Het voorkomen van afhankelijkheid van grote technologiepartijen, terwijl je wel snelheid wilt maken als zorgaanbieder: dat is een heikel punt, zo erkent AI-expert Bart Scheerder (UMCG) in de komende coverstory van ICT&health 3. Scheerder schetst in de coverstory een scherp en realistisch perspectief op de rol van AI in de zorgtransformatie. Van spraakgestuurd rapporteren tot nationale AI-faciliteiten en van werkplezier tot datadeling: het draait volgens hem niet om de technologie zelf, maar om de manier waarop we die samen inzetten.
Ditzelfde geldt voor digitale soevereiniteit en autonomie: hoe kun je politiek, juridisch en technisch je afhankelijkheid van technologiepartijen buiten Europa verminderen en hoe eenvoudig kun je de ene aanbieder voor de ander inwisselen? “In toenemende mate realiseren we ons dat er maatschappelijk al een hele sterke afhankelijkheid is ontstaan", stelt Scheerder, "in het bijzonder richting OpenAI met ChatGPT. Op dit moment verwerkt ChatGPT dagelijks meer dan 2,5 miljard gesprekken! Bedenk wat voor gesprekken dat allemaal zijn en wat dit bedrijf langs die gesprekken allemaal weet over wat er in de samenleving speelt."
In de zorgcontext speelt volgens Scheerder mee dat de ‘patiëntreis’ vaak begint bij dr. ChatGPT: mensen vragen laagdrempelig advies bij klachten, nog voor ze naar de huisarts gaan. "In de VS hebben de grote leveranciers van chats zoals ChatGPT en Claude ook al ‘medische’ chats ontwikkeld. AWS One Medical bijvoorbeeld, is een dienst die niet alleen vraagt om al je medische gegevens te uploaden en daarna gerichte adviezen geeft, maar deze dienst gebruikt ook jouw verzekeringspolis om nauwkeurig na te gaan op welke diensten jij recht hebt. Of dat goed of slecht is laat ik in het midden, maar ik observeer wel dat hier ‘de zorg’ al niet meer regie voert, maar dat deze regie is overgenomen door een bedrijf. Dit baart mij zorgen."
Geen regierol
Scheerder hoopt dan ook op echt op waardevolle tools die hierin gaan helpen. Hij ziet daarin de belangrijke rol van het bedrijfsleven, maar de regierol moeten zij niet krijgen. "Die moeten we samen echt goed borgen."
Tegelijk is te zien dat een aantal bedrijven een gigantische investering heeft gedaan en daarmee technologie hebben ontwikkeld waar erg veel mee mogelijk is. "In de dagelijkse zorgpraktijk piept en kraakt het aan alle kanten, de Nederlandse zorg staat al vele jaren als een van de kwalitatief hoogwaardigste ter wereld te boek, maar hoe lang houden we dat nog vol? We kunnen ons geen zelfgenoegzaamheid veroorloven."
Hier moet onder meer de Nederlandse AI Fabriek (NLAIF) gaan helpen, waar het UMC Groningen mede-initiatiefnemer is. "De NLAIF ondersteunt onze ambities om de volgende generatie technologie te ontwikkelen. We kunnen dit doen zowel vanuit het mkb als vanuit de kennisinstellingen. We moeten zorgen dat hier succesvol AI wordt ontwikkeld dat een antwoord biedt op de relevante uitdagingen vanuit de maatschappij.”
Lees de hele coverstory in ICT&health editie 3, 2026, die op 12 juni verschijnt. Nog geen lidmaatschap? Maak dan hier uw keuze.
