijk of er een directe opvolger van de HoloLens komt.
